ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Ἑλληνικότητα καὶ Ἑλληνικὴ Οἰκονομία Αὐτὴ ἡ φύση, αὐτὸ τὸ κλῖμα, αὐτὸ τὸ φῶς τῆς Ἑλλάδος συναποτελοῦν καθοριστικὴ συνθήκη γιὰ πολλὰ ποὺ συμβαίνουν στὸν τόπο ποὺ ζοῦμε. Ἣ χώρα εἶναι ἕνα φυσικὸ δημιούργημα σπανίου κάλλους, εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς πολυδαίδαλου συνδυασμοῦ ἀπὸ λόφους, βουνά, ὀροπέδια, κάμπους, ρεματιές, νησιὰ, πελάγη, ποτάμια. Αὐτὸ τὸ σπάσιμο τῆς ἑλλαδικῆς συνέχειας σὺ χιλιάδες αὐτόνομες ἑδαφικὲς ἀκεραιότητες ὑποχρεώνει τοὺς κατοίκους αὐτῆς τῆς γῆς νὰ συμπεριφέρονται, καθ ̓ ὅν τρόπον ἡ φύση ὁρίζει,. 'Ο ἑλλαδικὸς χῶρος δὲν εἶναι στέππα, δὲν εἶναι ἀχανὴς πεδινὸς ὁρίζοντας μαζικῆς μονοπαραγωγῆς, ὅπου ὁ ἥλιος ἀνατέλλει καὶ δύει στὴν ἴδια πλατειά, μονότονη, ᾱφιλόξενη καὶ ἀπέραντη ἴσια ἐπιφάνεια. Ἢ ἑλληνικὴ γῆ εἶναι ἔργο θείας τέχνης, ὅπου ἡ κάθε πέτρα, τὸ κάθε νησάκι, τὸ κάθε θαλασσάκι, τὸ κάθε πλάτωμα ἔχει τ ̓ ὄνομά του. Κι αὐτὸ σημαίνει πολλά, ὅταν μιλᾶμε γιὰ τὴν ἑλληνικὴ οἰκονομία μὲ τὴν ἰδιόρρυθμη ποικιλία της καὶ ποιότητα. Ἐπὶ χιλιάδες χρόνια σ ̓ αὐτὸν τὸν τόπο βιώνουν, προχωροῦν καὶ ἐνίοτε κάνουν θαύματα ἄνθρωποι ποὺ μέσα τους ἔχουν περάσει τὸ πρόσταγμα τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος ποὺ ὑπαγορεύει τὴν ἀτομικὴ ἰδιαιτερότητα. Ἔτσι ἔχουμε: κάθε νησί, κάθε κάμπος, κάθε βουνὸ καὶ οἰκονομικὴ αὐτοτέλεια, μὲ πολὺ δύσκολες τὶς χερσαῖες καὶ θαλάσσιες ἐπικοινωνίες, γεγονὸς ποὺ συμβάλλει καὶ συναινεῖ στὴ δημιουργία τῆς ἰδιαιτερότητας. Ἣ ἐκ τῶν πραγμάτων δὲ ὑποχρεωτικὴ οἰκονομικὴ αὐτοτέλεια τῶν διαφόρων τμημάτων τῶν πτυχωμένης καὶ νησοσπαρμένης ἑλληνικῆς γῆς καὶ θάλασσας μοιραίως παράγει ἐκεῖνον τὸν τρόπο ζωῆς ποὺ στηρίζεται στὴν «οἰκονομία τῆς αὐταρκείας» τοῦ ̓Αριστοτέλη, ἡ ὁποία συνιστᾶ βασικὸ ὑπόβαθρο τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας τοῦ καθενός. Καὶ τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς οἰκονομίας στηρίζεται σὲ «ἀπειράριθμες ἀτομικὲς πρωτοβουλίες», γιατὶ ἀπειράριθμες εἶναι καὶ οἱ τοπικὲς ἰδιαιτερότητες στὰ πλαίσια τοῦ πνεύματος αὐταρκείας καὶ ἐλευθερίας ποὺ διακρίνει τὸν Ἕλληνα. Μέχρι τὴν ἐπανάσταση τοῦ ̓2] τὸ οἰκονομικὸ «μοντέλο» πάνω στὸ ὁποῖο λειτουργοῦσε ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου μας (ἀπὸ τὴν νεολιθικὴ ἐποχή) ἦταν, κάθε νησί, κάθε χωριό, κάθε ἐπαρχία, κάθε γεωγραφικὸ διαμέρισμα καὶ, τέλος, ἡ Ἑλλάδα ὁλόκληρη νὰ ἀναπτύσσουν αὐτόνομη οἰκονομία ἐπὶ βάσεως αὐταρκείας, στό βαθμὸ ποὺ μποροῦσε νὰ πραγματοποιηθεῖ. Μὲ τὴν ἵδρυση τοῦ Νεοελληνικοῦ Κράτους τὸ οἰκονομικὸ αὐτὸ σύστημα ἄρχισε νὰ σπάει, νὰ χαλαρώνει, ἐξαιτίας τῆς διεισδύσεως στὸν ὀργανισμό της τοῦ ξένου αὐτοῦ σώματος ποὺ λέγεται Κράτος. Γιατὶ ποτὲ στὴν προηγούμενη ἶστορία του αὐτὸς ὁ τόπος δὲν γέννησε Κράτος, τουλάχιστον ἑλληνικό. Ἣ μόλυνση τοῦ καθαροῦ τρόπου ζωῆς τῶν προγόνων μας συνεχίστηκε, μὲ γοργὸ ρυθμό, ὅσο τὸ Κράτος γιγάντωνε καὶ ὅσο ἡ οἰκονομία «ἀνεπτύσσετο». Πάντως, ποτὲ ἡ οἰκονομία, μέχρι τὸ Β ̓ Παγκόσμιο Πόλεμο, δὲν ξέφυγε ἀπὸ τὸ βασικὸ νόμο, τὴν φυσικὴ προσταγή περί «φιλελεύθερης ἀτομικῆς οἰκονομίας» ἔστω καὶ φτωχῆς, σὲ πλαίσια σχετικῆς αὐταρκείας καὶ αὐτονομίας. (Καὶ ἡ ἀξία τοῦ συστήματος αὐτοῦ φάνηκε στὴν Κατοχή, τὴν ὁποία τὰ νησιὰ καὶ τὰ χωριὰ οἰκονομικὰ δὲν ἔνοιωσαν). Ὃ Ἕλληνας μέσα στὸ εἶναι του κουβαλάει ἑνστικτωδῶς τὸν φυσικὸ νόμο νὰ ἔχει ἅμεση εὐθύνη γιὰ τὴν παραγωγή του: εἴτε γεννήματα εἴτε ζωντανά εἴτε οἰκοτεχνήματα καὶ βιοτεχνήματα εἴτε ὑπηρεσίες εἶναι αὐτά, καθὼς καὶ γιὰ τὸν «ἔλεγχο τῶν κόπων» του, ὥστε νὰ μὴν πάει χαμένος. ̓Αλλὰ ἡ συνέχεια δὲν εὐνόησε τὴν ἀληθινὴ αὐτὴ ἀντίληψη. Μὲ βάση τὰ ἐπίσημα στατιστικά, τὸ ἔτος 195] ἡ ἑλληνικὴ οἰκονομία στηριζότανε ἀποφασιστικὰ στὸν ἰδιωτικὸ τομέα, ὁ ὁποῖος ἀπασχολοῦσε τὸ 92600 τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ, παρῆγε τὸ 7560 τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ πραγματοποιοῦσε τὸ 73 0 τῆς ἐ-