Ἡ ἰδεολογία τῶν ἐπαναστατῶν καὶ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος τοῦ 1823-5 OTAN O ΚΡΑΤΙΚΙΣΜΟΣ ΣΚΟΤΩΝΗ THN ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ... Ἡ Ἐπανάστασις τοῦ ’21 ἔχει πολλὲς παραμέτρους, ποὺ λόγῳ τῆς ὑπερπροβολῆς τοῦ ἡρωισμοῦ ἔχουν παραμεριστῆ, ἢ ἐξ αἰτίας πολιτικῶν σκοπιμοτήτων ἔχουν διαστρεβλωθῆ. Τὸ γεγονὸς ὅμως τοῦ ἐμφυλίου πολέμου (1823-1825) ἔχει ὑποστῆ καὶ τὰ δύο· καὶ ἔχει ὑποβαθμιστῆ σὰν γεγονὸς καὶ ἔχει διαστρεβλωθῆ. Καὶ ὅμως ὁ ἐμφύλιος ἔσβησε τὴν Ἐπανάστασιν. Ἂν δὲν συνέβαινε ἡ ναυμαχία τοῦ Ναυαρίνου, ἂν ἡ ὕπαρξις ἐλεύθερου ἑλληνικοῦ κρατιδίου δὲν ἐξυπηρέτει τὴν πολιτικὴ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν Ἑλλήνων σίγουρα θὰ εἶχε μετατεθῆ. Ὅλοι δὲ οἱ ἱστορικοὶ συμφωνοῦν σ’ αὐτό, καὶ κανεὶς δὲν παραλείπει νὰ προβάλῃ τὰ δεινὰ ποὺ ἐπιφέρει ἕνας ἐμφύλιος πόλεμος. Ἀλλὰ πέρα τούτων ἡ σημερινὴ κατάστασις, ὁ τότε ἐμφύλιος καὶ ἡ ἴδια ἡ Ἐπανάστασις ἀποτελοῦν ἕνα πλέγμα, ποὺ κρατᾶ κλειστὸ τὸ μέλλον μας καὶ ἐν πολλοῖς ἐμπεριέχει αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε νεοελληνικὴ σχιζοφρένεια. Γιὰ νὰ κατανοήσουμε δὲ τὰ αἴτια τοῦ ἐμφυλίου πολέμου, ποὺ συνέβη στὴν διάρκεια τῆς Ἐπαναστάσεως, πρέπει νὰ κατανοήσωμε τὴν ἴδια τὴ νοοτροπία καὶ τὶς κοινωνικοοικονομικὲς ἰδέες τῶν ἐπαναστατῶν. Ἡ διοικητικὴ διάθρωσις τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, κληρονομιὰ τοῦ βυζαντινοῦ διοικητικοῦ προτύπου, δὲν ηὐνόει τὴν δημιουργία ἐθνικῆς συνειδήσεως. Ἀντίθετα κάτω ἀπὸ μία θρησκευτικότητα ἀνεπτύχθησαν ἀτομιστικὲς δυνάμεις, ποὺ εἷλκον τὴν ἐξουσία τους ἀπὸ τὸν μονάρχη. Τόσο κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ὅσο καὶ κατὰ τὴν Τουρκοκρατία ἐξεδηλώθησαν πάμπολλες στάσεις τοπαρχῶν ἢ καὶ συγκρούσεις μεταξύ τους γιὰ τὴν ἐνδυνάμωσιν τῆς οἰκονομικῆς τους βάσεως καὶ τῆς ἐξουσίας τους. Τοὺς δὲ τοπάρχες, ὅπως καὶ τὸν μονάρχη, περιέβαλε μία αὐλή, ποὺ τοὺς ἐβοήθει στὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἀτομικῶν συμφερόντων τους καὶ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας τους. Καὶ οἱ σχέσεις τους ἐξηρτῶντο ἀποκλειστικὰ ἀπὸ τὰ ὑλικὰ συμφέροντά τους, ποὺ ἐξετείνοντο μέχρι τὰ ὅρια τῆς περιουσίας τους. Μετὰ δὲ τὴν δημιουργία ἐθνικῶν κρατῶν στὴ Δύσιν τὰ ὅρια μετεκυλίσθησαν στὰ κρατικὰ σύνορα. Ὅμως σὲ καμμία περίπτωσιν δὲν ὑπῆρξε πολιτιστικὸς δεσμός. Οἱ οἰκονομικοὶ δεσμοὶ ἦταν αὐτοὶ ποὺ καθώριζαν πλέον τὶς σχέσεις καὶ ἦταν ἄμεσα συνδεδεμένοι μὲ τὰ σύνορα τῆς ἐπικράτειας, εἴτε αὐτὰ ἦταν τοπικὰ εἴτε κρατικά. Αὐτὸ εἶναι ἡ καρδιὰ τοῦ κρατισμοῦ. Δηλαδὴ τὶς σχέσεις πλέον δὲν τὶς καθορίζει ὁ πολιτισμός, ἀλλὰ τὰ στενὰ