ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
28ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1984
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο ψεύτης και το "θύμα" του — ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ
σοι διαμαρτύρονται γιὰ τὸ ψεῦΟ
δος ποὺ κατέκλυσε τὸν Κόσμο
μας καὶ στρέφουν τὴν ὀργή τους
ἀποκλειστικὰ ἐναντίον τοῦ ψευδόμενου,
ἀπαλλάσσοντας πάσης κατηγορίας
τὸ θεωρούμενο «θῦμα» του, τὸν
δέκτη τῆς παραποιημένης ἀλήθειας,
θὰ πρέπει νὰ ἀναθεωρήσουν τὴν κρίση
τους αὐτή. Γιατὶ δὲν νοεῖται καὶ δὲν ὑπάρχει
λειτουργία πομποῦ χωρὶς δέκτη.
Τὰ δύο αὐτὰ ἀποτελοῦν σύστημα
ἑνιαῖο, εἶναι στὴν πραγματικότητα ἕνα
πρᾶγμα. Γιὰ νὰ γίνω πιὸ συγκεκριμένος,
μποροῦμε νὰ φαντασθοῦμε ὅτι εἷναι
δυνατὸν νὰ λειτουργῆ ἕνας τηλεοπτικὸς
σταθμὸς χωρὶς τηλεθεατὲς ἤ ἕνα
ἔντυπο χωρὶς ἀναγνῶστες; Φυσικά,
ἄν συνέβαινε κάτι τέτοιο, ὁ σταθμὸς ἤ
τὸ ἔντυπο θὰ ἔπαυαν νὰ ἀντιπροσωπεύουν
ὅ,τι ἐννοοῦμε μὲ τοὺς ὅρους
αὐτούς.
Γιὰ νὰ γενικεύσουμε τὸ θέμα μας: εἷναι
γνωστό, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὶς σύγχρονες
κατακτήσεις τῆς πυρηνικῆς
φυσικῆς, ὅτι τὸ ὑποκείμενο καὶ τὸ ἀντικείμενο,
ὁ παρατηρητὴς καὶ τὸ παῬατηρούμενο,
ὄχι ἁπλῶς ἀλληλοεπηρεάζονται
καὶ ἀλληλοέλκονται ἤ ἀλληλοαπωθοῦνται,
ἀλλὰ καὶ εἶναι ἀδύνατο
νὰ «λειτουργήση» τὸ ἕνα χωρὶς
τὸ ἄλλο. Ἕνα ἠλεκτρόνιο π.χ., ποὺ ᾱποτελεῖ
τὸ ἀντικείμενο μελέτης ἑνὸς ἐρευνητῆ,
συμπεριφέρεται ὅπως συμπεριφέρεται,
ἐπειδὴ ὑπάρχει ὁ παρατηρητής,
ὅπως ἀκριβῶς κι ὁ παρατηρῶν
ἐπιστήμων συμπεριφέρεται ὅπως συμπεριφέρεται,
λόγω τῆς παρουσίας τοῦ
ἠλεκτρονίου. ̓ἘΕξυπονοεῖται, ὅτι, ἄν
δὲν ὑπῆρχε τὸ ἕνα ἀπὸ τὰ δύο αὐτά,
δὲν θὰ ὑπῆρχε καὶ τὸ ἄλλο. Ἢ ρήση
τοῦ Παρμενίδη «ταὐτόν ἐστι νοέειν τε
καὶ εἶναι» ἔπρεπε νὰ περάσουν χιλιάδες
χρόνια γιὰ νὰ γίνη ἀντιληπτὴ στὴν
καθολικὴ ἰσχύ της, στὸ σύμπαν, στὴν
φύση, στὴν ἱστορία, στὴν κοινωνία,
στὸ Πνεῦμα.
λλ ̓ ἄς ἀφήσουμε τὸ γενικὸ μέΑ
ρος κι ἄς ἐπανέλθουμε στὸ ψεύτη
καὶ τὸ θεωρούμενο «θῦμα» του.
Θὰ μποροῦσε νὰ παρατηρήση κανεὶς
ὅτι ὁ πρῶτος εἶναι ὁ ἐνεργητικὸς δράστης,
ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς τῆς διαπράξεως
τοῦ ἐγκλήματος, ἐνῶ ὁ δεύτερος
εἶναι «παθητικός», εἶναι «ἐνεργούμενο».
Μπορεῖ, ἀλλὰ σὲ τί διαφέρουν ἡ
«ἐνεργητικότητα» καὶ ἡ «παθητικότητα»
στὴν προκειμένη περίπτωση; ̓Αφοῦ
δεχθήκαμε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ψεύτης
ἄν δὲν ὑπάρχη αὐτὸς ποὺ πιστεύει
στὸ ψεῦδος, δὲν εἴμαστε ὑποχρεωμένοι
νὰ ὁμολογήσουμε, ὅτι τὸ «θέμα»,
τὸ «περιεχόμενο» τοῦ ψεύδους εἶναι τὸ
«σημεῖο ἐπαφῆς», ὅτι εἶναι κοινό, ὅτι
εἶναι τὸ ἴδιο καὶ στοὺς δυό, ὅτι αὐτὸ
τοὺς συνδέει, ὅτι αὐτὸ τοὺς ταυτίζει ἤ
ὅτι αὐτὸ τοὺς «ἐκφράζει» καὶ τοὺς δυὸ
- γιὰ νὰ χρησιμοποιήσω μιὰ λέξη τῆς
μόδας; Πῶς ἐγὼ θὰ δεχόμουν, ὅτι π.χ.
ἡ φάλαινα εἶναι ψάρι κι ὄχι θηλαστικὸ,
ἄν οἳ «προσλαμβάνουσες παραστάσεις»
μου ἤ οἱ «γνώσεις» μου ἤ ἡ γενικὴ
«πνευματικὴ δομή» μου δὲν περιεῖχαν
καὶ τήν, φανταστικὴ βέβαια, παράμετρο
ὅτι «κάπως ἔτσι εἶναι τὰ
πράγματα»; Πολλῷ μᾶλλον, πῶς ἐγὼ
θὰ δεχόμουν τὴν προπαγάνδα π.χ. περὶ
«ἰσότητας», ἄν δὲν «μοῦ πήγαινε» ἡ
ἰδέα αὐτὴ ἤ ἄν δὲν μὲ συνέφερε ἤ, τέλος
πάντων, ἄν διάφορες ὑποσύνειδες
καταστάσεις ἤ ψυχόρμητα δὲν μὲ ὦθοῦσαν
στὴν ἀποδοχὴ ἑνὸς τέτοιου
ψεύδους;
ναι φανερό, ὅτι τὸ θεωρούμενο
ΓΕ ἐξ ἴσου μὲ τὸν θεωρούμενο ὡς
ὡς «θῦμα» τοῦ ψεύτη εὐθύνεται