Οἱ μύθοι καὶ οἱ σκοπιμότητες γύρω ἀπὸ τὴν πτώση τῆς Πόλεως O ΦΙΛΟΤΟΥΡΚΙΣΜΟΣ TOY ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ H ΕΚΚΛΗΣΙΑ. Ἡ πτῶσις τῆς Κωνσταντινουπόλεως περιεβλήθη ἀπὸ πολλοὺς μύθους. Ἡ ἀνίχνευσις τῶν μύθων αὐτῶν μᾶς ὁδηγεῖ καὶ στὴν πολιτικὴν ἱστορία τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Τὰ περί «μαρμαρωμένου βασιλιᾶ» καὶ ἀνακτήσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως «μὲ χρόνια, μὲ καιροὺς» ἐμφανίζονται, ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἀρχίζουν νὰ διαχωρίζωνται ἀπὸ τοὺς Βυζαντινοὺς (εἴδαμε σὲ προηγούμενο τεῦχος, τὸ 215ο, ὅτι στὸ τέλος τοῦ 16ου αἰῶνος ἔπαυσε ἡ ἐλληνικὴ γλῶσσα νὰ ἀποτελῇ τὴν διπλωματικὴ γλῶσσα τῶν σουλτάνων). Ταυτόχρονα τὸ πατριαρχεῖο καὶ οἱ Βυζαντινοὶ ἄρχοντες περιορίζονται στὸ Φανάρι· ἐνῷ ἡ ἑδραίωσις καὶ ἀνάπτυξις τῆς ὁμοδόξου Ρωσσίας διεσάλευσε τὶς σχέσεις Τούρκων καὶ ὑποτελῶν ὀρθοδόξων. Παράλληλα ἡ ἐπιθυμούμενη ἀνάπτυξις σχέσεων Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ ὑπολοίπων κρατῶν τῆς Εὐρώπης προσέκρουσε στὴν ἀμοιβαία ἀντίθεσιν ὀρθοδόξων καὶ καθολικῶν, μέχρι τὸ 1529, ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἀπέτυχαν νὰ κατακτήσουν τὴν Βιέννη, κι ἔτσι ἐπαγιώθησαν τὰ εὐρωπαϊκὰ ὅρια τῆς αὐτοκρατορίας, Ἐκκλησία καὶ Ὀθωμανοὶ εἶχαν κοινὸ ἐχθρὸ τὴν Δύσιν. Μετά ὅμως τὴν ἀποτυχοῦσα πολιορκία τῆς Βιέννης ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ ἀντιθέσεις τῶν εὐρωπαϊκῶν κρατῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀνάγκη τῶν δυτικῶν ἡγεμόνων νὰ διατηροῦν φιλικὲς σχέσεις μὲ τὴν Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία, γιὰ νὰ διεξάγουν τὸ ἐμπόριο μὲ τὴν Ἀνατολή, ἔβαλε στὸ διεθνὲς πολιτικὸ παιχνίδι τοὺς σουλτάνους. Ἡ συμπόρευσις συμφερόντων τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ τῶν Ὀθωμανῶν εἶχε ἀφετηρία τὴν δρᾶσιν τοῦ ἡσυχαστοῦ ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ (14ος αἰών). Ἐπιφανειακὴ αἰτία ἦταν ἡ ἐξεύρεσις κοινῶν σημείων πίστεως μεταξύ Ὀρθοδοξίας καὶ Ἰσλάμ, ἀφοῦ καὶ οἱ δύο θρησκεῖες εἶχαν κοινὸ σημεῖο ἐπαφῆς τὴν ἰουδαϊκή καταγωγή τους. Ἂν ὑπάρχῃ ἀπορία γιὰ τὴν ἐπιμονὴ τῶν ἱεραρχῶν νὰ ἐπιζητοῦν λύσιν στὶς διαφορὲς Ὀρθοδοξίας καὶ Ἰσλὰμ καὶ ὄχι μὲ τοὺς Καθολικούς, θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ σχισματικὴ Δύσις ἐβαρύνετο μὲ τὴν ἀναβίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ. Ἡ Ἐκκλησία δὲν ἀπέβαλε τὸ μίσος της ποτὲ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸ Πολιτισμό. Προετίμησε νὰ ἔλθῃ σὲ συνεννόησιν μὲ τοὺς Ὀθωμανοὺς καὶ νὰ παραδώσῃ σ’ αὐτοὺς τὶς πόλεις. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὴν συνδιαλλαγὴ μὲ τοὺς Τούρκους ἐξεπροσώπησε ὁ Γεώργιος Σχολάριος-Γεννάδιος B´, πρῶτος πατριάρχης ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Πλησίον δὲ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φιλοτουρκισμοῦ πρέπει νὰ τοποθετήσουμε τὸν φιλοτουρκισμό τῆς ἀριστοκρατίας καθὼς καὶ τὸν λαϊκό. Οἱ Τοῦρκοι, ἐπιδρομικὸ φύλο, ἠκολούθησαν τὴν πολιτικὴ τῶν Ἀράβων πρὸς τοὺς κατακτημένους λαούς. Ὄχι μόνον δὲν τοὺς κατεδίωξαν, ἀλλὰ σὰν νομάδες ἐπιδρομεῖς καὶ στερούμενοι προτύπου δημοσίας διοικήσεως ἐστηρίχθησαν στοὺς κατακτημένους. Ἔτσι πολλοί τῶν ἀρχόντων (μηδὲ τῶν αὐτοκρατόρων ἐξαιρουμένων, ἀφοῦ οὐσιαστικὰ τὸ Βυζάντιο ἀπὸ τὸν 13ον αἰῶνα ἦταν φόρου ὑποτελὲς στοὺς Τούρκους), προκειμένου νὰ διατηρήσουν τὴν περιουσίαν τους καὶ τὰ προνόμιά τους, εἶχαν συνδιαλλαγῆ μὲ τοὺς Τούρκους. Ὅσο γιὰ τὸν λαό, προκειμένου αὐτὸς νὰ ἀποφύγῃ τοὺς φόρους καὶ τὶς στερήσεις ἐλευθερίας, ἐξισλαμίζετο ἑκουσίως ἢ ἀπεδέχετο τὴν τουρκικὴ ἐπικυριαρχία, ἀφοῦ οἱ συνθῆκες διαβιώσεως ἦταν καλύτερες ἀπὸ αὐτὲς στὸ Βυζάντιο ἢ στὶς φραγκικὲς κτήσεις στὴν Ἑλλά-