ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ἢ «ἰνδοευρωπαϊκὴ γλώσσα», ἡ χρονολόγηση τοῦ Ομήρου καὶ οἱ θεωρίες περὶ προελεύσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ ἕνα δοκίμιο τοῦ Γαιςίο (οάΐπο 1. ̓Αφορμὴ γιὰ τὴ σύνταξη τοῦ παρόντος ἄρθρου στάθηκε τὸ βιβλίο τοῦ Εαμςίο (Οα!0 Εἰσαγωγὴ στὸν Ὅμηρο, ποὺ μεταφράσθηκε πρόσφατα στὰ ἑλληνικὰ ἀπὸ τὸν Γ.Δ. Βανδῶρο. Στὸν ΕδιιΞξίο (οήϊπο, ποὺ σπούδασε κλασσικὴ φιλολογία στὴ δομοία ΝΟΘΥΠΙαΙθ ΦΗΡΟΤΙΟΓ τῆς Πίζας καὶ στὴν Ζυρίχη, ὅπως ἀναφέρεται στὸ σύντομο βιογραφικό του σημείωμα, «ἡ ἴδια ἡ ὕλη, ποὺ εἶναι ἀμφιλεγόμενη, ἐπέβαλλε νὰ γράψει κάτι ποὺ εἶναι ᾱνάμεσα σ ̓ ἕνα δοκίμιο ἑρμηνείας καὶ σ ̓ ἕνα ἐγχειρίδιο. Γιὰ τὴ διαμόρφωση τῶν πολλῶν, διαφορετικῶν μεταξύ τους, θεωριῶν γιὰ τὴν προέλευση τῶν ποιημάτων, ποὺ κρατοῦν ᾱκόμη χωρισμένους τοὺς κριτικούς, σκέφθηκε ὅτι εἶναι ἀρκετὲς λίγες βασικὲς πλήροφορίες στὸ εἰσαγωγικὸ μέρος». Αὐτὲς λοιπὸν οἱ «λίγες βασικὲς πληροφορίες» --ποὺ παρ ̓ ὅλον ὅτι ἀντιτίθενται μεταξύ τους, οἱ «ἀντιθέσεις» τους δὲν ξεπερνοῦν ποτὲ τὰ ὅρια τῶν κατεστημένων ἀντιλήψεων--- θὰ μᾶς ἁπασχολήσουν ἐδῶ. Ὁ συγγραφεὺς ξεκινώντας τὴν ἀνάλυση μᾶς λέει ὅτι σήμερα «ἡ συσσώρευση ἀρχαιολογικῶν, γλωσσικῶν καὶ λοιπῶν δεδομένων μᾶς ἀποκαλύπτει ἕναν Ὅμηρο ὄχι πιὰ ἀπομονωμένο καὶ χαμένο μέσα στὰ σκοτάδια, ἀλλὰ τοποθετημένο σ ̓ ἕνα σημεῖο --ποὺ ὁλοένα ὁρίζεται καλύτερα-- τῆς πορείας ποὺ ἔφερε τὴν Ἑλλάδα ἀπ ̓ τὴν μυκηναϊκὴ ἐποχὴ στὴν λεγόμενη ἀρχαϊκὴ περίοδο». Παρὰ ταῦτα ὁ συγγραφεὺς ἀντὶ νὰ ἐνδιαφερθεῖ σὰν μελετητὴς τοῦ Ὁμήρου ν ̓ ἀποσπάσει σπουδαῖες κι ἔγκυρες πληροφορίες ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Ὅμηρο γιὰ τὴν χρονολόγηση τοῦ πολιτισμοῦ τῆς λεγομένης «ἀρχαϊκῆς περιόδου», ἀντιπαρέρχεται τὶς ὑποδείξεις τοῦ Οιαπιῦαί(ἰδία Ὑἱοο (1730), ποὺ ὁ φιλόσοφος αὖτὸς τῆς ἱστορίας, προκειμένου γιὰ τὸν "Όμηρο, ἔκανε, γράφονταα: γιὰ νὰ ξαναβρεϊ κανεὶς τὴν ἀλήθεια γιὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ 'Ομήρου καὶ γιὰ τὴν πατρίδα του μόνο στὸν ἴδιο τὸν Ὅμηρο μπορεῖ νὰ τὴν ἀναζητήσει (Ώείία αἰκοονοθγίὰ αἱ νΟΓΟ ΟΠΙΕΤΟ). ̓Αντίθετα παρ ̓ ὅλο ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ (οαϊπο πιστεύει ὅτι μὲ τὸν Ο. Νο «ἡ ὁμηρικὴ κριτικὴ βγῆκε ἀπ ̓ τὶς προκαταλήψεις τοῦ κλασσικισμοῦ» (σελίς 41), συνεχίζει νὰ ἑρευνᾶ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὁμήρου στηριζόμενος ἀποκλειστικὰ στὸ «συσωρευμένο ὑλικό» τῶν κατεστημένων θεωριῶν προσπαθῶντας νὰ βρεῖ τὸ δικό του δρόμο. Αὐτὴ τὴ στάση του, ποὺ δύσκολα κανεὶς μπορεῖ ἀκριβῶς νὰ τὴν ἐντοπίσει, δηλαδὴ νὰ καθορίσει τὶ πράγματι πιστεύει ἤ τὶ δὲν πιστεύει ἀπ ̓ ὅλους τοὺς περὶ τὸν Ὅμηρο ἀντικρουόμενους ἰσχυρισμούς, μοῦ ἐπιτρέπει νὰ σχηματίσω μιὰ δική μου γνώμη γιὰ τὶς ἐπιλογὲς ποὺ ἔκανε γιὰ νὰ στηρίξει τὴν δική του ἐργασία. Δέχεται λοιπὸν ὁ Ε. Οοάϊΐπο ὅτι: «Στὴν Ἑλλάδα, στὴν ἀρχὴ τῆς δεύτερης χιλιετίας, ἔγινε εἰσβολὴ λαῶν ποὺ μιλοῦσαν ἱνδοευρωπαϊκὴ γλῶσσα καὶ εἶχαν ἔρθει ἀπ ̓ τὴν ἀνατολικὴ Εὐρώπη. Ἡ οἰκονομία τους ἦταν ἀποκλειστικὰ ἢ κυρίως ποιμενική. Οἱ εἰσβολεῖς κυριάρχησαν πάνω σ ̓ ἕναν παλιότερο πολιτισμό |...] ποὺ ἧταν ἤδη ἐν μέρει ἀστικοποιημένος. Μποροῦμε νὰ ὀνομάσουμε «Πρωτοέλληνες» αὐτοὺς τοὺς εἰσβολεῖς ποὺ εἰσήγαγαν τὴ γλῶσσα ποὺ ἐπρόκειτο νὰ κυριαρχήσει στὴ χερσόνησο. » Πρέπει ὅμως νὰ μὴν δώσουμε πολὺ μεγάλη σημασία στὸ ὄνομα καὶ νὰ μὴν παρανοήσουμε τὴ σημασία τοῦ ὅρου «ἸἸνδοευρωπαῖοι» ποὺ ἔχουν συντελέσει στὴν καλλιέργεια τοῦ ὕποπτου μύθου γιὰ τὸν ἀσύγκριτο « Ἕλληνα ἄνθρωπο» καὶ στὴν νόθευση πολλῶν ἑρμηνειῶν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς ἱστορίας. Τὸ ν ̓ ἀποδώσει κανεὶς τὶς μετέπειτα ἐπιτυ-