ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
211ΙΟΥΛΙΟΣ 1999
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η Τέχνη στο Σύμπαν και στις γκαλερί — ΓΛΑΡΟΣ, ΠΑΝΤΕΛΗΣ
Κείμενο φύλλου
Ἢ τέχνη στὸ σύμπαν καὶ στὶς... γκαλερὶ
Στὴν Τέχνη, ὅταν ἀγγίξης τὶς πηγὲς τῶν πραγμάτων καὶ τὴν συγκροτημένη
ὑπόσταση τῆς δομῆς τους, ἕνα θὰ καταλάδῃς: Δὲν ὑπάρχει ἡ λεία ἀπομονωμένη
ἐπιφάνεια τῶν πραγμάτων, ὅπως σὰν ὄγκοι πάγου, πλαστικά, σὲ σύγχρονες ἐκθέσεις
καλλιτεχνικῆς προσπάθειας ἔκφρασης ἐπιχειρεῖται. Στὴν Αρχαιότητα ̓Ἔπιστήμη,
Τέχνη, Φιλοσοφία ἦταν μαζί. "Οχι, τὰ πράγματα ἄρρηκτα ἐπικοινωνοῦν
μὲ ἕνα ἀσταμάτητα πολύπλοκο ἱστὸ μεταξύ τους, δὲν ὑπάρχουν μόνα τους. “Ὃ
καλλιτέχνης δὲν δημιουργεῖ, ἁπλῶς ἔχει τὴν τιμὴ ἐκ μέρους τῆς Φύσης νὰ πιάσῃ
ἀπειροελάχιστο τοῦ ἱστοῦ τῆς καὶ νὰ τὸ «δώσῃ» δουτῶντας μὲ τὴν παλάμη του
μία συστοιχία ἱστῶν καὶ νὰ θέσῃ σὲ αἰσθητικὴ λειτουργία ἐκεῖνα, ποὺ συνδέονται
μὲ τὸ πλέγμα αὐτό, μέσα στὸ ὅλο κύκλωμα. Τὸ ὃν γίνεται τὸ ἴδιο δαθμίδα ἀναδάθμισής
του. Δὲν εἶναι τρελλὴ ἡ Φύση νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἀμολητοὺς ἀπ’ τὸ παιχνίδι
της, καὶ ἐμεῖς νὰ τὸ παίζωμε καλλιτέχνες στὸ Παρίσι, μὲ φουλάρι, σὲ πανάκριδες
γκαλερί “Ἢ Φύση εἶναι ἑνιαία, ἐμεῖς μὲ τὴ μεταφυσικὴ τὴν κομματιάζομε.
Ο φυσικὸς Πάουλι (δραδεῖο Νόμπελ) στὴν περίφημη «ἀρχή» του ἀνακάλυψε
ὅτι τὰ μικροσωματίδια στὸ ἄτομο πιάνουν ὠὡρισμένες θέσεις μὲ τάξη καὶ {εραρχία,
ἐπιδρῶντας πολύπλοκα μεταξύ τους. "Ετσι ἡ φύση ἀποφεύγει νὰ γίνῃ μία
τελματώδης σούπα καὶ παίρνει τὴν ἀεικίνητη μορφή τῆς, ποὺ τόσο λίγο ἀκόμη
ξέρουμε, γιὰ νὰ συνεχίσῃ στοὺς νόμους τῆς Παγκόσμιας “Ελξης. Πάντα ἡ «μοντέρνα»
τέχνη, σὰν μεταφυσικὴ ποὺ εἶναι, κάνει λάθος: τὰ ἔργα της δὲν θὰ ἀντέξουν'
μεταγενέστερες ἀνακαλύψεις θὰ τὰ σαρώσουν, ἐνῷ θὰ μείνουν συμπαντικὰ
ὁρόσημα τὰ κλασσικὰ δημιουργήματα.
̓
Μὰ καὶ ὄδέδαια ἡ κλασσικὴ τέχνη ἄφησε τεράστιο κενό. Γι’ αὐτὸ ἀκριδῶς τὰ νταμάρια
χάσκουν' φυσικοὶ νόμοι. ̓Εμφανίζει τὶς μεγάλες ἀξίες. Συνακόλουθα δὲν
ὑπάρχει πάντα λύση στὰ φυσικὰ ἀδιέξοδα. Ἴσως αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν ἀρχὴ μιᾶς
μετεξέλιξης, ὄχι ὅμως αὐτὴ ποὺ πλανηθέντες φανταζόμαστε. ́Η μετεξέλιξη δὲν
ἀκολουθεῖ... καλλιτεχνικοὺς νόμους τῆς γκαλερί, ἀλλὰ φέρει μέσα της ἅλματα
τῆς φύσης κοσμογονικὰ καὶ ἀσύλληπτα, σὲ ἀντίθεση μὲ τὴ μυωπία ποὺ μᾶς δέρνει,
τὶς «τάσεις» κι «ἀναζητήσεις». Πρώτη καὶ περισσότερο ἀπ’ ὅλους ἡ ̓Αρχαία
Ελληνική Τέχνη μὲ τὶς μορφές της, ἐμπλεκόμενη στὴ διαδικασία τῆς Φύσης, ἀπετέλεσε
συμπαντικό της ἐργαλεῖο στὴν πάρα πέρα ἔχφραση τοῦ ὄντος ἄνθρωπος,
ἔτσι ποὺ τὰ καλλιτεχνήματά τής ἀποτελοῦν συμπαντικὰ ὁρόσημα, γιὰ ντροπὴ
ἐκείνων ποὺ τὰ ἔσπασαν καὶ τὰ σπάζουν ἀμετανόητοι (δογματισμός). Ἔτσι οἱ μοναδικοὶ
ἐξουσιοδοτημένοι ἀπὸ τὴ Φύση λόγῳ τοῦ ἔργου τους γίγαντες συσκοτίζονται
προπαγανδιστικὰ ἀπὸ νάνους τῆς μεταφυσικῆς, ἐκπροσώπους ἑνὸς φτιαχτοῦ
κόσμου προφητῶν καὶ μάγων, ἐκπροσώπους ἑνὸς αὐθαιρέτου ὑπεοπέραν.
Ἥ περιρρέουσα παντοειδὴς φτήνεια. Αὐτὴ εἶναι ἡ τρέχουσα ἱστορία τοῦ πλανήτη
σήμερα. Μεταπράτες καὶ ταχυδακτυλουργοί, ψευδόμενοι καὶ συνωμοτοῦντες.
“Ὅμως στὸ ὄάθος τῆς συνείδησης τοῦ σκεπτόμενου ἀνθρώπου κάπου, ἔστω καὶ
δειλά, ὁ λύχνος τῆς ἱστορίας ξε-φυτιλί-ζεται, γιὰ νὰ φέξη περισσότερο...
Τὴν ἱστορία πολλοὶ ἐξέτρεψαν, τὸν ροῦν της οὐδείς.
Παντελῆς Γλάρος