ΠΕΡΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑΣ (Ἐπιστολὴ δευτέρα τοῦ κ. Κωνσταντίνου Κουτρουβέλη) Ἀγαπητὲ κ. Λάμπρου, Στὸ τεῦχος 200-201 τοῦ «Δαυλοῦ» δημοσιεύτηκαν μερικὲς παρατηρήσεις τοῦ κ. Γ. Γεωργαλᾶ, ἀναφερόμενες στὸ ἐπίμαχο θέμα τῆς χρονολόγησης τῆς προϊστορίας. Ἐπ’ αὐτῶν χρειάζεται μία ἀπάντηση, καὶ παρακαλῶ νὰ δημοσιεύσετε τὴν παροῦσα σὲ προσεχὲς τεῦχος τοῦ Περιοδικοῦ, κυρίως γιὰ τὴν ἐνημέρωση τῶν ἀναγνωστῶν σας. ❶ . Σχετικὰ μὲ τὴν περιοδικότητα τῶν ἀστρονομικῶν φαινόμενων. Ἡ περιοδικότης τούτων εἶναι σταθερὰ τόσο σὲ μέγεθος ὅσο καὶ σὲ χρονολογικὴ ἐπανάληψη. Ἕνα παράδειγμα τούτου ἀποτελοῦν τὰ δεδομένα τοῦ Ὁμήρου τὰ σχετικὰ μὲ τὸν Σείριο, ὅπου: «σὰν τὸ λαμπερὸ ἄστρον τοῦ φθινοπώρου, τὸ ὁποῖον φαίνεται σὲ ὅλους» (Ἰλιάδα E 5-6), καὶ «τὸν Κύνα τοῦ Ὠρίωνος... ποὺ φέρνει τὸν πυρετό», τὸν σημερινὸ καύσωνα (Ἰλιάδα X 25-32). Ὁ Ὅμηρος ἀναφέρεται στὰ δύο ἀστρονομικὰ φαινόμενα ποὺ ἔχουν ἄμεση σχέση μὲ τὶς δύο διαβάσεις τοῦ Ἡλίου καὶ τῆς Γῆς διὰ τοῦ μεσημβρινοῦ τοῦ Σειρίου. Τὸ ἕνα ἐλάμβανε χώραν κατὰ τὸ Φθινόπωρο καὶ φαινόταν ἀπὸ τὴ Γῆ, ἐνῶ σήμερα φαίνεται ἀπὸ τὴ Γῆ κατὰ τὸν Χειμῶνα καὶ μεσουρανεῖ τὴν 1ην Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους. Τὸ δεύτερο ἔφερνε στὸν κόσμο τὸν πυρετό, τὸν σημερινὸ καύσωνα, ποὺ σήμερα παρουσιάζεται τὴν θερινὴ περίοδο καὶ μεσουρανεῖ τὴν 1ην Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους. Ἀπὸ τὸ ἕνα φαινόμενο μέχρι τὸ ἄλλο σήμερα μεσολαβεῖ ἕνα σταθερὸ χρονικὸ διάστημα 6 μηνῶν, ποὺ πρέπει νὰ μεσολαβοῦσε καὶ τότε, γιὰ νὰ κάνῃ ξεχωριστὸ λόγο ὁ Ὅμηρος. ❷ . Τὸ θέμα τῶν προσχώσεων εἶναι ἕνα φαινόμενο τῆς φύσεως, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται σὲ ὡρισμένες σταθερὲς ποὺ μετροῦνται, ὅπως ἀναπτύσσονται ἀναλυτικὰ στὴν ἀναφερόμενη μελέτη μου μὲ τίτλο «Ἡ χρονολόγηση τῆς Ἑλληνικῆς Προϊστορίας ἀπὸ τοπογραφικά, ἀστρονομικὰ καὶ ἱστορικὰ στοιχεῖα», ποὺ δημοσιεύτηκε στὸ τεῦχος 131/1987 τοῦ «Δελτίου τῆς Γεωγραφικῆς Ὑπηρεσίας Στρατοῦ». Ἀπὸ αὐτὲς προκύπτουν ἄλλοι παράγοντες, συγκεκριμένα γεωμετρικὰ σχήματα καὶ μαθηματικοὶ τύποι γιὰ τοὺς ἀνάλογους ὑπολογισμούς, ἀλλὰ ἀγνοήθηκαν καὶ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. ❸ . Ἡ ἀναφερομένη χρονολογία τοῦ 3.826 π.X. δὲν ἔχει σχέση μὲ τὸν Τρωικὸ πόλεμο ἀλλὰ μὲ τὴν ἔναρξη τῶν ἐμφανῶν προσχώσεων τοῦ ποταμοῦ Νείλου, ἡ ὁποία μὲ νεώτερο καὶ ἀκριβέστερο ὑπολογισμὸ διωρθώθη στὸ ἔτος 3.934 π.X. Ἀπὸ τὸ ἀπροσδιόριστο παρελθὸν μέχρι τὸ ἔτος 3.934 π.X. ὁ ποταμὸς Αἴγυπτος τοῦ Ὁμήρου (ἢ Νεῖλος) ἀπόθετε τὰ προσκομιζόμενα φερτὰ στερεὰ ὑλικὰ στὸ χῶρο τῆς θάλασσας, ποὺ περιελαμβάνετο μεταξὺ τοῦ σημερινοῦ Καΐρου καὶ τῆς σημερινῆς Ἀλεξάνδρειας (ἢ νήσου Φάρου τοῦ Ὁμήρου). Ἀπὸ τὸ ἔτος 3.934 π.X. καὶ μετὰ ἄρχισε νὰ παρουσιάζεται ἡ πρώτη ὑπὲρ τὴν στάθμη τῆς θάλασσας στεριὰ βορείως τοῦ σημερινοῦ Καΐρου, ἐπεκτεινομένη χρόνο μὲ χρόνο πρὸς βορρᾶν. Τὰ κύματα τῆς θάλασσας, μηδενίζοντας τὴν ταχύτητα ῥοῆς τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ, ἀναλάμβαναν τὴν ὑποχρέωση τῆς καταλλήλου διευθετήσεως τοῦ προσχωνόμενου πυθμένος καὶ τῆς ἀντίστοιχης κατὰ περιόδους ἀκτῆς. Στὸν χάρτη τοῦ σχήματος 26 τῆς παραπάνω μελέτης μου διακρίνεται καθαρά, ποῦ ἔφθανε ἡ ἀκτὴ τῆς στεριᾶς τῆς Κάτω Αἰγύπτου περὶ τὸ ἔτος 3.000 π.X., τὴν ὁποία φέρεται πὼς ἕνωσε ὁ βασιλεὺς Μήνης μὲ τὴν Ἄνω Αἴγυπτο. Τὸ πότε ὅμως ἔζησε κι’ ἐβασίλεψε ὁ Μήνης εἶναι ἕνας γρίφος, γιατί στὴ σελ. 99 τῆς παραπάνω μελέτης μου καταχωροῦνται ἑπτὰ χρονολογίες, ποὺ ἀναφέρονται σὲ ἰσάριθμα βιβλία ἐπιφανῶν συγγραφέων καὶ ἀρχίζουν ἀπὸ τὸ ἔτος 5.619 π.X. μέχρι τὸ 3.175 π.X.· καὶ κατὰ τὸν C. W. Ceram («Θεοὶ-Τάφοι καὶ Σοφοί», σελ. 124-125) «ἡ βασιλεία τοῦ