Ὁ ἀφορισμὸς τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο TO ΠΛΗΡΕΣ KEIMENO TOY ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ TOY E´ Εἶναι γνωστὸς ὁ μῦθος, ποὺ ἔχει πλάσει καὶ συντηρεῖ ἡ κρατοῦσα ἰδεολογία καὶ ἡ ἐπίσημη ἱστοριογραφία, ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλη- σία συνέβαλε τὰ μάλα στὸν ἀπελευθερωτικὸ ἀγῶνα τοῦ ὑπόδου- λου ἔθνους γιὰ τὴν ἀποτίναξι τοῦ τουρκικοῦ ζυγοῦ. Ἡ πραγματι- κότητα ὅμως εἶναι διαφορετική: ἡ Ἐκκλησία καὶ τὸ Πατριαρχεῖο ἀφώρισε ὄχι μία ἀλλὰ πλεῖστες φορὲς κάθε ἀπελευθερωτικὴ προ- σπάθεια τῶν Ἑλλήνων, ἐνῷ ἐκυνήγησε ἀνηλεῶς κάθε διαφωτιστὴ ποὺ προσπαθοῦσε νὰ φέρῃ τὰ φῶτα τῆς Ἀναγεννήσεως στὸν ζο- φερὸ ἀπ’ τὴν τουρκικὴ καὶ ἐκκλησιαστικὴ σκλαβιὰ τόπο (πρβλ. Διονύσιο Σκυλόσοφο, Μεθόδιο Ἀνθρακίτη, Βενιαμὶν Λέσβιο, ἀφορισμὸ τῶν Κλεφτῶν τοῦ 1805, τοῦ Ρήγα Φεραίου, δύο ἀφορι- σμοὺς κατὰ τῶν Σουλιωτῶν, τὸ 1820 καὶ τὸ 1821 κ.λπ.). Ἐδῶ πρό- κειται γιὰ τὸν ἀφορισμὸ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 ἀπ’ τὸν Γρη- γόριο τὸν E´. Μόλις ἐκηρύχθη καὶ ἐξερράγη ἡ Ἐπανάσταση στὴ Μολδαβία ἀπ’ τὸν Μιχαὴλ Βόδα Σοῦτσο καὶ τὸν Ἀλ. Ὑψηλάντη, ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος E´ καὶ ὁ πατριάρ- χης Ἱεροσολύμων Πολύκαρπος, συνυπογραφόντων καὶ τῶν 21 μη- τροπολιτῶν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τοὺς ἀφώρισαν. Στὸν ἀφορισμό τους, ποὺ διαβάστηκε σ’ ὅλες τὶς ἐκκλησίες τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας τοὺς ἀποκαλοῦν ἀλαζόνες, δοξο- μανεῖς, κακοήθεις, ἀνόητους, μισελεύθερους, ἀχρείους, κακόβου- λους, κακοποιούς, κοινοὺς λυμεῶνας καὶ ματαιόφρονες» καὶ θεω- ροῦν «ὅρκον ἀπάτης» τὸν ὅρκο τῶν ἀγωνιστῶν γιὰ τὴν ἐλευθερία. Ἀπειλοῦν ὅλους ὅσους συνταχθοῦν μὲ τοὺς ἐπαναστάτες μὲ μετα- θανάτιες τιμωρίες καὶ ζητοῦν ἀπόλυτη ὑποταγὴ στὸ σουλτᾶνο. Ἀπειλοῦν τοὺς ἱερωμένους, ὅτι, ἄν δὲν ἀκολουθήσουν τὶς ἐντολές τους, θὰ χάσουν τὴν ἱερατική τους θέσι κ.λπ. καὶ ἀπαιτοῦν νὰ κα- ταδίδουν καὶ νὰ παραδίδουν στοὺς Τούρκους τοὺς ἐπαναστάτες. Ὁ Γρηγόριος ὁ E´ ἔστειλε τρεῖς ἀφοριστικὲς ἐγκύκλιους. Ἡ προ- αναφερθεῖσα εἶναι γενικὴ γιὰ ὅλους τοὺς χριστιανούς τῆς Αὐτο- κρατορίας, ἡ ἄλλη ἀπευθύνεται στοὺς μητροπολῖτες καὶ στὸν ὑπό- λοιπο κλῆρο καὶ ἡ τρίτη εἶναι προσωπικὴ δική του ἐμπιστευτικὴ καὶ στέλνεται στοὺς μητροπολῖτες. Ὁ ἐμπιστευτικός –προσωπικὸς