ΑΧΙΛΛΕΥΣ ΤΑΓΑΡΗΣ Τὸ 1821 ὑπὸ τὸ φῶς τῆς πολεμικῆς ἐπιστήμης Ὃ περασμένος αἰῶνας θὰ ἦταν ὁ νεκροθάφτης τοῦ ̓Ελληνισμοῦ, ἄν δὲν συνέβαινε τὸ θαῦμα τοῦ 2]. Μὲ τὴν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως οἱ Ἕλληνες ξεπερνοῦσαν τὰ 35 ἑκατομμύρια, πού, ἄν ἀφαιρέσουμε τοὺς σὲ μέγα ποσοστὸ ἀφελληνισθέντες, ἦταν φυσικὴ ἀναπαραγωγικὴ ἐξέλιξη τῶν ̓Αρχαίων Ἑλλήνων. (Αὐτοὶ ἔφθαναν, ὡς γνωστὸ τὰ 20 ἑκατομμύρια καὶ ᾱποτελοῦσαν τὸ πολυπληθέστερο, τότε, ἔθνος τῆς Γῆς, μὲ ἑνιαία δομὴ χωρὶς παρακλάδια, ὅπως εἶχαν οἱ Κινέζοι καὶ οἱ Λατίνοι). Στὸ τέλος τῆς Επαναστάσεως τοῦ ̓2] ἡ ἐλεύθερη ̓Ελλάδα ἀγκάλιασε στοὺς κόλπους της λίγες ἑκατοντάδες χιλιάδες ́Ελληνες, μόνο 700 χιλ. 'Ὑπολογίζουν οἱ ἔθνολόγοι, ὅτι ἡ κατιοῦσα φθορὰ τοῦ Ελληνισμοῦ θὰ ὡλοκληρωνόταν κατὰ τὸ τέλος τοῦ 19ου αἰῶνα, κι ἔτσι ἡ ἐξαφάνιση τοῦ Ἔθννους μας θὰ ἦταν ὁριστική. Καὶ σήμερα στὸ χῶρο μας θὰ κυριαρχοῦσαν οἱ ἀπόγονοι τῶν ἐπήλυδων ̓Ασιατῶν, ὅπως συμβαίνει στὸν ἐπίσης ἑλληνικὸ μικρασιατικὀὸ χῶρο. Καὶ τὸ παντοτεινὸ σβήσιμο τοῦ Ελληνικοῦ Ἔθνους --ποὺ σήμερα, σύμφωνα μὲ τὴν κανονικὴ πληθυσμιακὴ ἐξέλιξη, ἔπρεπε νὰ ξεπερνάη τὰ 500 ἑκατ. Ἕλληνες, ποὺ ὑπάρχουν ἀλλὰ ἔχουν ἀφομοιωθῆ ἀπὸ ἅλλα ἔθνη---, θὰ σφραγιζόταν μὲ τὴν μοιραία σφραγίδα τοῦ ὁριστικοῦ τέλους του, κλείνοντας ἔτσι μιὰ ὑπέρλαμπρη ἱστορία ἑνὸς μεγάλου λαοῦ, μὲ ἄπειρες ἀρετές μὰ καὶ μὲ καταλυτικὰ ἐλαττώματα. ̓Αλλὰ ἦρθε τὸ ̓2Ι. Τοῦτο τὸ θαῦμα ἔχει ἐξετασθῆ πολύπλευρα καὶ τοῦ ἔχουν δοθῆ ἑρμηνεῖες, καὶ σωστές ἀλλὰ καὶ προσαρμοσμένες στὶς ἐπιθυμίες τοῦ κάθε ἱστορικοῦ ἐξεταστῆ, ποὺ ἔθεσε τὴν γραφίδα του στὴν διάθεση διαφόρων σκοπῶν. Δὲν γνωρίζω, ἄν τὸ ̓2ἱ ἔχει ἐξετασθῆ μὲ τὸ πρίσμα τῆς ἐπιστημονικῆς πολεμολογίας, ἀπὸ κάπως ψηλότερο ἐπίπεδο καὶ μὲ εὐρύτητα, ποὺ νὰ περιλαμβάνη ὅλους τοὺς σχετικοὺς παράγοντες. Μὰ νομίζω ὄχι. Αὐτὴν τὴν ἐξέταση, σὰν στρατιωτικός, θὰ ἐπιχειρήσω ἐδῶ. Ἢ Ἐπανάσταση τοῦ 2|, ὅπως καὶ κάθε ἐπανάσταση, εἶναι ἕνα εἶδος πολέμου, μία ἀπ ̓ τὶς πολυποίκιλες πολεμικὲς μορφές. Σὰν πόλεμος, λοιπόν, πρέπει νὰ ἔχη τὰ χαρακτηριστικά του. Ποιὰ ἦταν, λοιπόν, αὖ- τὰ γιὰ τὴν .