Τὰ ἀρχαιελληνικὰ γλωσσικά, μουσικά, πολιτικοκοινωνικὰ καὶ θρησκευτικὰ στοιχεῖα στὰ ἀρχιπελάγη τοῦ Εἰρηνικοῦ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ KAI ΚΥΠΡΟΣ I. H ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΙΣ TOY ΕΡΓΟΥ TOY N.S. JOSEPHSON Ἔκπληξιν προὐκάλεσε ἡ ἐργασία τοῦ γερμανοῦ καθηγητοῦ Nors Sigurd Josephsonπρὸ δώ- δεκα ἐτῶν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωσεν ἕνα τῶν παλαιοτέρων καὶ ἐγκυροτέρων πανεπιστημίων τῆς B. Εὐρώπης, τῆς Χαϊδελβέργης (βλ. ἐκτενῆ παρουσίασίν της εἰς τὸν «Δ», τ. 169, Ἰανουάριος 1996· καὶ 170, Φεβρουάριος 196, ὡς καὶ συνέντευξιν τοῦ καθηγητοῦ Γιόζεφσον εἰς τὸν «Δ», τ. 214, Ὀκτωβρίου 1999). Ὁ τίτλος της “Greek Linguistic Elements in the Polynesian Languages - Hellenicum Pacificum”(Ἑλληνικὰ Γλωσσικὰ Στοιχεῖα εἰς τὰς Πολυνησιακὰς γλῶσσας. Ἑλλη- νικὸς Εἰρηνικός), Heidelberg1987, εἰς τὴν ἀγγλικὴν μὲ 223 σελίδας. Τὸ βιβλίον αὐτὸ περιεῖχε μίαν σύντομον εἰσαγωγὴν (τρεῖς σελίδας) καὶ ἕνα κατάλογον ἑπτακοσίων ἑβδομήκοντα λέξε- ων τῆς γλώσσης τῶν κατοίκων τῶν νήσων τῆς Πολυνησίας καὶ ἰδίως τοῦ Πάσχα, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ῥίζαν καὶ προέλευσιν ἑλληνικήν. Τὰ σχόλια καὶ τὰ συμπεράσματα τοῦ Josephsonἐπὶ τοῦ θέματος διὰ τὴν προέλευσιν τῶν ἑλληνικῶν λέξεων εἰς τὴν Πολυνησίαν καὶ τὴν ἐξήγησιν τοῦ γλωσσικοῦ φαινομένου ἦσαν πολὺ σύντομα ἢ καί, δύναται κάποιος νὰ εἰπῇ, διστακτικά. Ἔκπληξιν ἀποτελεῖ καὶ ἡ δευτέρα ἐργασία τοῦ καθηγητοῦ, ἡ ὁποία ἐξεδόθη πρὸ ὀλίγων μηνῶν πάλι ἀπὸ τὸν ἐκδοτικὸν οἶκον τοῦ πανεπιστημίου τῆς Χαϊδελβέργης (Universitätsverlag C. Winter, Heidelberg),300 σελίδων, εἰς τὴν γερμανικὴν μὲ τίτλον “Eine archaisch - griechische Kultur auf der Osterinsel”(Ἕνας Ἀρχαιοελληνικὸς Πολιτισμὸς εἰς τὴν Νῆσον τοῦ Πάσχα). Τὸ βιβλίον περιέχει 45 φωτογραφίας καὶ μίαν λεπτομερῆ ἔρευναν τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ βίου τῶν κατοίκων (μουσική, παραδόσεις, ἐνδυμασία, ἀρχιτεκτονική, λαογραφικὰ στοιχεῖα, ἀνθρωπο- λογικὰ στοιχεῖα κ.λπ.) καὶ σύγκρισίν του μὲ τὸν ἀρχαιοελληνικόν. Ἡ ἔρευνα τοῦ συγγραφέως συνεχίσθη, καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν παρουσιάζει 1059 ἀρχαιοελληνικὰς λέξεις τῆς Πολυνησίας. Ὁ ἴδιος τονίζει, ὅτι τὰ γλωσσικὰ στοιχεῖα ἐμφανίζονται συχνότερα εἰς τὴν νοτιοανατολικὴν Πο- λυνησίαν (Μangarevaκαὶ Tuamotu),εἰς τὴν Χαβάην καὶ τοὺς Μaoriτῆς Νέας Ζηλανδίας. Ἐπί- σης ἐκ στοιχείων ἐχόντων σχέσιν μὲ τὴν μουσικήν, καὶ ἰδίως τὸ χόρδισμα τῆς «σύρριγγος τοῦ Πανός», παρουσιάζεται ὁμοιότης εἰς τὰς νήσους Πάσχα, Tuamotus,μὲ τὸν πολιτισμὸν Νascaκαὶ τὴν νότιον περιφέρειαν τοῦ Περοῦ. Ἐκ τῶν 1059 λέξεων τὸ 8% ἀνήκουν εἰς τὴν γλῶσσαν τῶν ἐπῶν, 9% εἰς τὴν ἐπικήν - ποιητικήν, 4% εἰς τὴν ποιητικήν, 41 λέξεις (4%) ἀνήκουν εἰς τὴν με- θομηρικὴν περίοδον (μετὰ τῷ 700 π.X.) καὶ ἴσως νὰ ᾖναι καὶ τῆς ἑλληνιστικῆς περιόδου. Τὸ 2% εἶναι αἰολικῆς προελεύσεως, τὸ 8% ἰωνικῆς καὶ τὸ 11% ἰωνικῆς - ἀττικῆς μὲ ἀρκετὰ δω- ρικὰ στοιχεῖα. II. KAI ΦΥΛΕΤΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ὁ Josephsonσυνέγραψεν εἰδικὸν κεφάλαιον διὰ τὰ φυλετικὰ χαρακτηριστικὰ τῶν κατοίκων. Ἤδη τῷ 1768 ὁ γάλλος ἐξερευνητὴς de Βougainvilleπεριέγραψεν, ὅτι εἰς τὴν Ταϊτὴν ὑπάρχουν