ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
199ΙΟΥΛΙΟΣ 1998
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η ώλοκληρωμένη φυσική των Προσωκρατικών — ΜΠΑΣΤΑΣ, Γ.
- Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης του Αναξαγόρα — ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Χ.
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Ἡ ὡλοκληρωμένη Φυσικὴ τῶν Προσωκρατικῶν
Ἡ Κβαντικὴ Θεωρία (Ἡράκλειτος: «τὰ πάντα ρεῖ»), ὅπως ὡλοκλη-
ρώθηκε στὴ δεκαετία τοῦ Τριάντα, ἔχει δημιουργήσει τὸν πυρηνικὰ
ἐξελιγμένο ἄνθρωπο, ἕναν ἄνθρωπο ποὺ ἔχει διεισδύσει μὲ πρακτικὲς
ἐφαρμογές, ποὺ εἶναι ἡ σύγχρονη τεχνολογία, στὸν Κόσμο τῆς Ἑλλη-
νικῆς Σκέψης. Βέβαια ὁ ἐπώνυμος ἄνθρωπος κατὰ κανόνα εἶναι
«σοφὸς ἢ παντογνώστης ἠλίθιος». Ἔτσι ὅλα τὰ συγγράμματα τῶν
συγχρόνων ἐπιστημόνων ποὺ συνήντησα, μὲ ἐξαίρεση τῶν Schrödinger
καὶ Οἰκονόμου, ἀρνοῦνται τὴν πατρότητα τῆς σύγχρονης Ἀτομικῆς
Θεωρίας στοὺς Λεύκιππο καὶ Δημόκριτο. Ἀρκετοὶ ἀπὸ αὐτοὺς εἰρω-
νεύονται τὴ λέξη ἄτομο, ἀφοῦ ἔχουν βρεθῆ ἑκατοντάδες ὑποατομικὰ
σωματίδια κι ἑπομένως δὲν μπορεῖ νὰ θεωρηθῇ τὸ ἄτομο ὡς ἡ μικρό-
τερη μονάδα τῆς ὕλης. Ὁ Charles Sherringtonπαραπέμπει στὸν κα-
θαρὰ ποιοτικὸ χαρακτῆρα τῆς ἀρχαίας συλλογιστικῆς, περὶ τοῦ ἀτό-
μου, καθὼς καὶ στὸ γεγονὸς ὅτι ἡ βασικὴ ἰδέα τῆς συλλογιστικῆς αὐτῆς
περιέχεται στὴν λέξη ἄτομο («ἄτμητο» ἢ «ἀδιαίρετο»), ἕνα χαρακτη-
ρισμὸ ποὺ σήμερα θεωρεῖται πλέον ἐσφαλμένος. «Ὁ σοφὸς ἢ παντο-
γνώστης ἠλίθιος» ἄνθρωπος.
Τὸ ἄτομο, ὅπως τὸ καθώρισε ὁ Δημόκριτος, εἶναι ἡ βασικὴ μονάδα
Ἡ θεωρία τῆς Μεγάλης Ἔκρηξης τοῦ Ἀναξαγόρα
Κύριε διευθυντά,
Θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω ὅτι ἡ σήμερον ἀποδεκτὴ θεωρία περὶ τῆς δη-
μιουργίας τοῦ Σύμπαντος μετὰ ἀπὸ μία ἔκρηξη εἶναι πνευματικὴ σύλ-
ληψη τοῦ Ἀναξαγόρα. Γίνεται δεκτὸ καὶ ἐπιβεβαιώθηκε ἀπὸ τὸ τη-
λεσκόπιο Hubble, ὅτι τὸ Σύμπαν διαρκῶς διαστέλλεται, διότι ἡ ὕλη
ποὺ τὸ ἀπαρτίζει ἔχει τὴν ὥθηση ποὺ προῆλθε ἀπὸ μία ἀρχικὴ ἔκρη-
ξη (Big Bang). Ὅμως εἶναι ἐνδιαφέρον ὅτι πιστεύεται ὅτι ἡ ἀρχικὴ
ὕλη πρὶν τὴν ἔκρηξη ἦτο ἀπείρου πυκνότητος, ὅπως στὶς «μαῦρες τρύ-
πες», ὅπου δὲν ὑπάρχουν οἱ νόμοι τῆς φυσικῆς ὅπως τοὺς ξέρουμε. Δὲν
ὑπῆρχε τότε οὔτε χρόνος, διότι προϋπόθεση τῆς ὕπαρξης τοῦ χρόνου
εἶναι ἡ ὕπαρξη κίνησης, ὅπως ἀναφέρει ὁ Πλάτων. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν
ἀπείρου πυκνότητος ἀδιαφοροποίητη ὕλη προῆλθε ἡ διαφοροποιη-