-Επανάσταση ἐκείνη; Δηλαδὴ ὁ γενικὸς σκοπὸς τοῦ πολέμου, ἡ προετοιμασία του, ὁ πολιτικὸς καὶ στρατηγικὸς σκοπός του, ἤ γενικὴ στρατηγική του ἀπὸ πλευρᾶς προπαρασκευῆς καὶ διευθύνσεως του καὶ τελικὰ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων του, ἡ ἐπιχειρησιακὴ στρατηγική του, ἡ τακτική του, ή συντήρηση τῆς ἑπαναστατικῆς πολεμικῆς μηχανῆς κλπ. Κι’ ἄς ἀρχίσουμε ἀπ ̓ τὸ σκοπό: Σκοπὸς τοῦ ̓Αγῶνα ἦταν ἕνας καὶ μοναδικός: Ἢ νεκρανάσταση τοῦ Ἔθνους. «Κοινὸς σκοπὸς τῶν ἐπαναστατῶν ἦταν τὸ διώξιμο τῶν κατακτητῶν καὶ ἡ ἀπελευθέρωση τῆς Πατρίδος», λένε οἱ ἱστορικοὶ τοῦ Μεγ. ̓Αγῶνα. Καὶ τώρα γιὰ τὴ προετοιμασία του. ̓Απ ̓ τὰ πρῶτα χρόνια τῆς ὑποδουλώσεως τοῦ ̓Ελληνισμοῦ ἄρχισε μιὰ σκληρὴ ἀντίσταση κατὰ τοῦ κατακτητοῦ, μὲ διάφορες διακυμάνσεις, κρατῶντας ἀκατάπαυτα ἐπὶ 4 αἰῶνες ἀναμμένο τὸ ἀντιστασιακὸ δαυλό, ποὺ μεταβιβαζόταν σὰν ἱερὸ σύμβολο, ἀπὸ γενιὰ σὲ γενιά. Απ τὴν ἄλλη μεριὰ δὲν ἔσβηνε ἡ λαμπάδα τῆς πνευματικῆς καλλιέργειας τοῦ σκλαβωμένου γένους, ταπεινὴ στὴ φλόγα της ἀλλὰ ἀνέσπερη, οὔτε ἡ ἀκάματη προσπάθεια γιὰ μιὰ οἰκονομικὴ ἄνθηση, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητη σὰν προὐπόθεση γιὰ ἄλλους πιὸ πολύτιμους ἐθνικοὺς σκοπούς. Απ ̓ τὰ πρῶτα χρόνια τῆς σκλαβιᾶς τὸ ὑπόδουλο ἔθνος ἀνέβαινε σκαλί-σκαλὶ τὴν πελώρια σκάλα, ποὺ τ ̓ ὡδηγοῦσε στὸ θαῦμα τοῦ ̓2Ι. Ἐκτὸς ἀπ ̓ τὴ ζωτικότητα τῆς περιούσιας φυλῆς μας, κι ̓ ἄλλοι παράγοντες, δημιουργημένοι κι ̓ ἀπ ̓ τὴν ζωτικότητα αὐτή ἀλλὰ καὶ βγαλμένοι κι ἀπὸ ἄλλες συνθῆκες, βοήθησαν σημαντικὰ γιὰ τὸ ἀνέβασμα αὐτό, τὸ τόσο κοπιαστικό, μακροχρόνιο καὶ δύσκολο. Οἱ σπουδαιότεροι ἀπ ̓ αὐτοὺς ἦσαν: Ἢ θρησκεία, ποὺ τὴν ἄφησε ἐλεύθερη ὁ κατακτητὴς κι’ ἀναγνώρισε τὸν Πατριάρχη σὰν τὴν κεφαλὴ τοῦ Γένους, ὁ κοινοτικὸς μηχανισμὸς μὲ τοὺς δημογέροντες, οἱ πνευματικοὶ Ἕλληνες τοῦ Φαναρίου, ποὺ τοὺς χρησιμοποιοῦσαν οἱ Τοῦρκοι σὲ καίριες κρατικὲς θέσεις, ἡ ναυτιλία μὲ τὰ ἑκατοντάδες ἑλληνικὰ πλοῖα ποὺ ταξίδευαν στὸ ἐξωτερικὸ σὰν σύνδεσμος ζωοδότης μὲ τὶς ἐλεύ-