ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
208ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1999
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η βαρβαρότητα των ποινών στο Βυζάντιο — ΕΧΕΤΛΑΙΟΣ
- Ο ανθελληνισμός στο Βυζάντιο και το Σχϊσμα — ΚΟΥΚΟΒΙΣΤΑΣ, ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
Ὁ ἀνθελληνισμὸς στὸ Βυζάντιο
καὶ τὸ «Σχῖσμα» μὲ τὴ Ρώμη
I. H «ΕΠΙΤΗΡΗΣΙΣ» TOY ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Διττὰ εἶναι τὰ αἴτια τῆς πολιτιστικῆς διαφορᾶς Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Ὅπως
εἴπαμε, τὰ διάφορα βάρβαρα φῦλα ποὺ εἰσέβαλαν στὴν Δύσιν, ἦταν οἱ φορεῖς
τοῦ μεσαίωνος. Δὲν ὑπῆρχε μὲ ἄλλα λόγια ἀνάγκη καταδιώξεως τοῦ ἑλληνικοῦ
πολιτισμοῦ οὔτε ἐπιτηρήσεως, μήπως «σηκώσῃ κεφάλι». Ἄρα ὁ ρόλος τοῦ
πάπα ἦταν τελείως διάφορος τοῦ πατριάρχου.
Κατ’ ἀρχὰς ὁ πάπας ἀπὸ τὸ 755 μ.X. ἔγινε καὶ κοσμικὸς ἄρχων μὲ τὴν ἀναγνώρισιν
ἀπὸ τοὺς Λομβάρδους τοῦ παπικοῦ κράτους στὴν κεντρικὴ Ἰταλία,
ὕστερα ἀπὸ τὶς πιέσεις τοῦ Πιπίνου τοῦ Βραχέως. Σὲ ἀντάλλαγμα ἡ στέψις του
ἀπὸ τὸν πάπα ἐνομιμοποίησε τὴν ἐκλογήν του ὡς βασιλέως. Ἔκτοτε ὁ πάπας
σὰν ἀρχηγὸς κράτους, ἰσότιμος μὲ τοὺς ἄλλους ἡγεμόνες, συνεμάχησε ἢ ἦρθε
σὲ πόλεμο μαζί τους, ὅπως συνέβη μὲ τοὺς Γερμανοὺς καὶ τοὺς Νορμανδούς.
Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ κάθε ἡγεμόνας καθώριζε κατὰ τὶς θελήσεις του τὴν πολιτικήν,
μηδὲ τῆς πολιτιστικῆς ἐξαιρουμένης, στὸ βασίλειό του. Καὶ τὴν πνευματική
τους ἀνεξαρτησία οἱ τοπικοὶ ἡγεμόνες τὴν ἐξησφάλιζαν μὲ τὸν διορισμὸ
τοῦ δευτερότοκου υἱοῦ ὡς ἀρχιερέως (καρδιναλίου) τῆς περιοχῆς. Ἔτσι ὁ
μὲν πρωτότοκος ἐκληρονόμει τὸν τίτλο καὶ ἀνελάμβανε τὴν διοίκησιν τοῦ φέουδου
καὶ ὁ δευτερότοκος, σὰν καρδινάλιος, τὴν πνευματικὴ ζωή. Αὐτὸ ἔδω-
Ρινοτομία, καυλοτόμησις, μεταλλισμός, καῦσις...
H βαρβαροτητα των ποινων στο Βυζάντιο
Μία ἀπὸ τὶς ἀπόψεις σχετικὰ μὲ τὴν βυζαντινὴ περίοδο εἶναι, ὅτι ἐκείνη τὴν
ἐποχὴ τὸ δίκαιο ὑπὸ τὴν ἐπίδραση τοῦ χριστιανικοῦ πνεύματος μεταρρυθμίσθηκε
ἐπὶ τὸ ἀνθρωπινώτερο. Ἂν μελετήσῃ κανεὶς ὅμως τὶς ἄφθονες σῳζόμενες
πηγὲς γιὰ τὴν βυζαντινὴ δικαιοσύνη, εἶναι βέβαιο ὅτι θὰ καταλήξῃ
σὲ διαφορετικὰ συμπεράσματα. Ἀσφαλῶς ἡ σημαντικώτερη πηγὴ εἶναι τὰ
«Βασιλικὰ» τοῦ αὐτοκράτορος Λέοντος ΣΤ´ τοῦ Σοφοῦ (886 - 912 μ.X.), τὰ
ὁποῖα εἶναι πολὺ διαφωτιστικὰ γιὰ τὴν ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης τὴν βυζαντινὴ
ἐποχή, ἀφοῦ ἀποτελοῦσαν τὴν κωδικοποίηση τῶν τότε ἰσχυόντων νόμων.
Πιὸ συγκεκριμένα τὸ ἑξηκοστὸ Βιβλίο τῶν «Βασιλικῶν» μᾶς πληροφορεῖ
περὶ τῶν ποινῶν ποὺ ἐπέβαλλε γιὰ διάφορα ἐγκλήματα ἡ βυζαντινὴ ποινικὴ
δικαιοσύνη.
(cid:2)