ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
199ΙΟΥΛΙΟΣ 1998
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Οι Ορφικοί εγνώριζαν το ψυχοφάρμακο λίθιο — ΚΑΛΑΜΠΑΛΙΚΗΣ, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ
- Η ετυμολογία των πανάρχαιων ονομασιών οργάνων του ανθρωπίνου σώματος — ΣΤΡΑΤΗΣ, Κ.
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΡΑΤΗΣ*
Ἡ ἐτυμολογία πανάρχαιων ὀνομασιῶν
τῶν ὀργάνων τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος
ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΒΑΘΕΙΑ ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ
Μελετώντας τὰ συγγράμματα τῆς ἐπιστήμης τῆς Ἀνατομικῆς καὶ διαβάζοντας
τὰ ὀνόματα τῶν ὀργάνων τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, μοῦ εἶχε γεννηθῆ, ἀπὸ φοι-
τητὴς ἀκόμη, ἡ ἀπορία γιατὶ ὠνομάσθηκαν ἔτσι. Ἀπάντηση δὲν ὑπῆρχε. Ὅμως,
ἂν κάποιος προσπαθήσῃ νὰ ἐμβαθύνῃ, νὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ νὰ ἐτυμολογήσῃ, δια-
πιστώνει ἔκπληκτος ὅτι τὰ χρησιμοποιούμενα ὀνόματα τῶν ὀργάνων ἀποδίδουν
κατὰ τρόπο θαυμαστὸ ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, ποὺ ἡ σύγχρονη ἰατρικὴ ἀποδέ-
χεται. Προφανέστατα οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες πρῶτοι ἀπ’ ὅλους εἶχαν «ἰδεῖ» τὰ ὄργα-
να τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, τὰ εἶχαν μελετήσει, εἶχαν ἀντιληφθῆ τὴν λειτουρ-
γικότητά τους καὶ εἶχαν κωδικοποιήσει ὅλες αὐτὲς τὶς γνώσεις τους στὸν τρόπο
ὀνομασίας τους.
Τὸ νοηματικὸ περιεχόμενο τῶν ἀρχαίων ὀνομασιῶν ἔπαψε σταδιακὰ νὰ γίνε-
ται ἀντιληπτὸ, λόγω τῆς πολιτιστικῆς ἐκπτώσεως ποὺ μεσολάβησε στὸ πέρασμα
τῶν αἰώνων. Ἔτσι οἱ ἀρχαῖες ὀνομασίες ἀπωστεώθηκαν καὶ υἱοθετήθηκαν «ἐξ
ὁρισμοῦ» ἀπὸ τοὺς Ἀναγεννησιακοὺς ἀνατόμους μέχρι τῶν ἡμερῶν μας. Ἀπε-
τέλεσαν, θὰ ἔλεγε κανείς, ἀξιωματικοῦ χαρακτῆρος ἔννοιες, μὴ ὑφιστάμενες ἰδι-
αίτερο ἔλεγχο καὶ ἐμβάθυνση. Δὲν μοῦ εἶναι γνωστό, ἂν κάποιος φοιτητὴς ἰα-
* Ὁ κ. K. Στρ. εἶναι ἰατρὸς χειρουργός.
Οἱ Ὀρφικοὶ ἐγνώριζαν τὸ
ψυχοφάρμακο λίθιο
Ἀναμφισβήτητες ἀποδείξεις περὶ ὑπάρξεως ἀκμαίων ἐπιστημο-
νικῶν γνώσεων στὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸ ἀπώτερο παρελθὸν, εἶναι καθ’
ἡμᾶς τὰ περισωθέντα στοιχεῖα παναρχαίας προηγμένης νευρολογίας
καὶ ψυχιατρικῆς, ποὺ ἐμπεριέχονται σὲ Ὀρφικοὺς στίχους. Συγκε-
κριμένως, ὁ Ὀρφεύς, ὁ ὁποῖος ἀνήκει στὴν γενεὰ ποὺ προηγήθηκε
τοῦ τρωικοῦ πολέμου, ὅπως συνάγεται ἐξ ὅσων ὁ ἴδιος λέγει στὰ
«Ἀργοναυτικὰ» (στίχ. 131-132 καὶ 378-400), ἀναφέρει στὸ «Περὶ λί-
θων»ἔργο του ψυχοφάρμακα, θεραπευτικὲς ψυχιατρικὲς βλέψεις ἐπὶ
διαταραχῶν τῆς σκέψεως («νόου»), ποὺ ἀντιστοιχοῦν σὲ θεραπευτι-
κοὺς στόχους τῆς σύγχρονης ψυχιατρικῆς (στίχ. 190-197), θεραπεία