Ὁ «ὑποκειμενικὸς χρόνος» τοῦ Ἡρακλείτου καὶ οἱ ἐφαρμογές του στὴν Κβαντικὴ θεωρία O «ΧΩΡΟΧΡΟΝΟΣ» HTAN ΓΝΩΣΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ Τί εἶναι ‘καιρός’; Τί ‘καίριον’; Τί ‘χρόνος’; Εἰς τὰ ἐρω- τήματα αὐτὰ τῆς φιλοσοφίας, τὰ ὁποῖα ἐκκρεμοῦν 2500 ἔτη περίπου, δίδεται ὁριστικὴ ἀπάντησις. Εἰς τὴν Ἑλλά- δα φιλοσοφικὲς σκέψεις περὶ τοῦ καιροῦ ἢ τοῦ χρόνου ἐμφανίζονται ἤδη εἰς τὰ ἔργα τοῦ Ἡρακλείτου, τοῦ Παρ- μενίδου, τοῦ Σοφοκλέους. Ὁ Πλάτων καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἔδωσαν ἄφθαρτες ἀπαντήσεις. Εἰς τὴν παροῦσαν ἐργα- σίαν ἀναπτύσσεται θεωρία χρόνου, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀναθεωροῦνται ἀπόψεις τῶν Πλάτωνος καὶ Ἀριστοτέ- λους, ἀλλὰ γενικεύονται καὶ μαθηματικοποιοῦνται κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ καθίστανται αὐτὲς ἐφαρμόσιμες εἰς τὴν κβαντικὴν θεωρίαν καὶ νὰ ἐπιτρέπουν τὴν λύσιν χρονίων καὶ παραδόξων1εἰς τὴν Φυσικήν. I. Καιρός, καίριον καὶ χρόνος. - Ἑρμηνευτικὴ προσημείωσις Ἡ ἐξήγησις τῆς λέξεως ‘καιρὸς’ προηγεῖται λογικῶς καὶ γλωσσολογικῶς τῆς λέξεως‘καίριον’, ὡς ἐπιθέτου παραγομένου ἐκ τοῦ οὐσιαστικοῦ, καὶ ἡ ἐξήγησις 1. Ἀπεδείχθη ὅτι τὰ παράδοξα προέρχονται ἐκ τῆς ὑποτεθείσης –διὰ μέσου τῶν αἰώνων– τοπολο- γικῆς δομῆς τοῦ χρόνου. Οἱ ἐρευνητὲς διεπίστωσαν, ἤδη κατὰ τὸν 19ον αἰ., ὅτι εὑρίσκοντο ἀποτελέ- σματα εἰς τὴν Φυσικήν, τὰ ὁποῖα ἀντέφασκον εὐθέως πρὸς τὴν ἐμπειρίαν. Π.χ., ἐνῶ εἰς τὴν πραγματι- κότητα ὅ,τι διαχέεται (διασκορπίζεται), δὲν ἐπανέρχεται ἀφ’ ἑαυτοῦ εἰς τὴν προτέραν θέσιν του, ἡ Μη- χανικὴ τοῦ Newton προβλέπει τὸ ἀντίθετον. Ἂν καὶ ὑπάρχῃ πληθώρα μεθόδων μετρήσεως τοῦ χρό- νου, δὲν ὑπάρχει λειτουργικὸς ὁρισμὸς τοῦ χρόνου. Μὲ τὴν ἐμφάνισιν τῆς θεωρίας Σχετικότητος τοῦ Einstein, ὡς καὶ τῆς Κβαντικῆς θεωρίας τῶν Schroedinger καὶ Heisenberg, κατέστη τὸ ζήτημα τοῦ χρό- νου εἰς τὴν Φυσικὴν ἔτι ὀξύτερον, διότι, π.χ.: α) Προέκυψεν, ὡς λύσις τῶν ἐξισώσεων τῆς Σχετικότη- τος τοῦ Einstein, ἡ δυνατότης μεταβάσεως εἰς τὸ παρελθὸν καὶ συναντήσεως μὲ μὴ ὑπάρχοντα πλέον πρόσωπα. β) Δύναται ὁ «γάτος τοῦ Schroedinger» νὰ εἶναι ταυτοχρόνως ζωντανὸς καὶ νεκρὸς κ.ἄ. Σειρὰ ἐργασιῶν τοῦ γράφοντος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρελθούσης δεκαετίας (βλ. βιβλιογρα- φίαν) ἔφερεν εἰς τὸ φῶς νέαν ἀντίληψιν περὶ χρόνου. Αὐτὴ ἐπέτρεψε νὰ λυθοῦν τὰ παράδοξα τῆς Κβα- ντικῆς θεωρίας. Ἐπίσης ἀπεδείχθη ὅτι ὁ χρόνος δὲν ‘ρέει’ ἀενάως καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ παρατηρη- τοῦ, ὅπως ἐδίδαξεν ὁ Newton, ἀλλὰ δημιουργεῖται κατὰ μικρὰ διαστήματα εἰς τὸν ἐγκέφαλον τοῦ πα- ρατηρητοῦ ὡς ἀπεικόνισις παρατηρουμένων μεταβολῶν φυσικῶν μεγεθῶντοῦ ἐξωτερικοῦ ἢ τοῦ ἐσωτερικοῦ κόσμου. Παραδείγματα: Ἡσυντεταγμένη θέσεως ἢ τὸ ἠλεκτρικὸν φορτίον σωματίου, τὸ βάρος, ἡ φωτεινότης, οἱ σφυγμοὶ τῆς καρδίας κ.τ.λ. Ὅλες οἱ μεταβολὲς φυσικῶν μεγεθῶν εἰς τὸ Σύ- μπαν ὀφείλονται εἰς φυσικὲς δυνάμεις. Χωρὶς ἀλληλεπιδράσεις δὲν συμβαίνουν μεταβολὲς καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει χρόνος ὡς ἀπεικόνισις αὐτῶν.