Γ. Δ. ΔΕΠΟΣ Μεταφυσικὴ καὶ "Ανθρωπος Γιὰ χιλιάδες χρόνια ἀπυωροῦσε ὁ ́Ανθρωπος, τὸ μόνο ὄρθιο ζῶο μέσα στὴ Φύση, τὸ ζῶο ποὺ μποροῦσε νὰ κυτάζει τ ̓ ἄστρα: Τί ἄραγε συνέβαινε μ ̓ αὐτά; Ἠτανε κολλημένα σὰν ταπετσαρία στὸ ταβάνι τοῦ Σύμπαντός του (ἕνά ταβάνι περιστρεφόμενο), πάνω ἀπ ̓ τὸ ὁποῖο δὲν ὑπῆρχε τίποτα ἤ, τοποθετημένα σὲ διαφορετικὲς ἀποστάσεις ἀπὸ μᾶς, πηγαίνανε συνέχεια μακρυὰ κι ὅλο καὶ πιὸ μακρυά;. Κι αὐτὸ τὸ «μακρυά» ποῦ τελείωνε; Πουθενά; Κι ἄν τέλειωνε κάπου, τί βρισκότανε παραπέρα; Δυστυχῶς τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ δὲν ἔπαιρναν εὔκολη ἀπάντηση κι ὁ ἄνθρωπος τὰ ἀνάθεσε στὴν ἐπιστήμη του, ποὺ ὅλο ἀνάβαλλε κι ὅλο ἆνάβαλλε μὴ μπορώντας, ἀκόμα καὶ σήμερα, νὰ μᾶς δώσει τὴν ἀπόφασή της. Παρὰ τὰ τέλεια σημερινὰ ὄργανά της (κατοπτρικἁ καὶ ραδιοτηλεσκόπια μεγάλης ἐμβέλειας), ποὺ φτάνουνε στὴν ἀσύλληπτη ἀπόσταση τῶν, κάπου, ἕξι δισεκατομμύριων χρόνων φωτὸς νὰ βλέπουνε, ἡ Ἐπιστήμη, ποὺ βασίζεται στὶς αἰσθήσεις καὶ τὰ κάθε εἴδους ὄργανα μὲ τὰ ὁποῖα πολλαπλασιάζει τὶς δυνατότητές της, καθὼς καὶ στὸν ἐπαγωγικὸ συλλογισμό, βρίσκεται τὸ ἴδιο ἀνίκανη σήμερα γιὰ μιὰ ὁριστικὴ ἐξήγηση. ̓Απὸ τότε, δηλαδή, ποὺ μεθοδικώτερα ἄρχισε νὰ παρατηρεῖ τὸν οὐρανό. Τὸ νόστιμο ὅμως ἐδῶ εἶναι, ὅτι μεγαλώνοντας τὴν ἀπόσταση (χῶρο) γύρω μας στὰ ἕξι δισεκατομμύρια χρόνια φωτός, αὖτόματα κι ἰσόποσα μεγαλώνουμε καὶ τὸ χρόνο μέσα στὸν ὁποῖο ζοῦμε. Καὶ συμπεραίνουμε, ὅτι εἴμαστε τουλάχιστο ἄλλο τόσο παλιοί. Γιατί, βέβαια, γιὰ νὰ φτάνει τὸ φῶς ἀπὸ μακρυνοὺς γαλαξίες σὲ μᾶς ὕστερα ἀπὸ ἕξι δισεκατομμύρια χρόνια (μὲ τὴν ἰλιγγιώδη ταχύτητά του τῶν τριακοσίων χιλιάδων χιλιόμετρων τὸ δευτερόλεπτο), σημαίνει, ὅτι τὴν ἐποχή κείνη, πρὶν ἕξι δισεκατομμύρια χρόνια, οἱ γαλαξίες αὐτοὶ Ἄπήρχανε. Καὶ τοὺς βλέπουμε σήμερα, ὅπως τότε ἦταν. Δηλαδὴ ὅτι ὁ κόσμος δὲν κατασκευάστηκε (ἄν κατασκευάστηκε) ἀπὸ τό- τε κι ἔπειτα, ἀλλὰ ἀπὸ τότε καὶ πρωτύτερα. Κι ὄχι, ὅπως ἔλεγε ἡ Ἐκκλησία τοῦ Μεσαίὠνα βασισμένη στὴν Παλιὰ Διαθήκη, πρὶν τέσσερις χιλιάδες τετρακόσια σαράντα τέσσερα χρόνια π.