O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΧΩΡΕΣ Δ. Ἡ ἐν Λονδίνῳ ἐφημερίδα «Ἶρις ἢ τὰ νῦν Ἑλληνικά»* Τὸ 1819 ἔγινε μιὰ ἀκόμη ἀναγγελία τοῦ περιοδικοῦ «Ἶρις ἢ τὰ νῦν Ἑλλη- νικά», ποὺ προερχόταν ἀπ’ τὴν Ἀγγλία, τὴν «ὑπερτάτην ἕδραν Μουσῶν καὶ ἐλευθερίας», ὅπως δηλώνουν στὴν προκήρυξη. Στὶς 15 Ἀπριλίου δημοσιεύ- θηκε στὸν «Ἑρμῆ τὸν Λόγιον» μαζὶ μὲ τὴν ἀναγγελία τῆς «Ἀθηνᾶς» καὶ ἡ ἀναγγελία τοῦ περιοδικοῦ «Ἶρις». Γιὰ τὴν καθυστέρηση προβάλλεται ἡ ἑξῆς δικαιολογία: «ἄς μὴ παραξε- νευθῶσιν ὅμως οἱ ὁμογενεῖς, ὅτι μόλις μετὰ ὀκτὼ περίπου μῆνας κηρύττομεν τὴν ἀγγελίαν τῆς Ἀθηνᾶς· αἴτιοι τῆς ἀναβολῆς ταύτης εἶναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐκδόται, διότι δὲν μᾶς ἔστειλαν τὴν ἀγγελίαν προτήτερα καὶ μόλις πρὸ δύο ἢ τριῶν ἑβδομάδων τὴν ἐλάβομεν διὰ φίλου τινός». Μὲ τὸ κείμενο τοῦ «Ἑρμῆ τοῦ Λογίου», ποὺ συνοδεύει τὶς ἀγγελίες, ὁ προαγγέλλων αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη –καθὼς πληθαίνουν οἱ ἑλληνικὲς ἐφημερίδες– νὰ ξεκαθαρίσῃ τοὺς γεννήτορες αὐτῆς τῆς προσπάθειας, ποὺ κατὰ τὴ γνώμη του εἶναι ὁ Ἀδ. Κο- ραῆς καὶ τὸ ἴδιο τὸ περιοδικό: «Ὁ Λ.E. λοιπὸν εἶναι ἡ πρώτη τοῦ γένους μας φιλολογικὴ ἐφημερὶς καὶ ἡ πρώτη αἰτία τούτου ὁ Κοραῆς· ἄν οὗτος δὲν ἐπρό- βαλλε τοιοῦτόν τι, δὲν ἤθελεν ἴσως ὑπάρχει ἀκόμη ἐφημερίς· καὶ ἄν ὁ Λ.E. δὲν ὑπῆρχε, δὲν ἐγεννᾶτο ἡ ἰδέα ἄλλης ἐφημερίδος εἰς ἡμᾶς, ὥστε ὁ Λ.E. ἔδω- κεν ὕπαρξιν εἰς τὰς ἄλλας ἐφημερίδας».Καμμιὰ ἀναφορὰ στὶς προσπάθειες τοῦ Γ. Βεντότη καὶ τῶν ἀδελφῶν Μαρκιδῶν-Πούλιου. Ἡ προκήρυξη τῆς «Ἴριδος» ἀναγράφεται καὶ στὰ ἑλληνικὰ καὶ στὰ ἀγγλι- κά. Ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ ἦταν ὁ γνωστὸς ἀπ’ τὶς ἐκδόσεις ἑλληνικῶν ἔργων στὴν Ἀγγλία John Murray. Ὑπεύθυνος γιὰ τὴν θεματογραφία καὶ τὴν διεκ- περαίωση τῆς ἔκδοσης τῆς «Ἴριδος» ἦταν ὁΔημήτριος Σχοινᾶς, ποὺ μαζὶ μὲ τὸν φιλέλληνα κόμη τα Frederick Guilfordἦταν οἱ ἐμπνευστὲς τοῦ περιοδι- κοῦ. Ὁ Δ.Σχοινᾶς πίστευε, ὅτι, ὅπως ἀναφέρει σὲ γράμμα του στὸν John Murray, ἔπρεπε ἡ ἔκδοση νὰ στηριχθῇ στὶς συνδρομές. Τὸ περιοδικὸ θὰ στη- ριζόταν ἀπὸ ἄποψη θεματογραφίας στοὺς ὑποτρόφους τοῦ Frederick Guilford11. Μέσα σ’ αὐτοὺς περιλαμβάνονταν ὁ Κωνσταντῖνος Ἀσώπιος, ὁ Χριστόφορος Φιλητᾶς, ὁ Θεόκλητος Φαρμακίδης, ὅλοι συνεργάτες τοῦ «Ἑρμῆ τοῦ Λόγιου». Αὐτό, καθὼς καὶ ἡ προκήρυξη ποὺ κινεῖται στὸ κοραϊκὸ πνεῦμα, τοποθετοῦν τὴν «Ἴριδα» στὴν γραμμὴ τοῦ «Ἑρμῆ τοῦ Λογίου». * Βλέπε τὰ προηγούμενα μέρη τῆς ἔρευνας τοῦ κ. Δημ. Παπαϊωάννου γιὰ τὸν προεπαναστατικὸ Ἑλληνικὸ Τύπο στὴν Εὐρώπη στὰ τεύχη 216, 217 καὶ 218.