ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

205ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1999

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 12841 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
28 ἀπό 81
Πηγή κειμένου
ψηφιακό κείμενο τοῦ PDF
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Η Διαστρέβλωση αρχαίων εννοιών από Χριστιανούς — ΜΑΜΑΝΕΑΣ, ΜΑΡΙΟΣ
    ἀρχή: σελ. 12841 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 205

Κείμενο φύλλου

Ἡ διαστρέβλωση ἀρχαίων ἑλληνικῶν ἐννοιῶν στὸ χριστιανικὸ λεξιλόγιο Σύμφωνα μὲ τὰ ὅσα ἀναφέρει στὸ ἔργο του «Statistik des neutestamenlichen Wortschatzes» Zürich 1958, ὁ Robert Morgenthaler περὶ στατιστικῶν στοιχείων ἀναφορικὰ μὲ τὴ γλῶσσα τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἡ τελευταία ἀριθμεῖ 5.436 λέξεις, ἀπὸ τὶς ὁποῖες οἱ 3.000 προέρχονται ἀπὸ τὸ λεξιλόγιο τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς. Ἀπὸ τὶς ὑπόλοιπες οἱ 1.900 διατυπώθηκαν γιὰ πρώτη φορὰ ἀπὸ τοὺς συγγραφεῖς τῆς K.Δ., οἱ 491 εἶναι δημιουργήματα τῆς μετακλασσικῆς γραμματείας, ἐνῶ οἱ 45 εἶναι ξένες. Ἡ κατηγοριοποίηση αὐτὴ βέβαια εἶναι ἐντελῶς συμβατική, ἀφοῦ μία εἰς βάθος γλωσσολογικὴ ἐξέταση δύναται ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τῶν λέξεων (τόσο τῆς K.Δ. ὅσο καὶ τῆς μεταγενέστερης Ἐκκλησιαστικῆς καὶ Πατερικῆς γραμματείας) – ὅπως ἀναφέρει καὶ ὁ διδάκτωρ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Λουκᾶς X. Φίλης στὸ βιβλίο του «Ἡ γλῶσσα τῆς K.Δ.», Ἀθήνα 1984 – «προέρχεται γλωσσικὰ καὶ ἐννοιολογικὰ ἀπὸ τὸ χῶρο τῆς ἑλληνικῆς σκέψεως καὶ διανοήσεως καὶ συντίθεται, γιὰ νὰ ἀποτελέσῃ ὡλοκληρωμένη ἔννοια, μὲ τὸν καθαρὰ ἑλληνικὸ τρόπο διατυπώσεως». Ὡστόσο τὸ θρησκευτικὸ πνεῦμα τῆς χριστιανικῆς γραμματείας σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἀναμφισβήτητη ἐπιρροὴ τῆς γλώσσας στὸν ψυχισμὸ τοῦ ἀνθρώπου ὁδηγεῖ στὴν ἀλλοίωση ἢ ἐν πολλοῖς ὁλοκληρωτικὴ διαστρέβλωση τοῦ ἐννοιολογικοῦ τους περιεχομένου, καθὼς ἄνευ ἀναφορᾶς στὸ Θεό, καταντοῦν κενὲς νοήματος στὴ συνήθη χρήση τους ἕως σήμερα. Ἔστωσαν ὡς παραδείγματα ὡρισμένα ἀπὸ τὶς λέξεις αὐτές μὲ ἀντιπαραβολὴ τῆς προτέρας καὶ νεώτερης (χριστιανικῆς) σημασίας τους. Ἄγγελος: Ἀρχαία Ἑλληνικὰ αὐτὸς ποὺ κομίζει μήνυμα, ὁ ἀγγελιαφόρος. Στὸ χριστιανισμὸ (ἀλλὰ καὶ στὸν Ἰουδαϊσμὸ κυρίως καὶ στὸ Ἰσλὰμ) οἱ ἄγγελοι εἶναι ὑπερκόσμια ὄντα, μέσῳ τῶν ὁποίων ὁ Γιαχβὲ κάνει γνωστὴ τὴ βουλὴ του στοὺς θνητοὺς. Ἀγάπη: Ἀρχ. ἑλλ. τοῦ «ἄγαμαι» καὶ τοῦ ποιητικοῦ τύπου του «ἀγάζομαι» (= θαυμάζω, παραξενεύομαι). Στὴ χριστιανικὴ γραμματεία ἔλαβε τὴν ἔννοια ὄχι μόνον τῆς ἀντιθέσεως πρὸς τὸ μῖσος, ἀλλὰ καὶ τῆς φιλότητος, ὅμως ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ Θεοῦ (A´ Ἰωαν. 2.5, 3.17, 5.3, B´ Ἰωάν. 6, Ἐφεσ. 2.4, Κολ. 1,13) κατὰ τοὺς βιβλικοὺς συγγραφεῖς. Ἁγιότης: (= ἁγνότης): Ἀρχ. ἑλ.: ἐνίοτε ὅμως ἐσήμαινε καὶ τὴ μιαρότητα. Περαιτέρω ἔλαβε τὴ σημασία τῆς ἀφιερώσεως στὸν Θεὸ. Ἀδελοφοσύνη: Ἀ. ἑ. παράγεται ἐκ τοῦ ἀδελφὸς (= ὁ προερχόμενος ἀπὸ τὴν ἴδια μήτρα: δελφὺς = μήτρα). Ἔφθασε νὰ σημαίνῃ τὴν «ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ» ἀποκλειστικὰ ἀδελφικὴ σχέση ὅλων τῶν θνητῶν ἐχόντων ὡς πατέρα τὸν Θεό. Αἰωνιότης: Ἀ. ἑ. ἡ λέξη ἦταν δηλωτικὴ τοῦ μεγάλου χρονικοῦ διαστήματος, τῆς ἐποχῆς ἢ τῆς ἡλικίας, ἀνάλογα μὲ τὴν περίπτωση χρήσεώς της. Ἡ σημασία της στὸ χριστιανικὸ λεξιλόγιο εἶναι αὐτὴ τῆς ἀτελεύτητης ζωῆς στὴν ὑπερκόσμια διάσταση τοῦ Γιαχβέ. Ἀλήθεια: Ἀ. ἑ. τὸ μὴ ἀποκεκρυμμένο, ἡ πραγματικότης. Καὶ μόνο ἡ θεολογικὴ ἀναφορὰ στὸν Θεὸ ὡς ἀπόλυτη Ἀλήθεια ὑστερεῖ ὡς πρὸς τὴν ἀποδεικτικὴ πλευρά, καθὼς ἡ ὑφὴ τῆς ἔννοιας ἀλήθεια (α-λήθω- λανθάνω) προϋποθέτει τὴ σαφῆ καὶ ἀντικειμενικὴ ἀπόδειξη. Ἁμαρτία: Ἀ.ἑ. ἀποτυχία, ἀστοχία. Ὁ ὅρος σημαίνει πλέον τὴν κακοπραξία ποὺ ἀντιβαίνει στὴ θεία βούληση. Ἀρετή: Ἀ. ἑ. ἡ παλικαριὰ, ἡ γενναιότης. Ἡ χριστιανικὴ της ἔννοια εἶναι ἡ συμμόρφωση μὲ ὅσα ἐντέλλεται ὁ Θεός. Δαίμων: Ἀ. ἑ. ἡ θεότητα. Ἡ ἀρνητικὴ σημασία τῆς λέξεως σήμερα συνίσταται στὴν ταύτι-
πρωτογενές κείμενο, ὅπως ἀκριβῶς ἐξήχθη →