OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ λε. Μέτων ὁ Ἀθηναῖος ὉΜέτων τοῦ Παυσανία ὑπῆρξε μέγας γεωμέτρης, μηχανικὸς καὶ ἀστρο- νόμος, ἰσάξιος κατὰ πολλοὺς τοῦ Θαλῆ τοῦ Μιλήσιου, τοῦ ὁποίου τὶς ἀστρο- νομικὲς κατακτήσεις σχετικὰ μὲ τὴν μεταβολὴ τῆς γωνιώδους ταχύτητος τῆς ἐτήσιας κινήσεως τοῦ Ἡλίου καὶ τὴν ἀνισότητα τῶν ὡρῶν τοῦ ἔτους προώ- θησε ἱκανοποιητικά. Μαθητὴς τοῦ μετοίκου Φαείνου, ἐγκατέστησε ἀστερο- σκοπεῖο στὸν Λυκαβηττὸ (432 π.X.) καὶ δημοσίευσε τὶς παρατηρήσεις του, ποὺ τὸν κατέστησαν γνωστὸ ἀνὰ τὴν ὑφήλιο. ὉἈριστοφάνης μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ὑπῆρξε ἀξιόλογος γεωμέτρης καὶ πολεοδόμος. Ἀσχολήθηκε μὲ τὸν τετραγωνισμὸ τοῦ κύκλου –«ὀρθῷ κανόνι μετρήσω προστιθείς, ἵνα ὁ κύκλος γένηταί σοι τετράγωνος»– καὶ ἐξεπόνησε πολεοδομικὰ σχέδια, ὅπου ἐκθέτει τὶς ἀντιλήψεις του σχετικὰ μὲ τὴν θέση τῶν ὁδῶν, τῶν κτηρίων καὶ τῶν πλατειῶν, σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες «πρέπει στὴ μέση νὰ βρίσκεται ἡ ἀγορὰ καὶ ἐκεῖθεν νὰ ξεκινοῦν ὅλοι οἱ δρόμοι, ἴσι- οι ὅπως ἀκριβῶς καὶ οἱ ἀκτῖνες τοῦ φωτός, ποὺ φεύγουν ἴσιες καὶ λαμπερὲς ἀπὸ τὰ στρογγυλὰ ἄστρα πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις» («Ὄρνιθες» 992 κἑ.). Μηχανικὸς μὲ ἰδιαίτερες ἐπιδόσεις στὴν ὑδροστατική, ἦταν ὁ ὑπεύθυνος τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς –«οἶδα ὁ τὰς κρήνας ἄγων...»– καὶ ὁ κατασκευαστὴς νέου ὑδραγωγείου στὸν Κολωνὸ –«... ἴσως ἐν τῷ Κολωνῷ κρήνην κατεσκευάσατο»–, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Φρύνιχος («Μενότρο- πος»). Πολὺ ὡστόσο θαυμάσθηκε γιὰ τὸ Ὡρολόγιόν του, πού, ἐγκατεστημέ- νο στὴν Πνύκα, ἔδειχνε τὴν ἐτήσια πορεία τοῦ Ἡλίου, καὶ περισσότερο γιὰ τὸ Ἡμερολόγιόν του, ποὺ κοσμοῦσε τὸ κέντρο τῶν Ἀθηνῶν. Ἐπρόκειτο περὶ σπουδαίου ἔργου τέχνης, ἀποτελούμενου ἀπὸ μίαν μαρμάρινη πλάκα, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἦσαν τοποθετημένοι μικροὶ ὀρειχάλκινοι δίσκοι, ποὺ ἔδειχναν ταυ- τοχρόνως τὰ ἔτη, τοὺς μῆνες καὶ τὶς ἑορτές, τὴν ἀνατολὴ καὶ τὴ δύση τοῦ Ἡλίου καθὼς καὶ ἄλλων ἀστέρων, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Φιλόχορος. Ὁ Μέτων ὡστόσο ἦταν κατ’ ἐξοχὴν ἀστρονόμος καὶ χρονολόγος. Ἐν συ- νεργασίᾳ μὲ τὸν μαθητή του Εὐκτήμονα θεμελίωσε τὴν χρονολογικὴ ἐπι- στήμη, τὴν ὁποία τελειοποίησαν ὁ Κάλλιππος ὁ Κυζικηνὸς (4ος π.X. αἰὼν) καὶ ὁ ἐκ Βιθυνίας Ἵππαρχος (2ος π.X. αἰών). Οἱ μεταβολὲς ποὺ εἶχε ἐπιφέ- ρει ὁ Κλεόστρατος ὁ Τενέδιος στὸ ἡμερολόγιον τοῦ σοφοῦ Σόλωνος οὔτε τὰ ἡμαρτημένα εἶχαν διορθώσει οὔτε τὴν σύμπτωση ἡλιακῶν καὶ σεληνιακῶν μηνῶν εἶχαν ἐπιτύχει, μ’ ἀποτέλεσμα τὴν διόγκωση τῆς ὑφισταμένης συγχύ- σεως. Διὰ τοῦ Μετωνικοῦ Ἐνιαυτοῦ ἐπιτυγχάνεται ἡ σύμπτωση σχεδὸν ἡλιακῶν ἡμερῶν καὶ νουμηνιῶν. Ὁ Μετωνικὸς Ἐνιαυτὸς ἢ Κύκλος ἢ «περὶ τῶν ἡλίου περιφορῶν τῶν ἐννε- ακαιδεκαετηρίδων» καθωρίσθηκε τὴν 13ην Σκιροφοριῶνος ἐπὶ ἄρχοντος Ἀψεύδου ἤτοι στὶς 20-06-432 π.X., σύμφωνα μὲ μιὰ ἐπιγραφὴ τῆς Μιλήτου. Κάθε δεκαεννεαετία περιλαμβάνει δώδεκα κοινὰ (δώδεκα μηνῶν) ἔτη καὶ ἑπτὰ ἐμβόλιμα (δεκατριῶν μηνῶν) ἢ 6.940 ἡμέρες· ἔχουμε δηλαδὴ ἔτη τῶν 365 5/19 ἡμερῶν, ποὺ ἐλάχιστα διαφέρουν τῶν συγχρόνων. Διὰ τῆς ἐννεα-