ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΑΤΣΟΣ Ἢ µελέτη τῶν γεγονότων τοῦ Εἰκοσιένα μέθοδος αὐτογνωῶσίας γιὰ κάθε Ἕλληνα Στὸν τόπο µας ἔχομε πολλὲς ἐπετείους ποὺ τὶς θεωροῦμε ἐθνικές. Αὐτὸ ὀφείλεται στὸ ὅτι συνέβησαν, κατὰ τὴ διάρκεια τῶν δύο τελευταίων αἰώνων, πολλὰ μεγάλα ἱστορικὰ γεγονότα, ποὺ ἀξίζει νὰ μνημονεύωνται ἀπὸ τὸ πα- νελλήνιο, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τοπικὰ γεγονότα, ἐθνικῆς ὅμως σηµασίας, καθὼς ἡ πατρίδα µας ἐλευθερώνονταν σταδιακά’ καὶ κάθε τόπος εἶναι φυσικὸ νὰ γιορτάζη τὴ µέρα τῆς ἀπελευθέρωσής του. Μέσα ὅμως στὸ πλῆθος αὐτὸ τῶν ἐθνικῶν ἑορτασμῶν μοναδικὴ καὶ πρώτη μένει ἡ 25η Μαρτίου. Κάθε χώρα, ὅσες πολλὲς καὶ µεγάλες καὶ ἄν εἷ- ναι οἱ ἱστορικές της ὧρες, διαλέγει μιὰ μοναδικὴ στιγµή, μιὰ μοναδική μέρα, µέσα στὴν ὁποία ἐνσαρκώνει ὅλο τὸ μεγαλεῖο της, ὅλα τὰ ἰδανικά της. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μοναδική της Ἐθνικὴ Εορτή. Δὲν ἔχει καμμιὰ σημασία, ἄν ἡ ἀκριβὴς ἡμερομηνία τῆς δικῆς µας Ἔθνι- κῆς Ἑορτῆς εἶναι λανθασμένη ἤ ἀμφισβητούμενη. Δὲν ἀποβλέπουμε ἐδῶ στὴν ἀκρίβεια τῶν γεγονότων, ἀλλὰ στὴ λάμψη τῶν συμβόλων. Στὴν ἡμερομηνία αὐτὴ συμπυκνώνεται ἡ βούληση ἑνὸς λαοῦ νὰ ἀποκτή- ση τὴν πολιτική του ἐλευθερία. Ὕστερα ἀπὸ τὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ποὺ τότε βρίσκονταν ἀκόμη σὲ ἁπόσταση μηνῶν ἀπὸ μᾶς, ὕστερα ἀπὸ τὴν κατά- πνιξη τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, πρῶτοι οἱ Ἕλληνες --μέσα σὲ μιὰ Εὐ- ρώπη κυριαρχημένη ἀπὸ μοναρχικὰ φέουδα-- πρόβαλε τὴν ἀρχὴ ὅτι κάθε λαός, ποὺ ἔχει ἀληθινή, ὄχι κατασκευαστή, ἐθνικὴ συνείδηση, ἔχει καὶ τὸ δι- καίωμα νὰ διεκδικήση τὴν πολιτική του αὐτονομία. Ἢ ἑλληνικὴ ἐθνεγερσία στάθηκε ἡ σφήνα ποὺ μπῆκε στὸν τεράστιο βρά- χο τῆς Ἱερῆς Συμμαχίας καὶ συνέβαλε ἀποφασιστικὰ στὴ διάσπασή της! καὶ ἀπὸ τότε ἄλλαξε μορφὴ ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς Εὐρώπης. Καὶ αὐτὸ κατωρθώθη- κε ὄχι μόνο μὲ τὴν εὔνοια μερικῶν Κυβερνήσεων, ἀλλὰ μὲ τὸ πρωτόφαντο ρεῦμα τοῦ φιλελληνισμοῦ ὅλων τῶν λαῶν τῆς Εὐρώπηῃς καὶ τῆς ᾽Αμερικῆς. Πολλὲς ἐπαναστάσεις μὲ ἱεροὺς σκοποὺς ἔγιναν ἀπὸ λαοὺς δουλωμέ: νους καὶ βασανισμένους. Καμμιὰ ὅμως δὲν προκάλεσε τέτοιον ἐνθουσιασμὸ ὅσο ἡ δική μας. Σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου ποτὲ δὲν πλάσθηκαν εἰδικὲς λέξεις, ποὺ νὰ σημαίνουν τοὺς φίλους ἄλλων λαῶν καὶ ἄλλων ἐπαναστάσεων. Μόνο γιὰ μιὰ ἐπανάσταση καὶ μόνο γιὰ ἕνα λαό, σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. πλά- σθηκαν οἱ λέξεις «φιλέλλην» καὶ «φιλελληνισμός», λέξεις ποὺ δὲν ἀναφέρον- ται στὴν παγκόσμια λατρεία πρὸς τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες, ἀλλὰ στὴν ἀγάπη ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων γιὰ τοὺς ἀγωνιστὲς τοῦ 1821 καὶ τοὺς συνεχι- στὲς ἐκείνου τοῦ ἀγῶνος ὥς τὶς μέρες μας. ᾿Απὸ τὴ μάχη τοῦ Δραγατσανίου, μὲ ἀρχηγὸ τὸν ᾿Αλέξανδρο Ὑψηλάν- τη, ὡς τὴ μάχη τῆς Πέτρας, μὲ στρατηγὸ τὸν Δημήτριο 'Ὑψηλάντη καὶ Κυ- βερνήτη τὸν Ἐθνομάρτυρα Καποδίστρια, φανερώθηκαν ὄλες οἱ ἀρετὲς τοῦ Γένους, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἑλαττώματά του. Καὶ ὅμως στὴν παγκόσμια κοινὴ γνώµη τῆς ἐποχῆς ἀπὸ ὅλους ἐξαίρονταν οἱ ἀρετές µας, ἐνῶ µόνο λίγων πολι-