OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ λε. Μέτων ὁ Ἀθηναῖος Ὁ Μέτων τοῦ Παυσανία ὑπῆρξε μέγας γεωμέτρης, μηχανικὸς καὶ ἀστρονόμος, ἰσάξιος κατὰ πολλοὺς τοῦ Θαλῆ τοῦ Μιλήσιου, τοῦ ὁποίου τὶς ἀστρονομικὲς κατακτήσεις σχετικὰ μὲ τὴν μεταβολὴ τῆς γωνιώδους ταχύτητος τῆς ἐτήσιας κινήσεως τοῦ Ἡλίου καὶ τὴν ἀνισότητα τῶν ὡρῶν τοῦ ἔτους προώθησε ἱκανοποιητικά. Μαθητὴς τοῦ μετοίκου Φαείνου, ἐγκατέστησε ἀστεροσκοπεῖο στὸν Λυκαβηττὸ (432 π.X.) καὶ δημοσίευσε τὶς παρατηρήσεις του, ποὺ τὸν κατέστησαν γνωστὸ ἀνὰ τὴν ὑφήλιο. Ὁ Ἀριστοφάνης μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ὑπῆρξε ἀξιόλογος γεωμέτρης καὶ πολεοδόμος. Ἀσχολήθηκε μὲ τὸν τετραγωνισμὸ τοῦ κύκλου –«ὀρθῷ κανόνι μετρήσω προστιθείς, ἵνα ὁ κύκλος γένηταί σοι τετράγωνος»– καὶ ἐξεπόνησε πολεοδομικὰ σχέδια, ὅπου ἐκθέτει τὶς ἀντιλήψεις του σχετικὰ μὲ τὴν θέση τῶν ὁδῶν, τῶν κτηρίων καὶ τῶν πλατειῶν, σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες «πρέπει στὴ μέση νὰ βρίσκεται ἡ ἀγορὰ καὶ ἐκεῖθεν νὰ ξεκινοῦν ὅλοι οἱ δρόμοι, ἴσιοι ὅπως ἀκριβῶς καὶ οἱ ἀκτῖνες τοῦ φωτός, ποὺ φεύγουν ἴσιες καὶ λαμπερὲς ἀπὸ τὰ στρογγυλὰ ἄστρα πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις» («Ὄρνιθες» 992 κἑ.). Μηχανικὸς μὲ ἰδιαίτερες ἐπιδόσεις στὴν ὑδροστατική, ἦταν ὁ ὑπεύθυνος τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς –«οἶδα ὁ τὰς κρήνας ἄγων...»– καὶ ὁ κατασκευαστὴς νέου ὑδραγωγείου στὸν Κολωνὸ –«... ἴσως ἐν τῷ Κολωνῷ κρήνην κατεσκευάσατο»–, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Φρύνιχος («Μενότροπος»). Πολὺ ὡστόσο θαυμάσθηκε γιὰ τὸ Ὡρολόγιόν του, πού, ἐγκατεστημένο στὴν Πνύκα, ἔδειχνε τὴν ἐτήσια πορεία τοῦ Ἡλίου, καὶ περισσότερο γιὰ τὸ Ἡμερολόγιόν του, ποὺ κοσμοῦσε τὸ κέντρο τῶν Ἀθηνῶν. Ἐπρόκειτο περὶ σπουδαίου ἔργου τέχνης, ἀποτελούμενου ἀπὸ μίαν μαρμάρινη πλάκα, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἦσαν τοποθετημένοι μικροὶ ὀρειχάλκινοι δίσκοι, ποὺ ἔδειχναν ταυτοχρόνως τὰ ἔτη, τοὺς μῆνες καὶ τὶς ἑορτές, τὴν ἀνατολὴ καὶ τὴ δύση τοῦ Ἡλίου καθὼς καὶ ἄλλων ἀστέρων, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Φιλόχορος. Ὁ Μέτων ὡστόσο ἦταν κατ’ ἐξοχὴν ἀστρονόμος καὶ χρονολόγος. Ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν μαθητή του Εὐκτήμονα θεμελίωσε τὴν χρονολογικὴ ἐπιστήμη, τὴν ὁποία τελειοποίησαν ὁ Κάλλιππος ὁ Κυζικηνὸς (4ος π.X. αἰὼν) καὶ ὁ ἐκ Βιθυνίας Ἵππαρχος (2ος π.X. αἰών). Οἱ μεταβολὲς ποὺ εἶχε ἐπιφέρει ὁ Κλεόστρατος ὁ Τενέδιος στὸ ἡμερολόγιον τοῦ σοφοῦ Σόλωνος οὔτε τὰ ἡμαρτημένα εἶχαν διορθώσει οὔτε τὴν σύμπτωση ἡλιακῶν καὶ σεληνιακῶν μηνῶν εἶχαν ἐπιτύχει, μ’ ἀποτέλεσμα τὴν διόγκωση τῆς ὑφισταμένης συγχύσεως. Διὰ τοῦ Μετωνικοῦ Ἐνιαυτοῦ ἐπιτυγχάνεται ἡ σύμπτωση σχεδὸν ἡλιακῶν ἡμερῶν καὶ νουμηνιῶν. Ὁ Μετωνικὸς Ἐνιαυτὸς ἢ Κύκλος ἢ «περὶ τῶν ἡλίου περιφορῶν τῶν ἐννεακαιδεκαετηρίδων» καθωρίσθηκε τὴν 13ην Σκιροφοριῶνος ἐπὶ ἄρχοντος Ἀψεύδου ἤτοι στὶς 20-06-432 π.X., σύμφωνα μὲ μιὰ ἐπιγραφὴ τῆς Μιλήτου. Κάθε δεκαεννεαετία περιλαμβάνει δώδεκα κοινὰ (δώδεκα μηνῶν) ἔτη καὶ ἑπτὰ ἐμβόλιμα (δεκατριῶν μηνῶν) ἢ 6.940 ἡμέρες· ἔχουμε δηλαδὴ ἔτη τῶν 365 5/19 ἡμερῶν, ποὺ ἐλάχιστα διαφέρουν τῶν συγχρόνων. Διὰ τῆς ἐννεα-