Ἔξοδος Ἡ ἱστορικὴ ἧττα τοῦ Ἑλληνισμοῦ πρὸ πολλῶν αἰώνων καὶ ἡ κατ’ ἀκολουθίαν ἔκλειψη τῆς ἱστορικῆς του αὐτοσυνειδησίας ἐκμηδένισαν ἀφ’ ἑνὸς τὶς ἐθνικὲς ἀντιστάσεις του καὶ ἐξ ἄλλου τοῦ τροχοπέδησαν τὶς δημιουργικές του ὁρμές. Ὁ μετὰ Χριστὸν Ἕλλην δὲν μποροῦσε πιὰ νὰ κατανοήσῃ τὸ ἱστορικό του γίγνεσθαι καὶ ἐξ ἀντιδράσεως ἐστρέφετο ὄχι σπάνια ἐναντίον τοῦ παρελθόντος του. Εἶναι πιθανόν, ὅτι οἱ μεγαλύτεροι ἀφανεῖς ἢ ἐμφανεῖς παλαιοί, ἀλλὰ καὶ σημερινοί, μισέλληνες εἶναι ἑλληνικῆς καταγωγῆς μὲ λειψὴ ἢ στρεβλὴ συνείδηση τῆς ἑλληνικότητάς τους, κατατρυχόμενοι ἀπὸ τὸ παρεπόμενο στὶς περιπτώσεις αὐτὲς σύνδρομο τῆς πατροκτονίας. Ἡ διασῳζόμενη φτωχότατη ἱστορικὴ ἑλληνικὴ συνείδηση στηριζόταν ἀποκλειστικὰ σὲ δύο ὑπολείμματα τῆς ἑλληνικῆς μνήμης, τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ τὴν ἑλληνικὴ γεωγραφικὴ ἐντοπιότητα. Τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα εἶναι τὰ μοναδικὰ ποὺ τροφοδότησαν τὸ (ἀνεπαρκέστατο καὶ συχνὰ νοσηρὸ βεβαίως) ἐπιζῶν κομμάτι Ἑλληνικότητας ἐπὶ μακρὰν σειρὰν αἰώνων – καὶ παραμένουν ἀκόμη τὰ μόνα ὑπαρκτὰ γιὰ τὴν πλειονότητα τῶν σημερινῶν Ἑλλήνων. Ἕνα τρίτο ζωντανὸ κομμάτι Ἑλληνικότητας, ἡ παντοδύναμη σήμερα παρουσία τοῦ Ἑλληνικοῦ σκέπτεσθαι καὶ ζῆν στὸν πανανθρώπινο πολιτισμό, φθάνει στὸν Ἕλληνα ἀσαφὲς καὶ μὴ ἀναγνωρίσιμο λόγῳ τῆς δικῆς του (ἐθνικῆς) στρεβλώσεως. Ὅμως μία μειονότητα, μικρότερη παλαιότερα καὶ μεγαλύτερη σήμερα, πιθανῶς ὕστερα ἀπὸ σύγκλιση κάποιων ὑποκειμενικῶν καὶ ἀντικειμενικῶν προϋποθέσεων μποροῦσε πάντοτε μὲ ἐφαλτήρια τὴν μητρίδα γλῶσσα καὶ τὴν πατρίδα γῆ νὰ κατακτᾷ καὶ νὰ συμπληρώνῃ κάποια κενὰ (κατὰ περίπτωσιν πολλὰ ἢ λίγα) τῆς ἱστορικῆς μνήμης καὶ κατὰ συνέπειαν τῆς ἐθνικῆς αὐτογνωσίας καὶ νὰ ἀποκτᾷ ἔτσι μιὰ ἱστορικὴ δυναμικὴ ἐξαιρετικὰ πολύπλοκη καὶ ὄχι σπάνια ἀνεξέλεγκτη. Ἔτσι ἀσήμαντα στοιχεῖα τοῦ παρελθόντος μας μεγιστοποιοῦνται καὶ σημαντικὰ ὑποτιμῶνται, κίνδυνοι (φανταστικοὶ) προκύπτουν, ἡ «ἀναπομπὴ» τῶν προβλημάτων καὶ τῶν ἐθνικῶν εὐθυνῶν σὲ ἐχθροὺς ἢ «ἐπουράνιους» καὶ «μεταφυσικοὺς» παράγοντες γίνεται τὸ πιὸ βολικὸ «ἄλλοθι» καὶ ἡ πιὸ πρόχειρη πολιτικὴ διέξοδος ἢ «λύση», οἱ ὀπισθο- * Ἐδῶ μὲ τὴ σημασία τοῦ τελευταίου μέρους τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς τραγῳδίας