ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
217ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2000
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Νεοελληνικές εκφράσεις σε αρχαία κείμενα — ΚΑΡΜΙΡΑΝΤΖΟΣ, ΚΩΣΤΗΣ
- Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
HH ΚΚΙΙΝΝΗΗΣΣΙΙΣΣ ΤΤΩΩΝΝ ΙΙΔΔΕΕΩΩΝΝ
Δ. καὶ A. ΦΕΡΤΗ, “Historical Evolutions of Infrastucture: 15.000 Years
of History”(Ἱστορικὲς ἐξελίξεις τῆς ὑποδομῆς: 15.000 ἔτη ἱστορίας)
Πόσα λάθη, παραλείψεις καὶ διαστρεβλώσεις ἔχουν καταγραφῆ στὴ διεθνῆ βι-
βλιογραφία ἀναφορικὰ μὲ τὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας; Μὲ μία τεκμηριωμένη
ἐργασία δύο ὁμογενεῖς μας, ὁ Δημήτρης καὶ ἡ Ἄννα Φέρτη, ἐπιχειροῦν νὰ ἀποκα-
ταστήσουν ὡρισμένα ἀπ’ αὐτὰ σὲ μία χρηστικὴ καὶ συνοπτικὴ ἔκδοση, μὲ τίτλο
“Historical Evolutions of Infrastructure: 15.000 Years of History”, ἡ ὁποία ἐκδόθηκε
στὴ Νέα Ὑόρκη.
Βασιζόμενοι στὴν εὐρεία ἔννοια τῆς λέξεως «ὑποδομή», ὅπως τὴν ὁρίζει ὁ Σω-
κράτης, οἱ δύο συγγραφεῖς ἐξερευνοῦν τὴν ἱστορική της ἀνάπτυξη μὲ ἰδιαίτερη ἔμφα-
ση στὴν Ἐπιστήμη καὶ τὴν Τεχνολογία. Ξεκινοῦν ἀπὸ τὴν Προϊστορικὴ ἐποχὴ (15.000
χρόνια πρὶν τὸ παρόν) καὶ ἀναφέρονται στοὺς Προσωκρατικοὺς χρόνους, στὴν ἐποχὴ
τοῦ Χρυσοῦ Αἰῶνα, στὴν Ρωμαϊκὴ – Ἑλληνορρωμαϊκή, στὴν Ἀναγέννηση, τὴ σύγ-
χρονη, γιὰ νὰ προδιαγράψουν τέλος καὶ τὶς ἀναμενόμενες ἐξελίξεις στὸ μέλλον. Τὸ
βιβλίο παρουσιάζει τὶς ἐξελίξεις σὲ τομεῖς ὅπως ἡ Πολεοδομία, ἡ Ἀρχιτεκτονική, ἡ
Φιλοσοφία, ἡ Πολιτική, τὸ Ἐμπόριο, ἡ Τέχνη, ἡ Ἀνθρωπολογία, τὰ Μαθηματικὰ
κ.ο.κ. Ἐνδεικτικὰ ἀναφέρουμε τὶς ἐπανορθώσεις σχετικὰ μὲ τὴν προέλευση τῆς γλώσ-
σας μας, τὴν τεχνολογικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ ἀνάπτυξη τῶν Προσωκρατικῶν, τὰ δι-
καιώματα τῶν γυναικῶν στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα (Πυθαγόρας), τὴν ἐξέλιξη τοῦ ἀνθρώ-
που (Ἀρχάνθρωπος τῶν Πετραλώνων) κ.ο.κ.
Ἐκφράσεις τῆς νεοελληνικῆς στὰ ἀρχαῖα κείμενα
Εἶχα τὴντύχη νὰ ξαναδιαβάσω τὸ «Συμπόσιο» (Σ) καὶ τὸν «Φαῖδρο» (Φ) τοῦ Πλά-
τωνος σὲ παλιὰ ἔκδοση (1) στὸν κατάλληλο χῶρο - χρόνο - διάθεση. Ὁ ζωντανὸς χα-
ριτωμένος διάλογος διανθίζεται ἀπὸ κοινές / καθημερινὲς ἐκφράσεις, ποὺ χαρίζουν
ἀμεσότητα καὶ κάποια θεατρικότητα στὸ κείμενο. Εἰδικώτερα ἡ ἔκφραση «...τὰ ὠὰ ταῖς
θριξίν (τέμνει)» (Σ. 190e) μοῦ θύμισε τὴ νεοελληνικὴ ἔκφραση «τὄκοψε στὴν τρίχα»
μὲ τὴν ἴδια ἔννοια (= στὴν ἐντέλεια). Τότε σκέφθηκα, ὅτι πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ
ἄλλες τέτοιες, κοινὲς στὴν νεοελληνικὴ καὶ στὴν ἀρχαία.
Ταυτόχρονα θυμήθηκα μία διάλεξη τοῦ καθηγητοῦ I. Προμπονᾶ μὲ τίτλο «Κοινὲς
ἐκφράσεις στὰ ὁμηρικὰ ἔπη καὶ τὰ δημοτικὰ τραγούδια», ποὺ τὴν τεκμηρίωνε μὲ 20
παραδείγματα. Λόγου χάριν πῆρε ἀπὸ τὴν Ὀδύσσεια (ι 355): «Δός μοι ἔτι πρόφρων
καί μοι τεὸν οὔνομα εἰπὲ αὐτίκα νῦν, ἵνα τοι δῶ ξείνιον, ᾧ κε σὺ χαίρῃς» [ἤτοι σὲ με-
τάφρασή μας: «Κι’ ἀκόμα δός μου πρόθυμα καὶ πές μου τ’ ὄνομά σου τώρα εὐθύς, γιὰ
νὰ σοῦ δώσω δώρημα, ποὺ σὺ θὰ τὸ χαρῆς»]. Καὶ βρῆκε τὸν ἀντίστοιχο στίχο σὲ δη-
