Χρόνος: Συνειδησιακὸ γεγονὸς Χωρὶς ἀντικειμενικὴ ὑπόσταση ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ Σ’ ENA «ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΟ» ΣΥΜΠΑΝ [Ἴσως αὐτὸ νὰ φαίνεται ὡς ἀνυπόφορος ὑπερβολή, ὡς ὑπέρβασις τοῦ ὁρίου ἀνοχῆς τῆς λογικῆς. Δὲν εἶναι! Ἔχουν διατυπωθῆ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα πολλὲς καὶ διάφορες ἀπόψεις περὶ τοῦ τί εἶναι χρόνος. Μερικὲς ἀπὸ αὐτὲς ἀντέχουν καὶ εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν χρόνον. Περὶ αὐτῶν βλέπετε τὰ προηγηθέντα ἄρθρα τοῦ τ. πρυτάνεως καὶ καθηγητοῦ Πυρηνικῆς Φυσικῆς τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν κ. K.H. Σύρου, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰ τεύχη 210, 212-13, 214 καὶ 216 τοῦ «Δαυλοῦ».] Ὁ χρόνος εἰς τὴν ἐπιστήμην Ἡ κλασσικὴ φυσικὴ μὲ τὶς σημερινὲς λογικὲς καὶ μαθηματικὲς βάσεις της ἀρχίζει ἐπισήμως μὲ τὸν Galileo Galilei. Ἥμισυν αἰῶνα ἀργότερα διατυποῦται μαθηματικῶς ἡ μηχανικὴ ὑπὸ τοῦ Newton. Ὁ περίφημος Isaac Newton γράφει εἰς τὸ βιβλίον τῆς μηχανικῆς του «Phincipia Mathematica Philosophiae Naturalis»: «Ὁ ἀπόλυτος, ἀληθινὸς καὶ μαθηματικὸς χρόνος ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ ἐκ τῆς φύσεώς του ρέει ὁμαλῶς ἀσχέτως πρὸς ὁ,τιδήποτε ἐξωτερικόν. Μέ διαφορετικὸν ὄνομα καλεῖται ὁ χρόνος καὶ διάρκεια. Ὁ σχετικός, ὁ φαινόμενος καὶ ὁ κοινὸς χρόνος καθίστανται τὸ νοητόν, τὸ ἐξωτερικὸν μέτρον διαρκείας μὲ τὴν βοήθειαν τῆς κινήσεως. Ἡ κίνησις χρησιμοποιεῖται κοινῶς ἀντὶ τοῦ ἀληθινοῦ χρόνου, ὅπως τῆς ὥρας, τῆς ἡμέρας, τοῦ μηνός, τοῦ ἔτους.» Ὁ W. Unruh σχολιάζων τὶς ἀπόψεις αὐτὲς τοῦ Newton περὶ χρόνου ἔγραφε ἐν ἔτει 1995: «Διαβάζοντας αὐτὸν τὸν ὁρισμὸν σήμερα δυσκολευόμεθα νὰ ἀντιληφθοῦμε, γιατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ... φασαρία»(1). Δηλαδὴ ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἄν ὁ μεγάλος μαθηματικὸς καὶ φυσικὸς Newton εἶχεν ἀντιληφθῆ, τί εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον ὀνομάζομε χρόνον. Ἐξ ἄλλου οἱ δυσκολίες αὐξάνονται εἰς τὴν θεωρίαν τῆς σχετικότητος. Ἕνα ἐκ τῶν σημαντικωτάτων νέων, τὸ ὁποῖον προσέθεσεν ὁ Einstein εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου, συνίσταται εἰς τὴν συνύφανσιν αὐτοῦ μὲ τὸν χῶρον. Σύμφωνα μὲ τὴν θεωρίαν τῆς σχετικότητος πᾶν σημεῖον τοῦ χώρου x ἔχει τὸν ἰδικόν του χρόνον t. Παραδόξως ὄχι καὶ πᾶν σωμάτιον, εὑρισκόμενον εἰς τὸ σημεῖον x,t, ὅπως προέτεινεν ὁ Dirac(2). Ἡ πρότασις τοῦ Dirac προέβλεπε τὴν χρῆσιν ἰδίας μεταβλητῆς χρόνου δι’ ἕκαστον σωμάτιον δοθέντος συστήματος περιγραφομένου διὰ τῆς ἐξισώσεως Schrödinger. Ἡ πρότασις ἐκείνη τοῦ Dirac παρενοήθη ἀτυχῶς.