12212 ΔΑΥΛΟΣ/196, Ἀπρίλιος 1998 Μωσαϊκὸν δάπεδον εἰκονίζον τὴν κεφαλὴν τοῦ Διονύσου εἰς τὸ κέντρον διακοσμητικοῦ σχε- δίου μεταφερθὲν ἐκ τῆς ἀρχαίας Κορίνθου ἀπόκειται εἰς τὸ Μουσεῖον Κορίνθου. Ἡ δημοσιευ- ομένη ἐδῶ εἰκὼν τοῦ δαπέδου ἐλήφθη ἀπὸ τὸ βιβλίον τοῦ N. Παπαχατζῆ «Ἀρχαία Κόρινθος», σελ. 87. Τὸ μωσαϊκὸν εὑρέθη εἰς αἴθουσαν ἐπαύλεως. Ἡ ἀκριβὴς χρονολογία τῆς κατασκευῆς τῆς ἐπαύλεως δὲν εἶναι γνωστή, ἀνάγεται ὅμως εἰς τοὺς ρωμαϊκοὺς χρόνους. Δυστυχῶς δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν περισσότερα ἀρχαιολογικὰ στοιχεῖα. Διὰ τῆς παρούσης ἐρεύνης ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ σχέδιον δὲν εἶναι διακοσμητικόν, ἀλλὰ φέρει ἀποτυπωμένας θεολογικὰς καὶ πλανητικὰς γνώσεις. Ἡ Θεολογία εἰς τὸ σχέδιον Τὸ σχέδιον ὁριοθετεῖται ἀπὸ ἕνα τετράγωνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου σχη- ματίζονται τρεῖς εὐδιάκριτοι κύκλοι. Ὁ μὲν κύκλος συμβολίζει τὸ θεῖον, τὸ δὲ τετράγωνον τὴν μορφοποιη- μένην ὕλην τῶν 4 ὀντολογικῶν στοι- χείων (γῆ, ὕδωρ, ἀήρ, πῦρ) συμφώ- νως πρὸς τὴν ἀρχαιοελληνικὴν ὀντολογικὴν σκέψιν. Οἱ τρεῖς κύκλοι δηλοῦν τὴν τρι- φυῆ φύσιν τοῦ Διονύσου (Σχ. 2): «ὄργιον ἄρρητον, τριφυές, κρύφιον Διὸς ἔρνος...» [σὺ εἶσαι μυστήριον ἀπερίγραπτον, μὲ τρεῖς φύσεις, κρυφὸ βλαστάρι τοῦ Διός...]. (Ὀρφικὸς Ὕμνος Τριετη- ρικοῦ, στ. 5). Κεφαλὴ Διονύσου Κύκλος Περσεφόνης/ Διὸς Κύκλος Σεμέλης/Διὸς Σχέδ. 2. Εἰς τὸ κέντρον τοῦ πρώτου κύκλου εἶναι τοποθετημένη ἡ κεφαλὴ τοῦ Διονύσου. Εἶναι ὁ Διό- Διονυσιακὸν πνεῦμα Ὁ «ρασιοναλισμός», ποὺ ἐπέβαλε ὁ Εὐρωπαϊκὸς Διαφωτισμὸς τοῦ 17ου καὶ 18ου αἰῶνος, ὡδήγησε σ’ ἕναν ἄκρατον ὠφελιμισμό, ποὺ στερεῖ ὅμως ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο τὴ χαρὰ ν’ ἀπολαμβάνῃ τὰ «μὴ ὠφέλιμα» καὶ νὰ διαταράσσεται ἔτσι ἡ ψυχική του ἰσορ- ροπία. Ἡ Ἀναγέννησις δὲν ἦταν οὐσίᾳ ἀναγέννησις, ἀφοῦ δὲν κατέληξε στὴν ἐξι- σορρόπησιν τῶν ἀνθρώπινων λειτουργιῶν. Δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν ἀνθρωπισμὸν (οὑμα- νισμὸν) ὁ ἀκρωτηριασμὸς τῆς ἀνθρώπινης φύσεως. Ὁ μεσαίωνας δὲν εἶχε μόνο αἴτιο τὸν κατατρεγμὸ τῆς ἐπιστήμης. Ὁ κατατρεγμὸς ἐν μέρει (ὅσον ἐξυπηρετεῖ τοὺς ἐξου- σιαστὲς) ἤρθη, οἱ ἐπιστῆμες προοδεύουν· ὅμως ἡ ψυχὴ παραμένει ἀκόμα δέσμια ἑνὸς πλέγματος ἀπαγορεύσεων, ποὺ ἑδράζονται εἴτε στὸν ὠφελιμισμὸ εἴτε στὴν χριστια- νικὴ ἠθική, ποὺ εἶναι κι αὐτὴ μὲ τὴν σειράν της ἕνα ἄλλο εἶδος ὠφελιμισμοῦ· μάλι- στα πολὺ σκληρότερου, ἀφοῦ τὸ ὠφέλιμον πλέον εἶναι ἡ ἀπαίτησις τῆς πλήρους ὑπο- ταγῆς τῆς ψυχῆς σὲ μία ἐξωκοσμικὴ ἠθική, ποὺ διαστρέφει καὶ ἀκρωτηριάζει τὴν φύσιν της. Ἔχουν παρέλθει χιλιάδες χρόνια, ποὺ ἡ ψυχὴ ἔχει παύσει νὰ καταδύεται στὸ ἐσωτερικό της. Αἰῶνες ἔχουν παρέλθει, ποὺ ἡ ψυχὴ δὲν ἔχει φθάσει στὸν Ἅδη, τόπο αἰώνιας κατοικίας της καὶ ἀναλήψεώς της. Καὶ ὁ κάτω κόσμος εἶναι ὁ κόσμος