ΔΥΟ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ KAI MIA ΑΠΑΝΤΗΣΗ «Φυσικοί», «ἀνθρωπολόγοι», «ὑλιστὲς» καὶ «ἰδεαλιστὲς» Ἕλληνες φιλόσοφοι [Δημοσιεύομε κατωτέρω ἐπιστολὲς α) τοῦ καθηγητῆ τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δρ. Ἀναστασίου Κοβάτση καὶ β) τοῦ κ. Ἰωάννου Κυπαρισσοῦ, οἱ ὁποῖες, ἀμφότερες, ἀναφέρονται στοὺς διάφορους χαρακτηρισμοὺς ποὺ ἀποδίδουν οἱ νεώτεροι στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες φιλοσόφους, μαζὶ μὲ ἕνα δικό μας σχόλιο στὸ τέλος, ποὺ ἀποτελεῖ κοινὴ ἀπάντηση καὶ στὶς δύο ἐπιστολές.] 1. Περὶ «φυσικῶν» καὶ «ἀνθρωπολογικῶν» φιλοσόφων Ἀγαπητὲ κ. Λάμπρου, Ἐδῶ καὶ μερικὰ χρόνια διαβάζω τοὺς Προσωκρατικοὺς φιλόσοφους (μᾶλλον) ἐρασιτεχνικὰ καὶ μοῦ δημιουργήθηκαν πρόσφατα δύο ἀπορίες, τὶς ὁποῖες ἐκθέτω παρακάτω, καὶ ἐὰν κανεὶς ἐκ τῶν «ἐπαϊόντων» μπορῇ νὰ μοῦ τὶς λύσῃ, θὰ χαιρόμουν πάρα πολύ. 1) Ἐνῷ μέχρι πρό τινος ὅλοι οἱ εἰδικοὶ καὶ ἐπαΐοντες χαρακτήριζαν (Ἕλληνες καὶ ἰδίως ξένοι) τοὺς προσωκρατικοὺς ὡς «φυσικοὺς φιλόσοφους» ἢ «κοσμολόγους», τονίζοντας ὅτι αὐτοὶ δὲν εἶχαν καμμία θέση μὲ τὴν ἠθικὴ καὶ ἀνθρωπολογικὴ φιλοσοφία, ἡ ὁποία ἄρχισε, κατ’ αὐτούς, μὲ τοὺς Σωκράτη - Πλάτωνα, ἔρχεται πρόσφατα ὁ καθηγητὴς Δημ. Παπαδῆς τοῦ Πανεπιστημίου Κύπρου καὶ μὲ τὰ δύο βιβλία του («Ἡράκλειτος περὶ ἀνθρώπου», ἐκδόσεις Σύγχρονη Παιδεία 1995 καὶ «Ἡ Ἀνθρωπολογία τῶν Προσωκρατικῶν», ἐκδόσεις Παπαδήμα 1996) καὶ μὲ τεκμηριωμένα στοιχεῖα καὶ ἀνα- λύσεις ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ Προσωκρατικοὶ ἦταν οἱ πρῶτοι ἀνθρωπολογικοὶ φιλόσοφοι καὶ δὲν ἐνδιαφέρθηκαν μόνο γιὰ τὴ «φύση» καὶ τὰ στοιχεῖα της, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸν «ἄνθρωπο καὶ τὴν ψυχή του». 2) Ἐνῷ μέχρι πρό τινος νόμιζα, καὶ πολλοὶ ἰσχυρίζονταν, ὅτι οἱ Προσωκρατικοὶ δημιούργησαν τὴ φυσικὴ φιλοσοφία (ἢ καὶ τὴν ἀνθρωπολογικὴ κατὰ τὸν κ. Δ. Παπαδῆ) ἐκ τοῦ μηδενός, ἐνῷ οἱ Σωκράτης - Πλάτων βρῆκαν «μαγιά» ἀπὸ αὐτοὺς καὶ τὴν ἐπεξέτειναν, σήμερα διερωτῶμαι, μήπως καὶ αὐτοὶ (οἱ Προσωκρατικοὶ) βρῆκαν κάποια μαγιὰ ἀπὸ τὰ γραπτὰ τοῦ Ἀλκμᾶνος («Δαυλός» Νοεμβρίου 1999, σελ. 13565) ἢ καὶ τοῦ Ὀρφέα καὶ τῶν Ὀρφικῶν, ποὺ τὰ γραπτά των καὶ δὴ τὰ περὶ ἄστρων, ἀστρονομίας κ.λπ. θεωροῦνται σήμερα σπουδαίας σημασίας καὶ σπουδαιότητας. Ἦταν λοιπὸν οἱ Προσωκρατικοὶ 1) ἀνθρωπολόγοι φιλόσοφοι; 2) ἀλλὰ μὲ