Ἀποκρυπτογράφηση ἐπιγραφῆς Γραμμικῆς Γραφῆς σὲ ἀμφορέα H ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΑΕΙΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Μία ἀκαθόριστη θεότητα τῆς Ἐλευσινιακῆς λατρείας, τῆς ὁποίας ὁ χαρακτῆρας ἦτο ἀδιευκρίνιστος καὶ γιὰ τοὺς Ἕλληνες τῆς κλασσικῆς ἐποχῆς, χάνεται στὰ βάθη τῆς λεγομένης Προϊστορίας. Πρόκειται γιὰ τὴν Δάειρα, ἡ ὁποία ἀναφέρεται στὰ ἀρχαῖα κείμενα ὡς μητέρα τοῦ ἥρωος Ἐλευσῖνος, ὁ ὁποῖος ἔκτισε τὴν πόλιν μετὰ ἀπὸ κατακλυσμό, ἔδωσε δὲ σ’ αὐτὴν τὸ ὄνομά του. Ὁ Παυσανίας λέγει: «Ἐλευσῖνα δὲ ἥρωα, ἀφ’ οὗ τὴν πόλιν ὀνομάζουσιν, οἱ μὲν Ἑρμοῦ παῖδα εἶναι καὶ Δαείρας Ὠκεανοῦ θυγατρὸς λέγουσι, τοῖς δ’ ἐστι πεποιημένα Ὤγυγον εἶναι πατέρα Ἐλευσῖνι» (Ἀττ. 38.7). Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ὁ ἥρωας Ἐλευσίς, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐπονομάζουν τὴν πόλη, ἄλλοι μὲν λέγουν ὅτι εἶναι υἱὸς τοῦ Ἑρμοῦ καὶ τῆς Δαείρας τῆς θυγατρὸς τοῦ Ὠκεανοῦ, ὑπ’ ἄλλων δὲ ἔχει λεχθῆ ὅτι πατὴρ τοῦ Ἐλευσῖνος ἦτο ὁ Ὤγυγος. Ὁ Ἀθανάσιος Σταγειρίτης λέγει: «Βασιλεύοντος τοίνυν τοῦ Ὠγύγου, συνέβη ὁ πρῶτος κατακλυσμὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔπνιξε τὴν Ἀττικήν. Οἱ δὲ ἐγκάτοικοι ἄλλοι μὲν ἐπνίγησαν ἄλλοι δὲ ἔφυγον <...>. Εἶχε δὲ γυναῖκα ὁ Ὤγυγος τὴν Θήβην, θυγατέρα τοῦ Διός, καὶ ἐγέννησε ἐξ αὐτῆς τὸν Ἐλευσῖνα καὶ τὰς Πραξιδίκας ὡς εἴρηται. Ὁ μὲν οὖν Ἐλευσὶς ἔκτισε τὴν Ἐλευσῖνα καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ μετὰ τὸν κατακλυσμόν. Ἄλλοι δὲ λέγουσι τοῦτον υἱὸν τοῦ Ἑρμοῦ καὶ τῆς Δαείρας τοῦ Ὠκεανοῦ. Τινὲς δὲ εἶπον τὸν Τριπτόλεμον υἱὸν τοῦ Ἐλευσῖνος»(1). Ἡ Δάειρα (καὶ Δαῖρα) λατρεύθηκε στὴν Ἐλευσῖνα ὡς χθονία θεότης καὶ ταυτίσθηκε ἀργότερα πρὸς τὴν Κόρη. Κατὰ τὴν δημώδη παράδοση καὶ τὸν Φερεκύδη ἦτο Ὠκεανίς, ἀδελφὴ τῆς Στυγὸς καὶ φύλακας τῆς Περσεφόνης στὸν Ἄδη(2). Ἄλλοι ἐταύτισαν αὐτὴν πρὸς τὴν Δήμητρα, τὴν Ἀφροδίτη, τὴν Ἥρα. Δάειρα ὀνομάζουν καὶ τὴν σύζυγο τοῦ Εὐμόλπου, ἀπὸ τὸν ὁποῖο κατάγονται οἱ ἱεροφάντες Εὐμολπίδες. Ὁ Ἀθανάσιος Σταγειρίτης ἀναφέρει πέντε (κάποιοι μπορεῖ νὰ ταυτίζωνται) ἔχοντες τὸ ὄνομα Εὔμολπος: α) Εὔμολπος ἐξ Αἰγύπτου (Αἰθίοπας), υἱὸς τῆς Χιόνης καὶ τοῦ Ποσειδῶνος, διδαχθεὶς τὰ μυστήρια ὑπὸ τῆς Δήμητρος, σύγχρονος τοῦ Τριπτολέμου, ποὺ ἀνέλαβε ἱεροφάντης μετὰ τὸν πρῶτο, τὸν βασιλέα Κελεό, τὸν πατέρα τοῦ Τριπτολέμου. β) Εὔμοπλος ὁ υἱὸς τῆς Δρυόπης (ἢ Δηϊόπης), τῆς θυγατρὸς τοῦ Τριπτολέμου. γ) Εὔμολπος ὁ Θρᾷξ, πατέρας τοῦ Ἰμμάραδου (ἢ Ἴσμαρου), σύμμαχος τῶν Ἐλευσινίων στὸν πόλεμο μὲ τὸν Ἐρεχθέα τῶν Ἀθηνῶν. δ) Εὔμολπος ὁ ἱεροφάντης, ὁ σύγχρονος τοῦ Ἡρακλέους (στὴν Ἀθήνα τότε ἤδη βασίλευε ὁ Αἰγεὺς ἢ ὁ Θησεύς), ὁ ὁποῖος ἐμύησε τὸν Ἡρακλῆ στὰ μυστήρια, ἀφοῦ προηγουμένως τὸν ἐξάγνισε ἀπὸ τοὺς φόνους τῶν Κενταύρων. ε) Εὔμολπος ὁ υἱὸς τοῦ Μουσαίου (ἢ τοῦ Ὀρφέως), ποιητής(3). Ἀναφέρεται καὶ «ἱέρεια Δαειρῖτις» ὡς ἕνα ἐκ τῶν λειτουργημάτων τῶν ἱερέων τῆς Ἐλευσῖνος. Στὴν Δάειρα προσέφεραν κατὰ τὶς ἑορτὲς τῆς Ἀττικῆς Τετραπόλεως (στὸν Μαραθῶνα) θυσία κατὰ τὸν μῆνα Γαμηλιῶνα στοὺς κλασσικοὺς χρόνους(4). Παρουσιάζουμε τώρα ἕνα νέο δεδομένο, τὸ ὁποῖο σηματοδοτεῖ τὴν ἐκδοχὴ τῆς ταύτι-