XPONIKA Σὰν βγῇς στὸν πηγαιμὸ γιὰ... Σαλαμῖνα 28 Σεπτεμβρίου 480 π.X. Ὁ Εὐρυβιάδης καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς σφίγγουν τὰ χέρια, καθὼς χαράζει ἡ αὐγὴ πάνω ἀπὸ τὰ καταγάλανα νερὰ τοῦ Σαρωνικοῦ. Ἡ ὥρα τῆς μεγάλης ἀναμετρήσεως πλησιάζει. Οἱ τριήραρχοι λαμβάνουν τὶς τελευταῖες ὁδηγίες καὶ ἐπιστρέφουν στὶς θέσεις τους. Ἡ σύγκρουση θὰ εἶναι ἀποφασιστικὴ καὶ ἀνελέητη. Ἐὰν ἡττηθοῦμε, θὰ χαθοῦν ὅλα, ἴσως γιὰ πάντα. Ὁ κόσμος θὰ γυρίσῃ στὰ σπήλαια τοῦ σκοταδισμοῦ. Ἡ στιγμὴ εἶναι κρίσιμη. Οἱ σάλπιγγες δὲν ἀργοῦν νὰ σημάνουν. Ὁ βάρβαρος μονάρχης θρονιασμένος στὸ Αἰγάλεω καμαρώνει τὶς ἀριθμητικὰ ὑπέρτερες δυνάμεις του μεθυσμένος ἀπὸ ἔπαρση καὶ ἐξουσιομανία. Ἡ ἀλαζονεία του ὅμως σύντομα θὰ μεταβληθῇ σὲ ἀπελπισία, ὅταν θὰ δῇ τὸ στόλο του νὰ καταστρέφεται ἐμβολιζόμενος κεραυνηδὸν ἀπὸ τοὺς ὑποτιμημένους ὑπ’ αὐτοῦ ἀντιπάλους. Ἡ Νίκη εἶναι ὁλοκληρωτικὴ καὶ μὲ τὰ λευκὰ φτερά της σκεπάζει τοὺς ἀνδρείου ὑπερασπιστὲς τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου. Ὁ ἀσιατικὸς κίνδυνος ἀποσοβήθηκε γιὰ μιὰ ἀκόμη φορά, ἡ Ἑλλάδα σώθηκε, μαζὶ καὶ ἡ Εὐρώπη. Οἱ ἡττηθέντες βάρβαροι ὑποχωροῦν, ἐνῷ οἱ νικητὲς θάπτουν τοὺς νεκρούς τους μὲ τιμὲς στὴν Κυνόσουρα καὶ ἑορτάζουν τὰ Ἐπινίκεια. 28 Σεπτεμβρίου 1988, δέκα χρόνια πρίν. Ἕνας νεοκαταταγεὶς στρατεύσιμος τοῦ Ναυτικοῦ, πρὶν καλὰ καλὰ χαράξῃ ἡ ἡμέρα, ἐπιστρέφει ἀπὸ τὴν «ἔξοδό» του στὴν ὑπηρεσία του. Βλέποντας ὅτι ἔχει ἀρκετὴ ὥρα διαθέσιμη ἀποφασίζει ἕναν πρωινό περίπατο μέχρι τὴν Κυνόσουρα. Φθάνοντας ἐκεῖ περιπλανᾶται γιὰ λίγο ψάχνοντας γιὰ τὸν Τύμβο τῶν πεσόντων ἐκείνη τὴν ἱστορικὴ ἡμέρα. Στὴ θέση αὐτοῦ ἀντικρύζει ἕναν ἀηδιαστικὸ σωρὸ ἀπὸ ἀπορρίμματα καὶ ἐφθαρμένα ἐξαρτήματα πλοίων. Παραδίπλα ἡ σκουριασμένη καὶ πεσμένη στὸ ἔδαφος ἐπιγραφὴ «Τύμβος Σαλαμινομάχων» σφραγίζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς νεοβαρβαρικῆς συμπεριφορᾶς. Λίγο ἀργότερα ὁ ναυτοδίοπος ἐπιστρέφει στὸ πλοῖο, ὅπου καὶ σημαίνει ἡ κλήση γιὰ πρωινὴ ἐπιθεώρηση. Ὁ ἴδιος μετὰ τὴν «ἀναφορὰ» περιμένει ν’ ἀκούσῃ ἔστω δύο λέξεις τιμῆς γιὰ τὴ μεγάλη ἐπέτειο. Ἀντ’ αὐτῶν ὅμως ἀκούει τὸν σηματωρὸ νὰ ἀναπέμπῃ τὴν πρωινὴ προσευχὴ στὸν «Πατέρα ἡμῶν» Γιαχβέ. 28 Σεπτεμβρίου 1993, πέντε χρόνια πρίν. Στὸν θάλαμο μαγνητοσκοπήσεων ἑνὸς μικροῦ, μὴ ὑπάρχοντος πλέον, τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ, ὁ παρουσιαστὴς φιλοξενεῖ τὸν πρόεδρο καὶ δύο ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ ἐκπολιτιστικοῦ συλλόγου «Αἰαντὶς» τῆς Σαλαμῖνος. Μετὰ τὶς πρῶτες ἀναφορὲς τῶν προσκεκλημένων στὸ ἱστορικὸ μέρος τῆς ἐπετείου ἡ συζήτηση στρέφεται στὸ θέμα τοῦ Τύμβου τῶν Σαλαμινομάχων. Οἱ καταγγελίες γιὰ πρόσωπα καὶ πράγματα πέφτουν σὰν τὸ χαλάζι. Παρουσιάζονται φωτογραφίες ποὺ ἀπεικονίζουν τὸν ἴδιο σκουπιδότοπο, ποὺ εἶχε ἀντικρύσει ὁ ναύτης πέντε χρόνια πρίν. Τὰ λόγια ἑνὸς ἀπὸ τοὺς παρισταμένους Σαλαμινίους προκαλοῦν ἀνατριχίλα σὲ ὅλους: «Οἱ τάφοι, ὅσοι δὲν ἔχουν σπάσει ἀπὸ τὸ βάρος τῆς σαββούρας ποὺ ἔπεσε πάνω τους, ἔχουν συληθῆ. Οἱ ἀδέσποτοι σκύλοι ἔχουν ἁρπάξει τὰ ὀστᾶ τῶν πολεμιστῶν. Οὔτε σκλήθρα τῶν κοκκάλων τῶν Ἑλλήνων τῶν ἱερῶν δὲν ἔχει μείνει πιά». Αὐτὴ ἡ φράση ἦταν καὶ ἡ θρυαλλίδα γιὰ τὴν ἔκρηξη τῆς ἀγανακτήσεως πολλῶν τηλεθεατῶν, οἱ ὁποῖοι τηλεφωνοῦσαν σὲ ἔξαλλη κατάσταση, προκειμένου νὰ διαμαρτυρηθοῦν: «Εἶναι ἀπαράδεκτο», φώναζαν, «αἶσχος», «πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