ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΠΟΣ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση καὶ ἱστορικὸς ὑλισμὸς ̓Αντιμετωπίζοντας τὸ θέμα τῆς Ἐθνικῆς μας Παλιγγενεσίας τοῦ 1821 ἡ «ἀριστερή» διανόηση μὲ τὰ ὑλιστικά, τὰ ταξικἁ της κριτήρια προχώρησε σ ̓ ἕνα ἁδιέξοδο ἀπὸ τὸ ὁποῖο γιὰ χρόνια πολλὰ εἶναι ἀδύνατο νὰ βγεῖ. Καὶ τὸ ἁδιέξοδο αὐτὸ εἶναι ὁ γενικὸς κοινωνιολογικὸς χαρακτηρισμὸς τῆς Ἐπανάστασής μας. Ὑπάρχει ἡ γνώμη Κορδάτου ἀπὸ τὴ μιὰ πλευρὰ καὶ ἢ γνώμη Ζεύγου ἀπὸ τὴν ἅλλη. Ὁ καθένας ἀκολουθεῖται καὶ ἀπὸ τοὺς ἱδιαίτερούς του ὁπαδούς. Ὑπάρχουν δὲ καὶ πολλοὶ συγχυσμένοι καὶ μεσοβέζικοι. .Ο Κορδᾶτος, ἐφαρμόζοντας πιστὰ τὴν ἀναλογία, ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ φορέας, ὁ προπομπός, ὁ κύριος παράγοντας τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 21, ἦταν ἡ ἀστικὴ ἑλληνικὴ τάξη, στὴν ὁποία ἀποδίνει τὸ εὔσημο τῆς ἔκρηξης καὶ τῆς διεξαγωγῆς της. Τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ Μάρξ λέει ὅτι ἡ Γαλλικὴ Ἐπανάσταση τοῦ 1789 ἀπελευθέρωσε τὶς βιομηχανοεμπορικὲς σχέσεις παραγωγῆς ἀπὸ τὴν ὑποτέλεια στοὺς φεουδαρχικοὺς θεσμούς. "Οτι ἡ ἀστικὴ τάξη στὴ Γαλλία, δηλαδὴ ἡ τάξη τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων, μὲ τὸ κίνημα ἐκεῖνο ἔκανε μιὰ γενικώτερη κοινωνικὴ πρόοδο, ἱδρύοντας τὸ νεώτερο «ἁστικό» καθεστὼς στὴ θέση τοῦ ὁπισθοδρομικοῦ καθεστῶτος τῆς βασιλείας, τῆς κληρικοκρατίας καὶ τῶν γαιοκτημόνων εὐγενῶν. ̓Αλλὰ στὴν Ἑλλάδα πότε ἡ ἁἀστικὴ κοινωνία ξέφυγε ἀπὸ τὸν μεσαιωνικὸ ἀγροτισμὸ καὶ ἐπικράτησε; Ὁ Κορδᾷᾶτος, βρισκόμενος μπροστὰ στὸ ἐρώτημα αὐτό, παίρνει τὴν ἕτοιμη πάρα πάνω μαρξιστικὴ συνταγὴ (τὴ στολὴ αὐτὴ τὴν κομμένη καὶ ραμμένη στὰ μέτρα τῆς μεγάλης Γαλλικῆς Επανάστασης) καὶ τὴν ἑφαρμόζει «εἰς τὰ καθ ἡμᾶς» καὶ ἀπαντάει ὅτι τὸ ἵδιο ἔγινε καὶ ἐδῶ μὲ τὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821. Καὶ χρησιμοποιεῖ σὰν κύριο ἐπιχείρημα τὸ ρόλο τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας, ποὺ ἀποτελέστηκε ἀπὸ «πλούσιους ἄμπορους τοῦ ἐξωτερικοῦ». Ὄχι, λέει ὁ Ζεῦγος καὶ ἡ σχολή του. Ποτὲ ἡ ἑλληνικὴ ἀστικὴ τάξη δὲν ἔκανε πρόοδο. Ἠταν «ἀπὸ τὴν κούνια της» ἀντιδραστική. Ὁ χαρακτήρας τῆς Ἐπανάστασης ἦταν «λαϊκός». Οὔτε οἱ ἔμποροι οὔτε οἱ βιομήχανοι ὑπῆρξαν κήρυκες καὶ ἕκτελεστὲς τοῦ πνεύματός της. Αὐτοὶ ἀντίδρασαν