ANTI ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΥ ΤΗΣ ΛΙΛΗΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Σκληρὴ μάχη γιὰ τὴν ἀνάκτηση τῆς χαμένης Ἑλληνικῆς αὐτογνωσίας «Ἂν ξαναγινόμουν εἴκοσι χρόνων, θὰ ξεκινοῦσα ἀπὸ τὶς κορυφὲς τῶν βουνῶν, ἀντάρτης, λῃστής, πειρατής, ν’ ἀνοίξω τὰ μάτια ἐκείνων ποὺ δέχονται ἀδιαμαρτύ- ρητα τὴν μοῖρά τους, ὅσο κι ἐκείνων ποὺ ἐθελοτυφλοῦν. Ὄχι, ἡ ἐπανάστασή μου δὲν θὰ στρεφόταν κατὰ τοῦ κατεστημένου καὶ τοῦ συστήματός του, ἀλλὰ ἐναντίον ἐκείνων ποὺ τὸ ἀνέχονται. Θὰ σκότωνα, θὰ τσάκιζα τὴν κακομοιριά, τὴν ὑποταγή, τὴν ταπεινοφροσύνη». Τὰ λόγια αὐτὰ ἀνήκουν στὴν γνωστὴ συγγραφέα Λιλὴ Ζω- γράφου (ἀπόσπασμα ἀπ’ τὸ «Ἐπάγγελμα Πόρνη», 1978), ποὺ ἔφυγε ἀπ’ τὴ ζωὴ στὶς ἀρχὲς τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου. Ἡ νεανικότητα καὶ ἡ ὁρμητικότητα ποὺ χαρακτήριζαν τὴν προσωπικότητά της – κατ’ ἐξοχὴν στοιχεῖα τῆς ἑλληνικότητας – τὴν ὡδήγησαν ἀπὸ νωρὶς στὸ δρόμο τῆς δυναμικῆς ἀμφισβήτησης τῆς πνευμα- τικῆς κατάστασης – αὐτῆς ποὺ καὶ σήμερα ζοῦμε – καθὼς ἔνιωθε νὰ τὴν περιζώνει ἀσφυκτικά. Ἐλάχιστες περιπτώσεις Ἑλλήνων ἀπ’ τὰ χρόνια τοῦ Πλήθωνος – ἐξαιρέσεις φω- τεινὲς τοῦ κανόνα – τόλμησαν νὰ δοῦν τὴν μοῖρα τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατάματα, νὰ ἀντικρύσουν τὴν ἐλεεινότητα καὶ τὸ ψεῦδος στὰ ὁποῖα ἔχει περιέλθει· νὰ δώσουν μὲ τὴν στάση τους καὶ τὸ ἔργο τους μιὰ ἰσχυρὴ ὤθηση πρὸς τὴν κατάκτηση τῆς ἱστορικῆς αὐτογνωσίας. Ἡ Λιλὴ Ζωγράφου ἦταν μία ἀπ’ αὐτὲς τὶς ἐλάχιστες ἐξαι- ρέσεις. Στὸ πολυπληθὲς συγγραφικό της ἔργο δύο πονήματα ξεχωρίζουν, ἡ «Ἀντι- γνώση» (1974) καὶ ὁ «Καζαντζάκης - ἕνας τραγικός» (1959). Καὶ τὰ δύο ἔχουν ἕναν κοινὸ παρανομαστή: Καταδεικνύουν σὲ βάθος τὴν εἰσβολὴ καὶ ἐπικράτηση τοῦ ἰου- δαϊσμοῦ στὴν ἀνθρώπινη νόηση σὲ βάρος τοῦ ἑλληνικοῦ τρόπου σκέπτεσθαι καὶ ζῆν. Τὸ πρότυπο τοῦ φοβισμένου καὶ ὑποταγμένου στὴ μοῖρά του ἀνθρώπου (χριστια- νισμὸς) ὅπως καὶ ἐκεῖνο τοῦ ἡττημένου καὶ ψυχικὰ ἀρρώστου (φροϋδισμός) ἔχουν ἀκρωτηριάσει τὶς ζωογόνες καὶ δημιουργικές του δυνάμεις, ποὺ εἶναι σύμφυτες μὲ