Ὁ διάλογος, τὸ debate καὶ ὁ... κόπανος Πρῶτα ἀπ’ ὅλα διάλογος σημαίνει συνομιλία. Καὶ οἱ δύο αὐτὲς λέξεις εἶναι σύνθετες, ποὺ σημαίνει ὅτι συμπυκνώνουν μερικὰ ἰδιαίτερα γνωρίσματα· καὶ ὁ δημόσιος διάλογος ἔχει τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ἑλληνικῆς σκέψης καὶ πρακτικῆς. Γιὰ τὸ λόγο τοῦτο ὁ διάλογος μπῆκε στὴν ἀγγλικὴ γλῶσσα αὐτούσιος ὡς dialogue = «a discourse from the Greek verb” διαλέγομαι = I discourse». Ὁ ἑλληνικὸς διάλογος ὡς ὅρος δὲν μεταφράζεται. Ἐπειδὴ πολλὲς φορὲς οἱ σημερινοὶ Ἕλληνες τὸ «διάλογο» τὸν καταντήσαμε νὰ σημαίνῃ περισσότερο ἀνταλλαγὴ ὑβρεολογίου –πολλὲς φορὲς μάλιστα μὲ σπάνιες λέξεις, γιὰ νὰ μὴν μᾶς καταλαβαίνουν «οἱ πολλοί», ἀλλὰ νὰ μᾶς θεωροῦν ἔξυπνους οἱ πιὸ λίγοι–, οἱ ἀντιδράσεις μας δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀμοιβαῖες παρεξηγήσεις. Ἐπειδὴ δὲ διαβλέπω πὼς ἀπὸ ἑλληνικῆς πλευρᾶς ἕνας τέτοιος «διάλογος» δὲν εἶναι παρὰ ἀνταλλαγὴ ἐμπάθειας καὶ ἐγωπληξίας καὶ ἀποδεικνύεται ἄκρως ἀνθελληνικός, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ σὲ μία προϋπόθεση ἑνὸς κατὰ τὴ γνώμη μου σωστοῦ διαλόγου, ποὺ νὰ δικαιολογῇ τὴν ἑλληνική του καταγωγή. Οἱ «διαλεγόμενοι» πρῶτα ἀπ’ ὅλα θὰ πρέπει νὰ προσπαθοῦν νὰ καταλάβουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο. Τὸ φῶς ποὺ χύνεται σ’ ἕνα διάλογο δὲν πρέπει νὰ εἶναι μονοδιάστατο. Ἡ ἴδια λάμπα πρέπει νὰ φωτίζῃ καὶ τὶς δύο πλευρὲς καὶ ἀμοιβαῖα πρέπει νὰ προσπαθοῦν νὰ καταλάβῃ ὁ ἕνας τὸν ἄλλον. Ὁ ἀπώτερος στόχος ἑνὸς καλοῦ διαλόγου θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας καὶ ὄχι ὁ «θρίαμβος» τοῦ ἑνὸς καὶ ἡ «ἧττα» τοῦ ἄλλου. Ἐξάλλου ἄς σεβαστοῦμε τί ἀκριβῶς σημαίνει ὁ διάλογος = (διά+λόγος). Ἡ ἀλήθεια δὲν μπορεῖ νὰ βρεθῇ μὲ τὸ λόγο μόνο ἀλλὰ διὰ τοῦ λόγου, δηλαδὴ μὲ τὴ βοήθεια τοῦ λόγου. Ἔτσι μόνο –διὰ τοῦ λόγου– δημιουργήθηκε ἡ ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ποὺ δὲν μεταφράζεται σὲ καμμία ἄλλη γλῶσσα τοῦ κόσμου καὶ παραμένει φιλοσοφία (= philosophy) σ’ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ διάλογο (= dialogue). Μὲ τὸ διάλογο οἱ Ἕλληνες δημιούργησαν πρῶτοι καὶ μόνοι σ’ ὅλον τὸν κόσμο φιλοσοφία, ποὺ ἦταν τελείως ἀποκομμένη ἀπὸ τὴν θρησκεία, γιατὶ στὴ θρησκεία ὑπάρχει τὸ δόγμα ὡς ἡ ἀλήθεια, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες μέσα ἀπὸ τὸ διάλογο προσπάθησαν νὰ βροῦν τὴν ἀλήθεια, καὶ γιὰ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγο θαυμάζονται ὡς πρωτοπόροι καὶ ἀξεπέραστοι σ’ ὅλη τὴν ἱστορία τοῦ κόσμου. ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στὴ Μελβούρνη τελευταῖα ἀκούστηκε ἀπὸ Ἕλληνες πολιτικοὺς ποὺ μᾶς ἐπισκέπτονται, ὅτι στὴν Ἑλλάδα γίνεται «κάποιο ντιμπέιτ γι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα». Οἱ ἐθνοπατέρες μας ἀποβάλλουν τὸν ἑλληνικὸ διάλογο καὶ εἰσάγουν τὸ ἀγγλικὸ «ντιμπέιτ» (debate). Τὸ dibate σὲ καμμία περίπτωση δὲν θὰ φτάσῃ τὴν ἀνωτερότητα ἔκφρασης καὶ εὐγενικῆς παραγωγικῆς προέλευσης τοῦ διαλόγου. Τί σημαίνει ἐτυμολογικὰ debate; Πρῶτα εἶναι σύνθετη λέξη: de = down = κάτω (στὰ λατινικὰ) καὶ battere = κοπανίζω, ἀγγλ. to batter = χτυπῶ, κοπανίζω, συντρίβω ἀκόμη καὶ κατεδαφίζω. Battery ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἠλεκτρικὴ συστοιχία εἶναι καὶ ἡ πυροβολαρχία. Δηλαδὴ debate = κατακοπανίζω κάποιον. Συγκρίνετε τὸ διάλογο μὲ τὸ κατακοπάνισμα. Λέτε αὐτὴ ἡ εὐγένεια νὰ μᾶς κάνῃ... πιὸ πολιτισμένους; Θέλουν ἀληθινὸ κοπάνισμα αὐτοὶ ποὺ εἰσάγουν τέτοια βάρβαρα γλωσσικὰ δαιμόνια στὴ σημερινή μας γλωσσικὴ πραγματικότητα. Ὁ «διάλογος» δὲν μεταφράζεται καὶ παραμένει διάλογος σ’ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. Θωμᾶς Γ. Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνη, Αὐστραλία