ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
203ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1998
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η σχέση πατρότητας της Ελληνικής με τις σύγχρονες Ευρωπαϊκές γλώσσες — Μ. ΗΣΑΪΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Ἡ σχέση πατρότητας τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας
μὲ τὶς Εὐρωπαϊκές. - «Κρυπτοελληνικὲς» λέξεις
H ΣΥΓΧΡΟΝΗ APABIKH KAI O ΦΟΙΝΙΚΙΣΜΟΣ
α. Εἰσαγωγικὲς παρατηρήσεις
Τὰ τελευταῖα χρόνια γίνεται – βασικὰ ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ «Δαυλοῦ» – μία προ-
σπάθεια γιὰ τὸν σωστὸ συσχετισμὸ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας μὲ τὶς ξένες καὶ τὴν
σωστὴ κατάταξή της στὴν βίβλο γενέσεως τῶν γλωσσῶν. Τὸ θεωρητικὸ κατα-
σκεύασμα τῆς Ἰνδοευρωπαϊκῆς ἔχει ἤδη δεχθῆ καίρια πλήγματα ἀκόμη καὶ ἀπὸ
ἀξιόλογους ξένους μελετητές, οἱ ὁποῖοι ὅμως παρὰ τὴν καλή τους θέληση δὲν
μποροῦν κατὰ τεκμήριο νὰ γνωρίζουν σὲ ὅλη τὴν ἔκτασή τους τοὺς μηχανισμοὺς
καὶ τὸ περιεχόμενο τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας, ὥστε νὰ τὴν ἐκτιμήσουν καὶ νὰ τὴν
κατατάξουν μὲ ἀκρίβεια.
Μία ἀπὸ τὶς μεθόδους συσχετισμοῦ συνίσταται στὸν ἐντοπισμὸ τῶν κοινῶν λέ-
ξεων ποὺ ἐμφανίζονται στὶς διάφορες γλῶσσες, γιὰ νὰ μετρηθῇ ὁ βαθμὸς ἐπιρ-
ροῆς καθὼς καὶ ἡ κατεύθυνσή της. Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἄποψη ὑπάρχει κατ’ἀρχὴν
ἕνας τεράστιος ἀριθμὸς ἑλληνικῶν λέξεων, ποὺ μὲ ἐλάχιστες διαφοροποιήσεις,
ὅπως π.χ. ἀποκοπὴ καταλήξεων, χρησιμοποιοῦνται σχεδὸν αὐτούσιες στὰ ξένα
λεξιλόγια. Αὐτὲς εἶναι λίγο πολὺ γνωστὲς οἱ περισσότερες καὶ ἐντοπίζονται
εὔκολα ἀποτελῶντας περίπου τὸ εἰκοσιπέντε τοῖς ἑκατὸ τοῦ περιεχομένου τῶν
ξένων λεξικῶν. Τέτοιες εἶναι π.χ.: democracy, gynecology, pediatric, charisma,
polypus, esophagus, xenophobia, patriotic, enigma, aegis, polyandry, despot,
symbolic, arhythmia, apocalyps, idiosyncratic, eon, autopsy, chronic, neurotic,
symptom, empirical, harmonize, ectomy, apathy, pahydermκαὶ πλῆθος ἄλλες. Ὅλες
αὐτὲς καλύπτουν ἕνα τόσο εὐρὺ φάσμα, ὥστε νὰ μπορῇ ἄνετα κανεὶς νὰ ἀπευ-
θυνθῇ π.χ. σὲ ἀγγλόφωνο ἀκροατήριο μὲ ἑλληνικὲς λέξεις ἀφωμοιωμένες ἀπὸ τὴν
Ἀγγλική, ὅπως ἔκανε δύο τοὐλάχιστον φορὲς ὁ Ξενοφῶν Ζολώτας σὲ παγκόσμια
συνέδρια γιὰ τὸν πληθωρισμὸ καὶ τὴν διεθνῆ νομισματικὴ πολιτικὴ (βλ. «Δαυ-
λός», τ. Μαΐου 1984 καὶ Ἰουνίου 1989). Γιὰ τὶς λέξεις αὐτὲς δὲν τίθεται θέμα δι-
ευκρινίσεως τῆς πατρότητος. Ἀνήκουν σὲ πολὺ προχωρημένο στάδιο πολιτι-
στικῆς ἐξελίξεως καὶ ἐμφανίζονται στὰ ἑλληνικὰ κείμενα πολὺ προτοῦ ἐμφανι-
στοῦν, ἔστω καὶ ἐλαφρὰ παραποιημένες ἀλλὰ ἀξιοσημείωτα ὅμοιες, στὰ ξένα. Γε-
νικὰ ὁ δανεισμός τους καλύπτεται ἀπὸ ἱστορικὰ πιστοποιητικά. Γιὰ ὅσους ὅμως
τυχὸν ἀγνοοῦν ἠθελημένα τὴν ἱστορία καὶ ἀμφιβάλλουν, ἀρκεῖ καὶ μόνο ἡ λο-
γικὴ συγκρότησή τους, γιὰ νὰ ἄρῃ ὁποιαδήποτε διάθεση ἀμφισβητήσεως. Συ-
γκεκριμένα, ἐνῷ στὰ ἑλληνικὰ κάθε μία ἀπὸ αὐτὲς δὲν ὀνομάζει ἁπλῶς ἀλλὰ
ταυτόχρονα ὁρίζει κιόλας τὴν ἔννοια στὴν ὁποία ἀναφέρεται, στὰ ξένα ἀντίθε-
τα οἱ ἴδιες ὀνομασίες δὲν ἔχουν καμμία αἰτιώδη σχέση μὲ τὸ ὀνομαζόμενο, ἀλλὰ
εἶναι ἁπλᾶ προϊόντα συμβάσεως καὶ συνεπῶς ὄχι δικά τους δημιουργήματα
ἀλλὰ δοτὰ προϊόντα. Στὰ ἑλληνικὰ π.χ. ἡ λέξη «δημοκρατία» δὲν ὀνομάζει ἁπλᾶ