ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Τὰ ἄδηλα οἰκονομικὰ τοῦ ̓21 Τὸ περίεργο μὲ τὶς ἔρευνες γιὰ τὰ οἰκονομικὰά τοῦ ̓2! εἶναι, ὅτι ὅλοι οἱ μελετητὲς καὶ οἱ ἱστορικοὶ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ «δημοσιονομικὰἀ» τῆς Ἐπανάστασης καὶ ὄχι μὲ τὰ «οἰκονομικά». Καὶ εἶναι περίεργο γιὰ δύο λόγους. Πρῶτο, γιατί, γιὰ νὰ ἀσκηθεῖ δημοσιονομικἡ πολιτικὴ χρειάζεται τουλάχιστον νὰ ὑπάρχει κράτος. Καὶ ὄχι μόνο κράτος δὲν ὑπῆρχε, ἀλλὰ οὔτε κἄν στοιχειώδης διοίκηση, ὀργάνωση, προγραμματισμὸς --κι ἄν ἀκόμη ξεχάσουμε τοὺς ἐμφύλιους. Καὶ δεύτερο, γιατὶ ὁ ̓Αγώνας δὲν ξεκίνησε, εὐτυχῶς, ἀπὸ κανένα κράτος ἤ κρατικὸ φορέα ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Φιλικὴ 'Ἑταιρία καὶ κυρίως ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸ λαό. ̓Απὸ τὴ βάση, δηλαδή, ὅπως λέμε σήμερα. Στὰ πλαίσια τῶν συνολικῶν δαπανῶν τοῦ ̓Αγώνα, λοιπόν, θὰ ἐπιχειρήσουμε νὰ δοῦμε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ 21, γιατὶ ἡ «δημοσιονομικὴ» πλευρὰ τοῦ θέματος καλύπτει πολὺ μικρὸ μέρος τῶν ἑξόδων τοῦ ̓Αγώνα, ἐνῶ τὸ συνολικὸ οἰκονομικὸ κόστος εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ «δημοσιονομικοῦ» καὶ μπορεῖ νὰ ἐκτιμηθεῖ μόνο στὰ πλαίσια συνολικῶν «Ἐθνικολαϊκῶν Λογαριασμῶν», συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν « ̓Αδήλων Πληρωμῶν». Ὅταν ἄρχισε ἡ Ἐπανάσταση, τὰ στρατεύματα τῆς ̓Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, σὲ ὅλη τὴν ἐπικράτεια τῆς αὐτοκρατορίας, ἔφταναν τοὺς 18.000 ἱππεῖς, τοὺς 220.000 πεζοὺς καὶ 15.000 πυροβολητές. Ἐπὶ πλέον οἱ Τοῦρκοι εἶχαν τουλάχιστον 20 τρίκρΌτα καὶ δίκροτα πλοῖα μὲ 700-800 ἄνδρες πλήρωμα τὸ καθένα, σὺν πολυάριθμα μικρότερα πολεμικὰ πλοῖα. Συνολικά, μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι οἱ Τοῦρκοι εἶχαν ὑπὸ τὰ ὅπλα γύρω στοὺς 435.000 ἄνδρες. ̓Απέναντι σ ̓ αὐτὸν τὸν τρομερὸ στρατὸ οἱ ἑλληνικὲς δυνάμεις ἀριθμοῦσαν, κατὰ ὑπολογισμοὺς καὶ ἐκτιμήσεις, γύρω στοὺς 25.000 πεζοὺς καὶ 6.000 ναυτικούς. 'Ιππικὸ δὲν ὑπῆρξε οὔτε πυροβολικό, στὴν ἀρχὴ τουλάχιστον. Ὅσο γιὰ τὰ πολεμικά μας πλοῖα, ἐπρόκειτο γιὰ πάρωνες ζἐμπορικὰ πλοῖα δηλαδή) ὁπλισμένα μὲ 10-20 πυροβόλα, ἔναντι 70-120 πυροβόλων ποὺ εἶχαν τὰ τούρκικα πλοῖα γραμμῆς. Ἢ ἐπανάσταση τοῦ ̓21 ὑπολογίζεται ὅτι κράτησε ἐννέα χρόνια (Φεβρουάριος 182] -Φεβρουάριος 1830). Στὴν περίοδο 1821-1827, σύμφωνα μὲ τὴν «Ἔκθεση τῆς Ἔπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν» (ἀριστουργηματικὸς χαρακτηρισμὸς τῶν λογαριασμῶν), τὰ ἐπίσημα «κρατικὰ» ἔξοδα ἀνῆλθαν σὲ 70.116.787 γρόσια ἤ 37.800.000 δραχμὲς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τοῦ ἔτους 1850, ἐνῶ τὰ ἐθνικὰ κατάστιχα ἦσαν «νοθευμένα καὶ πλήρη ἀπὸ καταχρήσεις, πλαστογραφίες, ἐλλείψεις, λάθη καὶ ἀνωμαλίες», κατὰ τὴν ἁρμόδια ἐπιτροπή. ̓Αναλυτικότερα, τὰ ἔξοδα αὐτά, καλύφτηκαν ὡς ἑξῆς: ̓Απὸ δάνεια : 15.300.000 δρχ. ̓Απὸ εἰσφορές, φόρους, λεῖες λάφυρα κλπ. 22.500.000 δρχ. Σύνολον 37.800.000 δρχ. Ἐπὶ πλέον, τὰ τρία νήσιά, Ύδρα - Σπέτσες - Ψαρά, ἔδωσαν στὸν ̓Αγώνα γιὰ τὸ στόλο 18.000.000 δρχ. Καὶ συγκεκριμένα ἡ Ύδρα 9.000.000 δρχ. (ἐξ ὧν ὁ Κουντουριώτης 1.941.158 δρχ.), οἱ Σπέτσες 5.000.000 δρχ. καὶ τὰ Ψαρὰ 4.000.000 δρχ. Συνολικά, δηλαδή, τὰ ἐπίσημα ἔσοδα - ἔξοδα μέχρι τὸ 1827 ἀνῆλθαν σὲ 37.800.000 -- 18.000.000 -- 55.800.000 δρχ. Μέχρι τὸ τέλος τοῦ ̓Αγώνα, τὸν Φεβρουάριο τοῦ 1830, οἱ παραπάνω ἐπίσημες δαπάνες ὑπολογίζεται ὅτι ἔφτασαν τὰ 75.000.000 δρχ. περίπου (ἀγοραστικῆς δυνάμεως ἔτους 1850). ̓Αξίζει, ὅμως, νὰ ποῦμε μερικὰ λόγια γιὰ τοὺς ἐπίσημους πόρους τῆς ἑπαναστατι. κῆς κυβέρνησης. Αὐτοὶ προέρχονται ἀπὸ ἐξωτερικὰ δάνεια, ἐσωτερικὰ δάνεια, λάφυρα, λεῖες, λύτρα, ἀναγκαστικὲς εἰσφορές, ἑκούσιες εἰσφορὲς Ἑλλήνων, δεκάτη, δα-