O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΧΩΡΕΣ Δ. Ἡ ἐν Λονδίνῳ ἐφημερίδα «Ἶρις ἢ τὰ νῦν Ἑλληνικά»* Τὸ 1819 ἔγινε μιὰ ἀκόμη ἀναγγελία τοῦ περιοδικοῦ «Ἶρις ἢ τὰ νῦν Ἑλληνικά», ποὺ προερχόταν ἀπ’ τὴν Ἀγγλία, τὴν «ὑπερτάτην ἕδραν Μουσῶν καὶ ἐλευθερίας», ὅπως δηλώνουν στὴν προκήρυξη. Στὶς 15 Ἀπριλίου δημοσιεύθηκε στὸν «Ἑρμῆ τὸν Λόγιον» μαζὶ μὲ τὴν ἀναγγελία τῆς «Ἀθηνᾶς» καὶ ἡ ἀναγγελία τοῦ περιοδικοῦ «Ἶρις». Γιὰ τὴν καθυστέρηση προβάλλεται ἡ ἑξῆς δικαιολογία: «ἄς μὴ παραξενευθῶσιν ὅμως οἱ ὁμογενεῖς, ὅτι μόλις μετὰ ὀκτὼ περίπου μῆνας κηρύττομεν τὴν ἀγγελίαν τῆς Ἀθηνᾶς· αἴτιοι τῆς ἀναβολῆς ταύτης εἶναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐκδόται, διότι δὲν μᾶς ἔστειλαν τὴν ἀγγελίαν προτήτερα καὶ μόλις πρὸ δύο ἢ τριῶν ἑβδομάδων τὴν ἐλάβομεν διὰ φίλου τινός». Μὲ τὸ κείμενο τοῦ «Ἑρμῆ τοῦ Λογίου», ποὺ συνοδεύει τὶς ἀγγελίες, ὁ προαγγέλλων αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη –καθὼς πληθαίνουν οἱ ἑλληνικὲς ἐφημερίδες– νὰ ξεκαθαρίσῃ τοὺς γεννήτορες αὐτῆς τῆς προσπάθειας, ποὺ κατὰ τὴ γνώμη του εἶναι ὁ Ἀδ. Κοραῆς καὶ τὸ ἴδιο τὸ περιοδικό: «Ὁ Λ.E. λοιπὸν εἶναι ἡ πρώτη τοῦ γένους μας φιλολογικὴ ἐφημερὶς καὶ ἡ πρώτη αἰτία τούτου ὁ Κοραῆς· ἄν οὗτος δὲν ἐπρόβαλλε τοιοῦτόν τι, δὲν ἤθελεν ἴσως ὑπάρχει ἀκόμη ἐφημερίς· καὶ ἄν ὁ Λ.E. δὲν ὑπῆρχε, δὲν ἐγεννᾶτο ἡ ἰδέα ἄλλης ἐφημερίδος εἰς ἡμᾶς, ὥστε ὁ Λ.E. ἔδωκεν ὕπαρξιν εἰς τὰς ἄλλας ἐφημερίδας». Καμμιὰ ἀναφορὰ στὶς προσπάθειες τοῦ Γ. Βεντότη καὶ τῶν ἀδελφῶν Μαρκιδῶν-Πούλιου. Ἡ προκήρυξη τῆς «Ἴριδος» ἀναγράφεται καὶ στὰ ἑλληνικὰ καὶ στὰ ἀγγλικά. Ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ ἦταν ὁ γνωστὸς ἀπ’ τὶς ἐκδόσεις ἑλληνικῶν ἔργων στὴν Ἀγγλία John Murray. Ὑπεύθυνος γιὰ τὴν θεματογραφία καὶ τὴν διεκπεραίωση τῆς ἔκδοσης τῆς «Ἴριδος» ἦταν ὁ Δημήτριος Σχοινᾶς, ποὺ μαζὶ μὲ τὸν φιλέλληνα κόμη τα Frederick Guilford ἦταν οἱ ἐμπνευστὲς τοῦ περιοδικοῦ. Ὁ Δ. Σχοινᾶς πίστευε, ὅτι, ὅπως ἀναφέρει σὲ γράμμα του στὸν John Murray, ἔπρεπε ἡ ἔκδοση νὰ στηριχθῇ στὶς συνδρομές. Τὸ περιοδικὸ θὰ στηριζόταν ἀπὸ ἄποψη θεματογραφίας στοὺς ὑποτρόφους τοῦ Frederick Guilford11. Μέσα σ’ αὐτοὺς περιλαμβάνονταν ὁ Κωνσταντῖνος Ἀσώπιος, ὁ Χριστόφορος Φιλητᾶς, ὁ Θεόκλητος Φαρμακίδης, ὅλοι συνεργάτες τοῦ «Ἑρμῆ τοῦ Λόγιου». Αὐτό, καθὼς καὶ ἡ προκήρυξη ποὺ κινεῖται στὸ κοραϊκὸ πνεῦμα, τοποθετοῦν τὴν «Ἴριδα» στὴν γραμμὴ τοῦ «Ἑρμῆ τοῦ Λογίου». * Βλέπε τὰ προηγούμενα μέρη τῆς ἔρευνας τοῦ κ. Δημ. Παπαϊωάννου γιὰ τὸν προεπαναστατικὸ Ἑλληνικὸ Τύπο στὴν Εὐρώπη στὰ τεύχη 216, 217 καὶ 218.