ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
207ΜΑΡΤΙΟΣ 1999
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- ΑΙΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΔΗΡΙΤΑ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Κείμενο φύλλου
ΑΙΣΙΜΑ KAI ΑΔΗΡΙΤΑ
«Ὑπόθετο» ἢ «ὑπώθετο»;
Κύριε Μπαμπινιώτη, μετὰ τὴν ὑπόδειξίν σας νὰ γράφουμε «ὀρθοπαιδικὸς»
(αὐτὸς ποὺ κάνει ὀρθὰ τὰ παιδιά), ἀντὶ «ὀρθοπεδικὸς» (αὐτὸς ποὺ στερεώνει
ὀρθά)· μετὰ τὴν διαβεβαίωσίν σας ὅτι τὸ ὄνομα Μίεζα (πριγκίπισσα καὶ ἀρχαία
πόλη τῆς Μακεδονίας) δὲν εἶναι λέξις ἑλληνικὴ κι ἔτσι ἕνα χωριό, ἀντὶ νὰ λέγεται
Μίεζα, ἀποκαλεῖται Κοπανός, ζητῶ κι ἐγὼ τὰ γλωσσολογικά σας φῶτα.
Πρέπει νὰ γράφω «ὑπώθετο» (ἀπὸ τὸ ὑπό+ὠθῶ ἢ ὠθοῦμαι) ἢ «ὑπόθετο» (ἀπὸ
τὸ ὑπὸ + τίθημι, βάζω ἀπὸ κάτω, ὅπως τὴν οὐρὰ κάτω ἀπὸ τὰ σκέλια); Σᾶς παρακαλῶ,
γνωμοδοτήστε ἐπ’ αὐτοῦ, γιατὶ θὰ μὲ φάῃ ἡ ἀγωνία τῆς ὀρθογραφίας
(ἀπὸ τὸ ὀρθός+γράφω).
A.K.
Y.Γ. Ἄν βεβαίως ἐλαμβάνατε τὸν κόπο νὰ ρίξετε μία ματιὰ στὸ λεξικὸ τοῦ
I. Σταματάκου στὸ λῆμμα «πεδάω», θὰ ἐδιαβάζατε: «δένω διὰ δεσμῶν», «δεσμεύω»,
«δένω σφιγκτά», «στερεώνω». Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργο τοῦ ὀρθο-πεδικοῦ,
νὰ δέσῃ σφιγκτά, νὰ στερεώσῃ (τὰ ὀστᾶ τοῦ σώματος).
Τὰ ἐρασμικὰ τῶν Ρώσσων
Ὑπογράφοντας συμβόλαιον διδασκαλίας τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης μὲ τὴν
γλωσσικὴν κυβέρνησιν («Δαυλὸς», τ. 205) δὲν ἐφανταζόμουν ὅτι θὰ εὕρισκα
ἕνα καθεστὼς διδασκαλίας τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς στὰ λύκεια καὶ πανεπιστήμια
τῆς Ρωσσίας διὰ τῆς Ἐρασμικῆς προφορᾶς. Βεβαίως ἐγὼ ἐδίδαξα τοὺς
φοιτητές μου τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ στὸ γ´ ἔτος τῶν σπουδῶν
τους μὲ τὴν ὀρθὴν ἑλληνικὴν σύγχρονον προφοράν.
Ἀλλὰ ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ἐρασμικὴ προφορά; Ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ Ὁλλανδοῦ
συγγραφέως Ἐράσμου, ποὺ τὸν 16ον αἰῶνα ἐπενόησε τὴν προφορὰν ποὺ φέρει
τὸ ὄνομά του. Δηλαδὴ ἀναλελυμένες τὶς διφθόγγους, τὰ σύμφωνα β,γ,δ
προφερόμενα ὡς μπ, γκ, ντ ἀντιστοίχως, τὸ υ ὡς ου κ.ἄ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ
εἶναι κανεὶς γλωσσολόγος ἢ φιλόλογος, διὰ νὰ ἐννοήσῃ πόσον ψεύτικη εἶναι
αὐτὴ ἡ προφορά. Ἀρκεῖ νὰ προφέρῃ ὡρισμένες ἐκφράσεις ἢ λέξεις τῆς Ἑλληνικῆς,
γιὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὸ γελοῖον τοῦ θέματος. Ἡ ἀπάντησις τῶν Ρώσσων διδασκόντων
τὴν Ἑλληνικὴν στὰ κλασσικὰ τμήματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων
μὲ τὴν ἐρασμικὴν προφορὰν εἶναι, ὅτι αὐτὴ ἀποτελεῖ παράδοσι. Πρῶτον,
δὲν νομίζω ὅτι οἱ ἱδρύσαντες τὸ πρῶτον πανεπιστήμιον στὴν Ρωσσίαν-Μόσχαν,
οἱ ἀδελφοὶ Λειχούδη ἐκ Κεφαλληνίας, ἄρχισαν ἔτσι. Δεύτερον, γιατὶ
εἶναι παράδοσις τὰ 300 (;;;) χρόνια καὶ ὄχι παράδοσις τὰ προηγούμενα 800
χρόνια, ἀπὸ τότε ποὺ ἡ Ρωσσία ἐχρησιμοποίησε τὸ ἑλληνικὸν Ἀλφάβητο; Τρίτον
(αὐτὸ ἰσχύει δι’ ὅλους τοὺς κλασσικοὺς φιλολόγους τοῦ κόσμου), δὲν εἶναι
κρῖμα νὰ διδάσκωνται ἐπὶ μίαν 5ετίαν καὶ περισσότερον ἀρχαῖα ἑλληνικὰ καὶ
νὰ μὴν καταλαβαίνουν τί τοὺς λένε οἱ Ἕλληνες ἢ νὰ μὴν τοὺς καταλαβαίνουν
οἱ Ἕλληνες, ἐνῷ γνωρίζουν πλῆθος λέξεων ἀρχαίων ἑλληνικῶν ποὺ ζοῦν καὶ
ὁμιλοῦνται σήμερον;
Δ.K.