HH KK II NN HH ΣΣ II ΣΣ TT ΩΩ NN II ΔΔ EE ΩΩ NN A. D. TRENDALL, Ἐρυθρόμορφα Ἀγγεῖα τῆς Νοτίου Ἰταλίας καὶ Σικελίας Μακριὰ ἀπὸ τὴν θορυβώδη εἰσέτι Ἀθήνα –ὅπου ὁ παλαιὸς κόσμος ἀγωνιζόταν νὰ διατηρήσῃ τὸν ἑλληνικὸ τρόπο ζωῆς, τὴν αὐτάρκεια καὶ τὴν ὀμορφιὰ τῆς πόλεως, τὴν σφριγηλότητά του– ἡ παρακμὴ τοῦ 4ου αἰῶνος εἶναι ὁμιλητική. Ὁμιλητικώτερη ὅμως εἶναι στὴν Μεγάλη Ἑλλάδα (Σικελία, Τάρας, Ἀκράγας, Ἐλέα, Ρήγιον κ.ο.κ.), ὅπου οἱ ἄποικοι –ἀποκομμένοι ἀπ’ τὶς μητροπόλεις τους, καταβεβλημένοι ἀπ’ τοὺς ἐμφυλίους πολέμους καὶ τὴν συνεχῆ ἐνατένισι τοῦ ἥλιου καὶ τοῦ θανάτου– εἶχαν ἐνδώσει στοὺς πειρασμοὺς τῆς ζωῆς, στὸν ἐφησυχασμὸ καὶ τὴν ἀσφάλεια, στὴν πολυλογία καὶ τὴν αἰσθητική, στὸν εὐδαιμονισμὸ καὶ τὴν ἀπονάρκωσι. Τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς ἀποδίδουν μὲ τὸν καλύτερο τρόπο τὰ φιλοσοφικὰ καὶ ἐπιστημονικὰ ἔργα, ἡ λογοτεχνία καὶ τὰ ἔργα τέχνης, ποὺ ἀπεικονίζουν μὲ τὸν καλύτερο τρόπο τὶς ἠθικο-πνευματικὲς καὶ κοινωνικο-πολιτικὲς ἀναζητήσεις τῶν ἀνθρώπων τῆς κάθε ἐποχῆς. Τὰ ἐρυθρόμορφα λοιπὸν ἀγγεῖα τῆς Κάτω Ἰταλίας καὶ Σικελίας ἀπεικονίζουν ὄντως τὴν προϊοῦσα πνευματικὴ παρακμή. Εὔκολα διακρίνει κανεὶς τὰ καλλιτεχνικὰ ἔργα τῶν ὕστερων χρόνων τοῦ 5ου αἰῶνος ἀπ’ τὰ ἔργα τῶν ἑπομένων αἰώνων τόσο ἀπὸ ἄποψι μορφῆς ὅσο καὶ περιεχομένου. Τὰ ἔργα τῶν καλλιτεχνῶν τοῦ 5ου αἰῶνος εἶναι ἔργα Ἀθηναίων μεταναστῶν· μοιάζουν καταπληκτικὰ μὲ τὰ ἀθηναϊκὰ καὶ μάλιστα σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε πολλοὶ κριτικοὶ νὰ κάνουν λόγο περὶ εἰσαγωγῆς τους ἀπ’ τὴν Ἀθήνα. Κι ὅμως πρόκειται γιὰ γνήσια σικελικὰ ἢ ἰταλικὰ ἔργα, ἄσχετο ἂν προέρχωνται ἀπὸ χέρια Ἀθηναίων καλλιτεχνῶν. Τέτοιοι εἶναι οἱ κωδωνόσχημοι κρατῆρες τοῦ Σελινοῦντος, τὰ ἔργα τοῦ «Ζωγράφου τοῦ Ζατρικίου» (Σι- Ἱστορικὰ στοιχεῖα γιὰ τὴν δημιουργία ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες τῶν δῆθεν «Ἀραβικῶν ἀριθμῶν» Κύριε Διευθυντά, Διαβάζοντας στὸ ὑπ’ ἀρ. 203 τεῦχος σας τὴν μελέτη τοῦ κ. Βασίλη Κατσιαδράμη: «Οἱ Ἀραβικοὶ Ἀριθμοὶ προῆλθαν ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸ Ἀλφάβητο», θὰ ἤθελα να παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: 1. Ὅταν ἐφευρέθη τὸ θεσιακὸ σύστημα καὶ ἦταν ἀρκετὰ τὰ πρῶτα 9 γράμματα, τότε τὰ ὑπόλοιπα ἀπὸ τὰ 27 γράμματα-ἀριθμοὺς ἦταν περιττὰ στὰ Μαθηματικά. Αὐτὸ ἦταν τὸ πρῶτο βῆμα, γιὰ νὰ γίνη ὁ διαχωρισμὸς –ἄλλο πρᾶγμα τὰ γράμματα, ἄλλο πρᾶγμα οἱ ἀριθμοί. Τὸ ἔτος 402 π.X. μὲ ψήφισμα τῆς Βουλῆς τῶν Ἀθηναίων καθιερώθηκε ἡ Ἀλφάβητος τῶν 24 γραμμάτων. Ἡ ἔκπτωση τῶν 3 γραμμάτων-ἀριθμῶν καθιστοῦσε ἀδύνατη τὴ χρήση τοῦ παλαιοῦ συστήματος. Μὲ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ θεσιακοῦ συστήματος μποροῦσε νὰ γραφτῇ ὅποιοσδήποτε ἀριθμός. Ἡ ἀπουσία τοῦ μηδενὸς μὲ τὸ θεσιακὸ σύ(cid:2)