Χ. Αὐτὴ τὴ στιγμή, μάλιστα, ἀντιμετωπίζουμε ἕνα Σύμπαν ποικίλης ἡλικίας: Τὰ πιὸ κοντινὰ οὐράνια σώματα τὰ βλέπουμε, ὅπως ἤτανε πρὶν λίγο. Καὶ τὰ πιὸ μακρυνά, ὅπως ἤτανε πολὺπολὺ παλιά. Αὐτὸ ποὺ κυτάζουμε, δηλαδή, εἶναι μόνο τὸ παρελθόν τοῦ Κόσμου μας. Κι ἡ ἐνημέρωσή μας, ἀπ ̓ τὰ «πέρατα» τοῦ Σύμπαντος εἶναι πολὺ ἑλαττωματική. ̓Αρκεῖ ν ̓ ἀναλογιστοῦμε, ὅτι, ἄν ὁ Ἥλιος σβήσει ξαφνικά, θὰ τὸ μάθουμε σὲ λίγα λεφτά. "Αν ὅμως ἕνας μακρυνὸς γαλαξίας διασπαστεῖ, δὲ θὰ τὸ πληροφορηθοῦμε παρὰ σὲ κάμποσα δισεκατομμύρια χρόνια (δηλαδὴ ποτέ). ̓Αλίμονο, τὸ τηλεγραφεῖο τοῦ Σύμπαντος πάει μὲ τὸν ἀραμπᾶ! “Ὅσο γιὰ τὴν ̓Ἐπιστήμη, φαίνεται νἄάναι μᾶλλον ὄργανο γιὰ τὸν πολλαπλασιασμὸ τῶν προβλημάτων μας παρὰ κλειδὶ γιὰ τὴν ἐπίλυσή τους. Γιατὶ δυστυχῶς σὲ κάθε πόρτα μυστηρίου ἀπ ̓ αὐτὲς ποὺ μᾶς ἀνοίγει, δέκα καινούργιες κλειδωμένες παρουσιάζονται μπροστὰ στὰ μάτια μας, ποὺ δὲν τὶς εἴχαμε δεῖ νωρίτερα, νὰ ὑπάρχουνε πίσω ἀπ ̓ αὐτή. Κι ἔτσι τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ γιὰ τὸν τόπο καὶ τὸ χρόνο τοῦ Κόσμου ἐξακολουθοῦνε νὰ κρέμονται ἀπὸ ψηλὰ (σὰ σταφύλια, ποὺ δὲ μποροῦμε νὰ κόψουμε). Κι ὁ οὐρανός, τὸ σκοτεινὸ μάτι τοῦ Σύμπαντος, μᾶς κυτάζει τὶς νύχτες ἀνέκφραστος. Δίχως νὰ μᾶς ἀφήνει νὰ μαντέψουμε, μέσα του, τὸ λόγο τῆς παρουσίας μας ἀπὸ κάτω του καὶ τὴ μελλοντική μας τύχη. Οὔτε τί ἄλλα «σημεῖα καὶ τέρατα» κρύβονται στὰ ἀπύθμενα βάθη πίσω του. ΕΝ ̓Αλλὰ ὁ ἄνθρωπος βιαζότανε πάντοτε. Καὶ τὸ ἐρώτημα γιὰ τὴν ἀρχὴ τοῦ χρόνου καὶ τὸ τέλος τοῦ τόπου τὸν κατάτρωγε μέσα του. Κι ἤθελε μιὰ σύντομη καὶ καθαρὴ ἀπάντηση γιὰ χρήση τῆς κάθε γενιᾶς ποὺ