πάντοτε, μὲ λύσσα, ἐναντίον της. Ἐναντίον τοῦ «λαϊκοῦ» της χαρακτήρα. Εναντίον τῶν φτωχῶν καὶ καταφρονημένων (ποὺ ἦταν οἱ δημιουργοί της) μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τοὺ «λαϊκοὺς» ἀγωνιστές-ἀντάρτες Καραϊσκάκη ἤ Μακρυγιάννη. Καὶ ἡ ἀντίφαση αὐτή, μεταξὺ τῶν θεμελιωδῶν αὐτῶν ρευμάτων, δὲν ἔχει φαίνεται ἀκόμη ἐντελῶς τελειώσει. Χρονογραφικὰ ἀναφέρουμε ὅτι, τελευταῖα, κέρδισε ἔδαφος ἡ δεύτερη θεωρία. ̓Αλλὰ αὐτὸ δὲν ὀφείλεται στὴν ἐπιστημονικὴ της ἀξία... Στὰ πεταχτὰ θὰ ποῦμε, ὅτι καὶ οἱ δύο ἀπόψεις ἀποτυχαίνουν στὸ νὰ ἑρμηνεύσουν τὴν Ἐπανάσταση: Ἡ πρώτη (Κορδᾶτος) ἀποτυχαίνει, γιατὶ προὐποθέτει τὴν ὕπαρξη, τὸ 1821, πολυάριθμης καὶ ἀνθούσας ἁἀστικῆς τάξης στὴν Ἑλλάδα μὲ πυρήνα τοὺς βιομήχανους --ὅπως εἶναι ἄλλωστε ἡ τυπικὴ σύνθεση μιᾶς ἀστικῆς τάξης. Τέτοια ὅμως τάξη δὲν ὑπῆρχε τότε στὴν Ἑλλάδα. ἙἘκτὸς ἐὰν ἐννοοῦν, σὰν ἀστικὴ τάξη, τοὺς Ὕδραίους καπεταναίους καὶ ἔμπορους τοῦ ἑξωτερικοῦ. ̓Αλλὰ. τότε παίζουμε μὲ τὶς λέξεις, ὅταν μιλᾶμε γιὰ «ἀστικὴ» τάξη καὶ «ἁστική» ἐπανάσταση. Ταυτόχρονα παραλείπουν τελείως τὸ ρόλο ποὺ ἔπαιξαν τὰ τζάκια καὶ οἱ ἁρματολοὶ καὶ κλέφτες στὴν Ἐπανάσταση (π.χ. ἡ οἰκογένεια τῶν Μαυρομιχαλαίωῶν τῆς Μάνης, τοῦ Πετρόμπεη, ἔδωσε, κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ̓Αγώνα, 35 νεκρούς). Ἢ δεύτερη ἄποψη εἶναι ἐπίσης αὐθαίρετη. «Λαἰκή» ἐπανάσταση δὲν ὑπῆρξε ποτέ. Γιατί τέτοια εἶναι ἐκείνη ποὺ στρέφεται κατὰ τῶν ντόπιων ἀνώτερων τάξεων (τῆς ἁστικῆς τάξης ἤ τῶν ντόπιων γαιοκτημόνων ἤ καὶ τῶν δυό μαζθ. Ἐνῷ ἡ Ἐπανάσταση ἑκείνη στράφηκε ἀποκλειστικὰ κατὰ τοῦ Τούρκου. Πολὺ λιγότερο δὲ ὑπῆρξε προλεταριακή, ὥστε νὰ κολακεύονται. Γιατί προλεταριάτο, κατὰ τὸ Μάρξ τουλάχιστο, εἶναι ἡ τάξη τῶν βιομηχανικῶν ἐργατῶν καὶ μόνο. Καὶ γιὰ κάτι τέτοιο, κατὰ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη, εἶναι ἀστεῖο νὰ μιλᾶμε. Ἢ «ρεαλιστική», ἡ ὑλιστική, ἡ ταξικὴ ἄποψη μὲ τὰ χωριστικά της κριτήρια ὁδήγησε, λοιπόν, στὴν ἀπόλυτη διαφωνία τῶν ἴδιων τῶν ὀπαδῶν της, τὴν ὁποία μόλις περιγράψαμε. Αν δηλαδὴ οἱ «ἀστοί» ἤ οἱ «προλετάριου ἔκαναν τὴν Ἐπανάσταση. Καὶ θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ λύσουνε πρῶτα τὰ ἐσωτερικά ἰδεολογικά τους προβλήματα καὶ κατόπιν νὰ βγάλουν στὸ φῶς τὶς ἀπόψεις τους. ̓Αλλὰ δυστυχῶς οἱ θεωρίες δὲν κρίνονται μόνο ἀπὸ τὴν ἑσωτερική τους ἀξία. Κρέε