ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ λ6. Θουκυδίδης Ἢ ἐποχὴ τῶν ̓Ιώνων φιλοσόφων καὶ τοῦ Ηροδότου παρῆλθε" ἡ ἀναξήτηση τῶν νόμων τῆς φύσεως περατώθηκε. Τώρα ὁ Πρωταγόρας, ὁ Πρόδικος, ὁ Σωκράτης θεμελιώνουν τὴν ̓Επιστήμη, τῆς ὁποίας τὸ φῶς θὰ καταυγάζῃ τὴν ἀνθρωπότητα «ἐς ἀεί». Ὃ Θουκυδίδης εἶναι τέκνο αὐτῆς τῆς ἐποχῆς καὶ ἐκείνης τῆς πόλεως, τῆς ὁποίας οἱ πολίτες ἦσαν «νεωτεριστὲς καὶ τολμητές, κινδυνευτὲς καὶ ἀποδημητές, ἐν τοῖς δεινοῖς εὐέλπιδες" ἦσαν γεννημένοι νὰ μὴν ἡσυχάζουν καὶ νὰ μὴν ἀφήνουν οὔτε καὶ τοὺς ἄλλους ἤσυχους» (Α ́, 70). Ἕνας ἐξ ἐκείνων κι αὐτός, ἦταν δημιουργός, πολιτικὸς καὶ στρατηγός. ̓Εξ αἰτίας ἑνὸς «τυχαίου» γεγονότος (εἰκοσαετὴς ἐξορία του ἕνεκα τῆς ἥττας του στὴν ̓Αμφίπολη), ἐπιδόθηκε στὴν «ξυγγραφὴν» καὶ ἀνεδείχθη γεννήτωρ τῆς Πολιτικῆς Ἱστορίας. Τὸ κοσμοείδωλο τοῦ Θουκυδίδου δὲν διαφέρει ἐκείνου τῶν σοφιστῶν καὶ ἰδιαίτερα τοῦ Αναξαγόρα, τοῦ ὁποίου παρηκολούθησε πολλὲς διδασκαλίες. Εἶναι «ἠρέμα ἄθεος», ὄχι ὅμως καὶ ἀντίπαλος τοῦ παραδοσιακοῦ πνεύματος καὶ τῆς Μυθολογίας, τὴν ὁποία ὑπολαμόάνει ὡς πραγματικὴν ἱστορία. Οὐδεὶς μεταφυσικὸς παράγων παρεμδάλλεται στὴν ἑρμηνεία τῶν γεγονότων πέραν τοῦ παραλόγου καὶ τῆς τύχης, ἡ ὁποία ὡστόσο δὲν ἀποτελεῖ ὑπερφυσικὴν δύναμη, ἀλλὰ ταυτίζεται μὲ τὸ ἀπρόοπτο, μ ̓ αὐτὸ ποὺ ξεφεύγει τοῦ ἐλέγχου μας ὅπως γιὰ παράδειγμα ὁ λοιμός. Τὸ λογικὸ τοῦ ἀνθρώπου, ὄντας ἱκανὸ νὰ ἐρευνᾷ καὶ νὰ ἑρμηνεύῃ τὸ παρελθόν, μπορεῖ καὶ νὰ προγραμματίζῃ καὶ νὰ προδιαγράφῃ τὰ συμδησόμενα καὶ μελλούμενα. Ὃ ἱστορικὸς δὲν ἔχει καλὴν ἰδέα γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ὡς πλεονέχτες, ἐγωιστές, φιλόδοξους καὶ ὑποκριτές. "Ο,τι τοὺς ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ δελτίωση τῶν συνθηκῶν διαδίωσης καὶ ἡ συγκέντρωση δύναμης. Δίκαιο εἶναι ὅ,τι τοὺς συμφέρει, καὶ τὸ χρῆμα καθορίζει ἀποφασιστικὰ τὴ συμπεριφορά τους. Οἱ ἄνθρωποι γενικῶς «πεφύκασί τε καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ ἁμαρτάνειν» (1, 45). 'Η σύντομη «ἀρχαιολογία» του σκοπὸν ἔχει, πέραν τῶν ἄλλων, νὰ δείξῃ τὴν σταθερή πορεία τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὸν πρωτογονισμὸ πρὸς τὴν ὀργάνωση καὶ τὴ συγκέντρωση δύναμης, τὴν σπουδαιότητα τοῦ πολιτικο-στρατιωτικοῦ ῥόλου καὶ τὸ ἀμετάθλητο τῆς κακῆς φύσεως τοῦ ἀνθρώπου. Ὃ Θουκυδίδης δὲν ἔγραψε ἱστορία τῆς Ελλάδος ἢ τοῦ Πολιτισμοῦ ἀλλὰ τὴν ἵστοοία τοῦ Τριακονταετοῦς Πολέμου, ποὺ συγκλόνισε τὸ πανελλήνιον καὶ σημάδεψεγιὰ | πάντα τὴν πορεία τῆς ἀνθρωπότητος. Σκοπός του ὄχι ἡ διάσωση τοῦ γεγονότος καθ ̓ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ ἡ προσφορὰ μιᾶς μόνιμης καὶ σταθερῆς πηγῆς διδασκαλίας" διότι τὰ γεγονότα ποὺ συνέδησαν τότε, ἐπαναλαμδάνονται καὶ θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐπαναλαμόάνωνται, ἕως ὅτου θὰ παραμένῃ ἀμετάόλητη ἡ φύση καὶ ἡ νοοτροπία τῶν ἀνθρώπων. Οτιδήποτε λοιπὸν γράφεται στὴν ἱστορία αὐτή, σκοπὸν ἔχει νὰ φωτίσῃ τὴν ταραγμένη ἐκείνη περίοδο: ὅπως καὶ ἀντίθετα, ὁτιδήποτε δὲν ρίχνει φῶς στὴν διαλεύκανση αὐτῆς τῆς ὑπόθεσης ἀγνοεῖται καὶ παραλείπεται, ἔστω κι ἂν πρόκειται περὶ σπουδαίων καθ ̓ ἑαυτῶν πραγμάτων, ὅπως εἶναι ἡ κίνηση τῶν γραμμάτων καὶ τῶν τεχνῶν. “Ο ́Αλιμούσιος, ἀκούραστος ἐρευνητὴς καὶ μανιώδης ἀναζητητὴς τῆς ἀλήθειας,