ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΑΤΣΟΣ Ἢ μελέτη τῶν γεγονότων τοῦ Εἰκοσιένα μέθοδος αὐτογνωῶσίας γιὰ κάθε Ἕλληνα Στὸν τόπο μας ἔχομε πολλὲς ἐπετείους ποὺ τὶς θεωροῦμε ἐθνικές. Αὐτὸ ὀφείλεται στὸ ὅτι συνέβησαν, κατὰ τὴ διάρκεια τῶν δύο τελευταίων αἰώνων, πολλὰ μεγάλα ἱστορικὰ γεγονότα, ποὺ ἀξίζει νὰ μνημονεύωνται ἀπὸ τὸ πανελλήνιο, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τοπικὰ γεγονότα, ἐθνικῆς ὅμως σημασίας, καθὼς ἡ πατρίδα μας ἐλευθερώνονταν σταδιακά’ καὶ κάθε τόπος εἶναι φυσικὸ νὰ γιορτάζη τὴ μέρα τῆς ἀπελευθέρωσής του. Μέσα ὅμως στὸ πλῆθος αὐτὸ τῶν ἐθνικῶν ἑορτασμῶν μοναδικὴ καὶ πρώτη μένει ἡ 25η Μαρτίου. Κάθε χώρα, ὅσες πολλὲς καὶ μεγάλες καὶ ἄν εἷναι οἱ ἱστορικές της ὧρες, διαλέγει μιὰ μοναδικὴ στιγμή, μιὰ μοναδική μέρα, μέσα στὴν ὁποία ἐνσαρκώνει ὅλο τὸ μεγαλεῖο της, ὅλα τὰ ἰδανικά της. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μοναδική της Ἐθνικὴ Εορτή. Δὲν ἔχει καμμιὰ σημασία, ἄν ἡ ἀκριβὴς ἡμερομηνία τῆς δικῆς μας Ἔθνικῆς Ἑορτῆς εἶναι λανθασμένη ἤ ἀμφισβητούμενη. Δὲν ἀποβλέπουμε ἐδῶ στὴν ἀκρίβεια τῶν γεγονότων, ἀλλὰ στὴ λάμψη τῶν συμβόλων. Στὴν ἡμερομηνία αὐτὴ συμπυκνώνεται ἡ βούληση ἑνὸς λαοῦ νὰ ἀποκτήση τὴν πολιτική του ἐλευθερία. Ὕστερα ἀπὸ τὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ποὺ τότε βρίσκονταν ἀκόμη σὲ ἁπόσταση μηνῶν ἀπὸ μᾶς, ὕστερα ἀπὸ τὴν κατάπνιξη τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, πρῶτοι οἱ Ἕλληνες --μέσα σὲ μιὰ Εὐρώπη κυριαρχημένη ἀπὸ μοναρχικὰ φέουδα-- πρόβαλε τὴν ἀρχὴ ὅτι κάθε λαός, ποὺ ἔχει ἀληθινή, ὄχι κατασκευαστή, ἐθνικὴ συνείδηση, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήση τὴν πολιτική του αὐτονομία. Ἢ ἑλληνικὴ ἐθνεγερσία στάθηκε ἡ σφήνα ποὺ μπῆκε στὸν τεράστιο βράχο τῆς Ἱερῆς Συμμαχίας καὶ συνέβαλε ἀποφασιστικὰ στὴ διάσπασή της! καὶ ἀπὸ τότε ἄλλαξε μορφὴ ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς Εὐρώπης. Καὶ αὐτὸ κατωρθώθηκε ὄχι μόνο μὲ τὴν εὔνοια μερικῶν Κυβερνήσεων, ἀλλὰ μὲ τὸ πρωτόφαντο ρεῦμα τοῦ φιλελληνισμοῦ ὅλων τῶν λαῶν τῆς Εὐρώπηῃς καὶ τῆς ̓Αμερικῆς. Πολλὲς ἐπαναστάσεις μὲ ἱεροὺς σκοποὺς ἔγιναν ἀπὸ λαοὺς δουλωμέ: νους καὶ βασανισμένους. Καμμιὰ ὅμως δὲν προκάλεσε τέτοιον ἐνθουσιασμὸ ὅσο ἡ δική μας. Σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου ποτὲ δὲν πλάσθηκαν εἰδικὲς λέξεις, ποὺ νὰ σημαίνουν τοὺς φίλους ἄλλων λαῶν καὶ ἄλλων ἐπαναστάσεων. Μόνο γιὰ μιὰ ἐπανάσταση καὶ μόνο γιὰ ἕνα λαό, σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. πλάσθηκαν οἱ λέξεις «φιλέλλην» καὶ «φιλελληνισμός», λέξεις ποὺ δὲν ἀναφέρονται στὴν παγκόσμια λατρεία πρὸς τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες, ἀλλὰ στὴν ἀγάπη ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων γιὰ τοὺς ἀγωνιστὲς τοῦ 1821 καὶ τοὺς συνεχιστὲς ἐκείνου τοῦ ἀγῶνος ὥς τὶς μέρες μας. ̓Απὸ τὴ μάχη τοῦ Δραγατσανίου, μὲ ἀρχηγὸ τὸν ̓Αλέξανδρο Ὑψηλάντη, ὡς τὴ μάχη τῆς Πέτρας, μὲ στρατηγὸ τὸν Δημήτριο 'Ὑψηλάντη καὶ Κυβερνήτη τὸν Ἐθνομάρτυρα Καποδίστρια, φανερώθηκαν ὄλες οἱ ἀρετὲς τοῦ Γένους, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἑλαττώματά του. Καὶ ὅμως στὴν παγκόσμια κοινὴ γνώμη τῆς ἐποχῆς ἀπὸ ὅλους ἐξαίρονταν οἱ ἀρετές μας, ἐνῶ μόνο λίγων πολι-