ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ, ΧΑΝΤΜΠΩΛ, ΧΟΚΕΫ KAI KPIKET ΣΤΗΝ... APXAIA ΕΛΛΑΔΑ Πρῶτες μαρτυρίες ἀπὸ τὴν μυκηναϊκὴ ἐποχὴ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ἅπαντες γνωρίζουν, ὅτι ὁ ἀθλητισμὸς καὶ οἱ Ὀλυμπιακοὶ Ἀγῶνες γεννήθηκαν στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα. Τὰ κλασσικὰ λεγόμενα ἀθλήματα εἶναι ἡ συνέχεια τῶν ἀρχαίων ἀγωνισμάτων. Ἐλάχιστοι γνωρίζουν ὅμως, ὅτι ὡρισμένα ἀθλήματα, ὅπως τὸ ποδόσφαιρο, τὸ χόκεϋ, τὸ ράγκπυ, τὸ χάντμπωλ κ.ἄ. γεννήθηκαν ἐπίσης στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἀθλήματα τῶν τελευταίων αἰώνων. Τὴν ἄποψι αὐτὴ πιστοποιοῦν τὸν τελευταῖο καιρὸ ὅλο καὶ περισσότεροι ἐπιστήμονες. Τὸ θέμα τοῦτο μάλιστα ἔχει λάβει εὐρεῖα ἔκτασι στὸν ἡμερήσιο τύπο. Ἤδη σ’ ἀρθρίδιο τῆς «Ἐλευθεροτυπίας» στὶς 26-6-98 ὑπεστηρίχθη ἡ ἀρχαιοελληνικὴ προέλευσι τοῦ ποδοσφαίρου. Σ’ ἐκτενὲς δημοσίευμα τῆς ἐφημερίδας «Βῆμα» (13-4-1999) γιὰ τὴν ἱστορία σύγχρονων ἀθλημάτων (βόλλεϋ, ὑδατοσφαίρισι, χάντμπωλ, ράγκπυ κ.λπ.), ἀναφέρεται ἡ ἀρχαιοελληνικὴ προέλευσι τοῦ χόκεϋ καὶ τοῦ χάντμπωλ. Γιὰ τὸ χόκεϋ ἐπί χόρτου τὸ δημοσίευμα ἀναφέρει, ὅτι: «Ἀπὸ τοιχογραφίες καὶ ἀγγειογραφίες ποὺ ἔχουν διασωθῆ ὣς σήμερα φαίνεται, ὅτι χόκεϋ ἔπαιζαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες». Ἀρχαία προέλευσι δέχεται καὶ γιὰ τὸ μπόουλινγκ, μόνο ποὺ τ’ ἀποδίδει στοὺς Αἰγυπτίους: «Ἀπὸ τὴν ἱστορία καὶ τὶς τοιχογραφίες ποὺ βρίσκονται στὴν Αἴγυπτο μαθαίνουμε, ὅτι ἡ πρώτη περίοδος τοῦ μπόουλινγκ ἀρχίζει γύρω στὸ 3200 π.X. Οἱ μπάλες καὶ οἱ κορίνες βέβαια ἦταν πέτρινες, ἀλλὰ ἡ οὐσία τοῦ ἀθλήματος ἦταν ἡ ἴδια». Δὲν ἀποκλείεται πάντως τὸ ἀγώνισμα αὐτὸ νὰ τὸ γνώριζαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες. Σύμφωνα μὲ τὴν ἴδια ἐφημερίδα οἱ Ἕλληνες διεκδικοῦν τὴν πατρότητα καὶ τοῦ κρίκετ, ὅπως φαίνεται ἀπὸ σχετικὸ ἀγγεῖο ποὺ παραθέτει ἡ ἐν λόγῳ ἐφημερίδα. II. ΑΠΟ THN OMHPIKH ΕΩΣ THN ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ ΕΠΟΧΗ Στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα τὸ ποδόσφαιρο ἦταν λαϊκὸ ἄθλημα καὶ οὐδέποτε εἰσήχθη στὶς προτιμήσεις τῶν ὑψηλῶν κοινωνικῶν στρωμάτων τῆς ἀρχαιότητας, ὅπως τοὐλάχιστον ὑποστηρίζουν διάφοροι μελετητές. Αὐτὸ φαίνεται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι δὲν συμπεριλαμβανόταν στοὺς Ὀλυμπιακοὺς Ἀγῶνες. Οἱ Ἀθηναῖοι ἔδωσαν τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτη σὲ κάποιον Ἀριστόνικο ἀπὸ τὴν Κάρυστο καὶ τοῦ ἔστησαν ἄγαλμα γιὰ τὴν ἱκανότητά του στὸ ἄθλημα αὐτό. Μιὰ πρώτη ἀναφορὰ γιὰ τὸ παιγνίδι αὐτὸ κάνει ὁ Ὅμηρος στὴν Ὀδύσσεια: «Ὁ ἕνας ἔρριχνε τὴν μπάλλα τρέχοντας κι ὁ ἄλλος κάνοντας ἕνα πήδημα τὴν ἔπιανε καὶ τὴν ξανάρριχνε στὸ σύντροφό του... Ἔρριχνε ψηλὰ τὴν σφαῖρα καὶ τὴν γῆ ποὺ ἔθρεψε πολλοὺς ἄρχιζε νὰ χτυπᾷ μὲ προικισμένα πόδια καὶ νὰ κάνῃ στροφὲς γρήγορες καὶ ἐναλλασσόμενες, ἐνῷ οἱ ἄλλοι νέοι τὸν ζητωκραύγαζαν καὶ στὸν οὐρανὸ ὑψώνονταν δυνατὲς φωνές». Ἐκ τοῦ ἀποσπάσματος αὐτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπῆρχαν καὶ θεατὲς ποὺ παρακολουθοῦσαν τὸ παιγνίδι. Μιὰ ἄλλη παρόμοια ἀναφορὰ κάνει ὁ Ὅμηρος καὶ στὸ θ τῆς Ὀδύσσειας (στ. 282 - 293): «Κι αὐτοὶ μιὰ κόκ-