Χρόνος: Συνειδησιακὸ γεγονὸς Χωρὶς ἀντικειμενικὴ ὑπόσταση ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ Σ’ ENA «ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΟ» ΣΥΜΠΑΝ [Ἴσως αὐτὸ νὰ φαίνεται ὡς ἀνυπόφορος ὑπερβολή, ὡς ὑπέρ- βασις τοῦ ὁρίου ἀνοχῆς τῆς λογικῆς. Δὲν εἶναι! Ἔχουν διατυ- πωθῆ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα πολλὲς καὶ διάφορες ἀπόψεις περὶ τοῦ τί εἶναι χρόνος. Μερικὲς ἀπὸ αὐτὲς ἀντέχουν καὶ εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν χρόνον. Περὶ αὐτῶν βλέπετε τὰ προηγηθέντα ἄρθρα τοῦ τ. πρυτάνεως καὶ καθηγητοῦ Πυρηνικῆς Φυσικῆς τοῦ Πα- νεπιστημίου Πατρῶν κ. K.H. Σύρου, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθη- σαν εἰς τὰ τεύχη 210, 212-13, 214 καὶ 216 τοῦ «Δαυλοῦ».] Ὁ χρόνος εἰς τὴν ἐπιστήμην Ἡ κλασσικὴ φυσικὴ μὲ τὶς σημερινὲς λογικὲς καὶ μαθηματικὲς βάσεις της ἀρχίζει ἐπισήμως μὲ τὸν Galileo Galilei. Ἥμισυν αἰῶνα ἀργότερα διατυ- ποῦται μαθηματικῶς ἡ μηχανικὴ ὑπὸ τοῦ Newton. Ὁ περίφημος Isaac Newton γράφει εἰς τὸ βιβλίον τῆς μηχανικῆς του «Phincipia Mathematica Philosophiae Naturalis»: «Ὁ ἀπόλυτος, ἀληθινὸς καὶ μαθηματικὸς χρόνος ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ ἐκ τῆς φύσεώς του ρέει ὁμαλῶς ἀσχέτως πρὸς ὁ,τιδήποτε ἐξωτερικόν. Μέ δια- φορετικὸν ὄνομα καλεῖται ὁ χρόνος καὶ διάρκεια. Ὁ σχετικός, ὁ φαινόμενος καὶ ὁ κοινὸς χρόνος καθίστανται τὸ νοητόν, τὸ ἐξωτερικὸν μέτρον διαρκεί- ας μὲ τὴν βοήθειαν τῆς κινήσεως. Ἡ κίνησις χρησιμοποιεῖται κοινῶς ἀντὶ τοῦ ἀληθινοῦ χρόνου, ὅπως τῆς ὥρας, τῆς ἡμέρας, τοῦ μηνός, τοῦ ἔτους.» Ὁ W. Unruhσχολιάζων τὶς ἀπόψεις αὐτὲς τοῦ Νewtonπερὶ χρόνου ἔγρα- φε ἐν ἔτει 1995: «Διαβάζοντας αὐτὸν τὸν ὁρισμὸν σήμερα δυσκολευόμεθα νὰ ἀντιληφθοῦμε, γιατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ... φασαρία»(1).Δηλαδὴ ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἄν ὁ μεγάλος μαθηματικὸς καὶ φυσικὸς Νewtonεἶχεν ἀντιληφθῆ, τί εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον ὀνομάζομε χρόνον. Ἐξ ἄλλου οἱ δυσκολίες αὐξάνονται εἰς τὴν θεωρίαν τῆς σχετικότητος. Ἕνα ἐκ τῶν σημαντικωτάτων νέων, τὸ ὁποῖον προσέθεσεν ὁ Εinsteinεἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου, συνίσταται εἰς τὴν συνύφανσιν αὐτοῦ μὲ τὸν χῶρον. Σύμφωνα μὲ τὴν θεωρίαν τῆς σχετικότητος πᾶν σημεῖον τοῦ χώρου xἔχει τὸν ἰδικόν του χρόνον t. Παραδόξως ὄχι καὶ πᾶν σωμάτιον, εὑρισκόμενον εἰς τὸ σημεῖον x,t, ὅπως προέτεινεν ὁ Dirac(2). Ἡ πρότασις τοῦ Diracπροέβλεπε τὴν χρῆσιν ἰδίας μεταβλητῆς χρόνου δι’ ἕκα- στον σωμάτιον δοθέντος συστήματος περιγραφομένου διὰ τῆς ἐξισώσεως Schrödinger. Ἡ πρότασις ἐκείνη τοῦ Diracπαρενοήθη ἀτυχῶς.