ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
205ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1999
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το "κενόν" καί το "πλήρες" Σύμπαν — ΑΝΑΛΥΤΗΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
Κείμενο φύλλου
Τὸ «κενὸν» καὶ τὸ «πλῆρες» Σύμπαν
καὶ τὸ «ξερόνιον» τῆς «πληροφορίας»
ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΑΣΤΡΙΚΟΣ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΑΙΘΕΡΑΣ»;
I. ΕΙΣΑΓ·ΓΗ
Στὸ τεῦχος 197 τοῦ «Δαυλοῦ», ποὺ φιλοξένησε τὸ ἄρθρο μου «Ἡ Φιλοσοφία τῆς Φύσεως
καὶ οἱ Ἀριθμοί», ἀναφέρθηκα μὲ μεγάλη συντομία στὴν ὕπαρξι ἑνὸς «πληροφοριακοῦ
αἰθέρα», ποὺ ἀποτελεῖ τὸ βασικὸ ὑπόστρωμα τῆς λογικῆς καὶ φυσικῆς δομῆς ὅλων
τῶν γεγονότων, φαινομένων, καταστάσεων, ὁρατῶν καὶ μὴ ὁρατῶν, τῆς Φύσεως καθὼς
καὶ στὶς συνθῆκες ἰδανικοῦ σχεδιασμοῦ τῶν βασικῶν φαινομένων. Ἀναμφισβήτητα πολλὰ
ἀπὸ τὰ σημεῖα ποὺ ἀνεφέρθησαν ἔχουν ἀνάγκη περαιτέρω διευκρινήσεων καὶ σχολιασμοῦ.
Θὰ προσπαθήσουμε σήμερα νὰ δώσουμε μία πολὺ συνοπτικὴ εἰκόνα τῶν παραδεδεγμένων
φυσικομαθηματικῶν θεωριῶν καὶ προτύπων, ποὺ μποροῦν νὰ δικαιώσουν
τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ γράφοντος σχετικὰ μὲ τὰ δύο κύρια συνθετικὰ τοῦ ὅρου «πληροφοριακὸς
αἰθέρας», δηλ. τὶς σύγχρονες ἀντιλήψεις γιὰ τὸν «αἰθέρα» γενικῶς καὶ τὶς παραδεδεγμένες
σύγχρονες θεωρίες γιὰ τὴν «πληροφορία». Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι καὶ τὰ
δύο αὐτὰ θέματα ἀνήκουν στὸ γενικώτερο ἐπιστημονικὸ πλαίσιο συγχρόνων θεωριῶν καὶ
ἀντιλήψεων, ποὺ καλύπτουν ὄχι μόνον θέματα τῆς μικροφυσικῆς καὶ κοσμολογίας ἀλλὰ
σοβαρώτατα θέματα στατιστικῆς, θερμοδυναμικῆς, πιθανοτήτων, δυναμικῆς τοῦ χάους,
σχέσεις ἀβεβαιότητος, ἐντροπίας καὶ πληροφορίας καὶ πολλῶν ἄλλων φυσικῶν, φιλοσοφικῶν
καὶ μεταφυσικῶν προσεγγίσεων σὲ θέματα τύχης, προγραμματισμοῦ, διαφοροποιήσεων,
προκαθορισμοῦ κ.λπ., ποὺ ἔχουν ἀπασχολήσει καὶ συνεχῶς ἀπασχολοῦν πλῆθος
ἐπιστημόνων φιλοσόφων καὶ στοχαστῶν. Ἑπομένως ὁ ἀναγνώστης θὰ πρέπει νὰ ἀναφερθῇ
γιὰ πλήρη καὶ ὀρθὴ πληροφόρησι σὲ ὑπάρχοντα ἐκλεκτὰ ἔργα καὶ βιβλία διακεκριμένων
Ἑλλήνων ἐπιστημόνων, φιλοσόφων καὶ στοχαστῶν, ποὺ διεξοδικὰ καὶ ἐμπεριστατωμένα
καὶ μὲ φιλοσοφικὲς ἀναλύσεις καὶ ἑρμηνεῖες ἐρευνοῦν καὶ σχολιάζουν τὰ ἄνω
θέματα. Μερικὰ ἀπὸ τὰ ἔργα αὐτὰ ἀναφέρονται στὴ βιβλιογραφία (βλ. I, II, III, IV ).
II. «KENON» KAI «ΠΛΗΡΕΣ» ΣΥΜΠΑΝ KAI O ΑΙΘΕΡΑΣ
Τὸ γενικώτερο θέμα τοῦ αἰθέρα, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὶς θεωρίες καὶ τὶς δοξασίες τῶν ἀρχαίων
Ἑλλήνων φιλοσόφων καὶ τὶς σχετικὲς πρωταρχικὲς ἔννοιες (βλ. π.χ.: I), ποὺ ἐπανειλημμένως
ἔχουν παρουσιασθῆ στὶς σελίδες τοῦ Δαυλοῦ καὶ τὶς πιὸ πρόσφατες ἀρνητικὲς
ἢ θετικὲς προσεγγίσεις στὴν ἑρμηνεία των, θὰ πρέπει νὰ παραδεχθοῦμε ὅτι σήμερα ὑπάρχει
πλῆθος ἀνθρώπων συνήθους γενικῆς μόρφωσης ποὺ πιστεύει στὴν ὕπαρξη κάποιου
«πνεύματος» κάτω ἀπὸ διάφορες ὀνομασίες καὶ ὁρισμούς. Αὐτὲς εἶναι ὑπερβατικὲς μορφὲς
κάποιου εἴδους αἰθέρα, ποὺ ἐπεξηγοῦνται εἴτε δογματικά εἴτε ἱστορικὰ καὶ παραδοσιακά
εἴτε ἐπιστημονικά.
Ὑπάρχει ὅμως καὶ μεγάλος ἀριθμός, κυρίως νέων στοχαστῶν καὶ ἐπιστημόνων ποὺ πιστεύουν
στὴν πλήρη ἀνυπαρξία ὁποιασδήποτε μορφῆς πνευματικοῦ «μέσου» καὶ ἑπομένως
τὴν ἀνυπαρξία τοῦ αἰθέρα. Στὴν πρώτη ἀλλὰ κυρίως στὴ δεύτερη περίπτωση ἡ ἔννοια
τοῦ αἰθέρα ἐξετάζεται μαζὺ μὲ τὴν θεμελιώδη κατάστασιν τοῦ λεγομένου «τελείου κενοῦ»,
τοῦ Vacuum, ποὺ κάθε ἄλλο παρὰ «κενὸν» μπορεῖ νὰ θεωρηθῇ σήμερα θεωρητικὰ
ἢ πειραματικὰ (βλ. πρόσφατο τίτλο ἄρθρου ἐπιστημονικοῦ περιοδικοῦ στὴ βιβλιογραφία:
V). Ἢδη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1900 ὁ διάσημος φυσικὸς Larmor εἶχε προτείνει τὸν ὅρο