ΜΙΧΑΗΛ ΠΕΡΑΝΘΗΣ Ἢ Κλεφτουριὰ Οἱ πληθυσμιακὲς κινήσεις μετὰ τὴν "Αλώση εἶχαν σὰν κύρια κατεύθυνση τὶς ὀρει- νὲς περιφέρειες, σὲ σημεῖο ποὺ ἡ βουνίσια Ἑλλάδα νὰ διαθέτει μὲ τὸν καιρὸ πληθυσμὸ ὑπερτριπλάσιον ἀπὸ ἐκεῖνον τοῦ κάμπου. 'Οβουνίσιος αὐτὸς ἑλληνισμὸς δὲν εἶναι µό- νον ἀριθμητικὰ ὑπέρτερος, ἀλλὰ καὶ ἔμπρακτα δυναμικός, καθὼς τροφοδοτεῖται ᾱ- διάλειπτα ἀπὸ τὰ ξεσηκωμένα νιάτα τοῦ κάμπου ποὺ πυκνώνουν ὁλοένα τὶς τάξεις του. Ὅπως οἱ νέοι τῶν νήσων ἑπανδρώνουν τὸ βενετσιάνικο ναυτικὸ ἤ συγκροτοῦν ἕ- φιππες ὕλες καὶ πεζὰ ἁποσπάσματα στὴν ὑπηρεσία δυτικῶν ἡγεμόνων ποὺ ἑτοιμάζον- ται νὰ πολεμήσουν τὸν τοῦρκο, ἔτσι καὶ οἱ νέοι τῆς τουρκικῆς ὑποτέλειας, ἀγανα- κτώντας ἀπὸ τὶς ἀδικίες καὶ τινάζοντας τὴν παθητική τους ὑποταγή, περνοῦν στὴν ἐ- νεργὸ ἁντίσταση: | γὰ τρώγω τούρκικα κορμιά, σκλάβο νὰ μὴ μὲ λένε... Ἢ μόνη διέξοδος ποὺ τοὺς ἔμενε ἦταν «νὰ βγοῦν στὸ κλαρί», νὰ γίνουν κλέφτες, νἄχω τὰ βράχια ἀδέρφια µου, τὰ δέντρα συγγενάδια, νὰ μὲ κοιµίζουν πέρδικες, νὰ μὲ ξυπνοῦν τ᾽ ἀηδόνια... Τὸ ψυχικὸ σθένος δὲν τοὺς ἔλειπε, τούρκους ἐγὼ δὲν σκιάζομαι, πασάδες δὲν φοβοῦμαι, φτάνει νὰ ζώνονταν.τὸ ντουφέκι καὶ τὸ σπαθί, ποὺ τἄχει καμάρι ἡ λεβεντιὰ κι ὁ κλέφτης περηφάνεια. Θὰ μποροῦσαν τότε κι’ αὐτοὶ νὰ καμαρώνουν, “ντουφέκι μου περήφανο, σπαθί μου παινεμένο καὶ νὰ ποῦν τὸ μεγάλο λόγο τῆς ἐθνικῆς τοὺς πίστης: - ἔχω πασά µου τὸ σπαθί, βεζύρη τὸ ντουφέκι! Ἔτσι, τὴν ἄνοιξη, κάθε ἄνοιξη, ἑκατοντάδες ἄνοιξες, καινούργιες φουρνιὲς ἀπὸ νέους σκαρφάλωναν τὰ ραχόπλαγα κι ἔφταναν στὰ λημέρια, ὅπου οἱ παλιοί τοὺς περίμεναν καὶ τοὺς καλοδέχονταν: --καλῶς το τ᾽ ἄξιο τὸ παιδὶ καὶ τ᾽ ἄξιο παληκάρι! Οἱ ἀφίξεις ἀπὸ χρόνο σὲ χρόνο ἐπύκνωναν καὶ τ᾽ ἀνυπόταχτα νιάτα τοῦ κάμπου ἀνα- νέωναν τὸ σφρίγος τῆς ὀρεινῆς Ἑλλάδας, ποὺ πολλαπλασιάζονταν εὕρωστη, ἐπεκτεί- νονταν ἔνοπλη καὶ στέργιωνε ἐλεύθερη. Οἱ τοῦρκοι, μιὰ καὶ τοὺς ἐνδιέφερε ὁ εὔκολος καὶ ἄμεσος πλουτισμός, δὲν κατα- δέχονταν ν᾿ ἀσχοληθοῦν μὲ τὶς ὀρεινὲς περιφέρειες. Ὅλη τους τὴν πιεστικότητα τὴν ἀ- σκοῦσαν στὰ εὔφορα πεδινὰ ἐδάφη. Ἣ Θεσσαλία, ποὺ ἔπεσε πρώτη στὶς ἐξοντωτικές τους μεθόδους, ἦταν καὶ ἡ πρώτη ποὺ τροφοδότησε μὲ τοὺς ἀπελπισμένους της τὸν "Ὄλυμπο καὶ τὸν Κίσσαβο, πρῶτα καὶ πολυτραγουδισμένα ὁρμητήρια τοῦ κλεφταρμα- τολισμοῦ. Μὲ τὴν σειρά τους ἐπανδρώθηκαν οἱ ὀρεινοὶ ὄγκοι τῆς Μακεδονίας, τῆς Ἢ- πείρου, τῆς Ρούμελης. Καὶ καθὼς τὸ ἕνα βουνὸ δένονταν μὲ τὸ ἄλλο, ἐπικοινωνώντας μεταξύ τους, σχηματίστηκε μιὰ μεγάλη ὀρεινὴ ἐπικράτεια, ἀπρόσιτη στὸν τοῦρκο, ὅ- που οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ κλέφτες μποροῦσαν νὰ κινοῦνται ἐλεύθεροι. Ὃ Κ. Κούμας ση- μειώνει σχετικὰ πὼς ἡ τουρκοκρατούμενη ἐπικράτεια κατανέμεται σὲ «κώμας κατοι- κουμένας ὑπὸ μόνων χριστιανῶν» καὶ σὲ «κώμας κατοικουμένας. τὸ πλεῖστον μέρος ὑ- πὸτούρκων». Καὶ μᾶς δίνει γιὰ τὴν πρώτη περίπτωση μιὰ χαρακτηριστικὴ ἐξεικόνιση: «Εἰς κωμοπόλεις καὶ εἰς χωρία ὅπου ἐκατοίκουν μόνον χριστιανοί, τὰ κακὰ ταῦτα (τῆς δουλείας) ἦσαν ἄγνωστα. Οἱ κωμοπολίται μὲ τέχνας διαφόρους, ἐξαιρέτως τὴν ὑφαντι- κήν, τὴν ἀμπελουργίαν καὶ μεταξουργίαν, ἠδύναντο νὰ φθάσωσιν εἰς ἀκμὴν ἀξιόλογον. ᾿Πολλοὶ τούτων διετήρουν καὶ ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ ἐστολίζοντο μὲ γνώσεις μετρίας τῆς γλώσσης, τῆς ἱστορίας καὶ τῆς θρησκείας». Οἱ γηγενεῖς ὀρεσίβιοι καὶ τὰ διάσπαρτα μοναστήρια συμπαραστάθηκαν ὁμόψυχα