Ἡἰδεολογία τῶν ἐπαναστατῶν καὶ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος τοῦ 1823-5 OTAN O ΚΡΑΤΙΚΙΣΜΟΣ ΣΚΟΤΩΝΗ THN ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ... ἩἘπανάστασις τοῦ ’21 ἔχει πολλὲς παραμέτρους, ποὺ λόγῳ τῆς ὑπερπροβολῆς τοῦ ἡρωισμοῦ ἔχουν παραμεριστῆ, ἢ ἐξ αἰτίας πολιτικῶν σκοπιμοτήτων ἔχουν διαστρεβλωθῆ. Τὸ γεγονὸς ὅμως τοῦ ἐμφυλίου πολέμου (1823-1825) ἔχει ὑποστῆ καὶ τὰ δύο· καὶ ἔχει ὑποβαθμιστῆ σὰν γεγονὸς καὶ ἔχει διαστρεβλωθῆ.Καὶ ὅμως ὁ ἐμφύλιος ἔσβησε τὴν Ἐπανάστασιν. Ἂν δὲν συνέβαινε ἡ ναυμαχία τοῦΝαυαρί- νου, ἂν ἡ ὕπαρξις ἐλεύθερου ἑλληνικοῦ κρατιδίου δὲν ἐξυπηρέτει τὴν πο- λιτικὴ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν Ἑλλήνων σίγου- ρα θὰ εἶχε μετατεθῆ. Ὅλοι δὲ οἱ ἱστορικοὶ συμφωνοῦν σ’ αὐτό, καὶ κα- νεὶς δὲν παραλείπει νὰ προβάλῃ τὰ δεινὰ ποὺ ἐπιφέρει ἕνας ἐμφύλιος πό- λεμος. Ἀλλὰ πέρα τούτων ἡ σημερινὴ κατάστασις, ὁ τότε ἐμφύλιος καὶ ἡ ἴδια ἡ Ἐπανάστασις ἀποτελοῦν ἕνα πλέγμα, ποὺ κρατᾶ κλειστὸ τὸ μέλ- λον μας καὶ ἐν πολλοῖς ἐμπεριέχει αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουμε νεοελληνικὴ σχι- ζοφρένεια. Γιὰ νὰ κατανοήσουμε δὲ τὰ αἴτια τοῦ ἐμφυλίου πολέμου, ποὺ συνέβη στὴν διάρκεια τῆς Ἐπαναστάσεως, πρέπει νὰ κατανοήσωμε τὴν ἴδια τὴ νοοτροπία καὶ τὶς κοινωνικοοικονομικὲς ἰδέες τῶν ἐπαναστατῶν. Ἡδιοικητικὴ διάθρωσις τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, κλη- ρονομιὰ τοῦ βυζαντινοῦ διοικητικοῦ προτύπου, δὲν ηὐνόει τὴν δημιουργία ἐθνικῆς συνειδήσεως. Ἀντίθετα κάτω ἀπὸ μία θρη- σκευτικότητα ἀνεπτύχθησαν ἀτομιστικὲς δυνάμεις, ποὺ εἷλκον τὴν ἐξου- σία τους ἀπὸ τὸν μονάρχη. Τόσο κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Βυζαντινῆς Αὐτο- κρατορίας ὅσο καὶ κατὰ τὴν Τουρκοκρατία ἐξεδηλώθησαν πάμπολλες στάσεις τοπαρχῶν ἢ καὶ συγκρούσεις μεταξύ τους γιὰ τὴν ἐνδυνάμωσιν τῆς οἰκονομικῆς τους βάσεως καὶ τῆς ἐξουσίας τους. Τοὺς δὲ τοπάρχες, ὅπως καὶ τὸν μονάρχη, περιέβαλε μία αὐλή, ποὺ τοὺς ἐβοήθει στὴν ἐξα- σφάλισιν τῶν ἀτομικῶν συμφερόντων τους καὶ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας τους. Καὶ οἱ σχέσεις τους ἐξηρτῶντο ἀποκλειστικὰ ἀπὸ τὰ ὑλικὰ συμφέ- ροντά τους, ποὺ ἐξετείνοντο μέχρι τὰ ὅρια τῆς περιουσίας τους. Μετὰ δὲ τὴν δημιουργία ἐθνικῶν κρατῶν στὴ Δύσιν τὰ ὅρια μετεκυλίσθησαν στὰ κρατικὰ σύνορα. Ὅμως σὲ καμμία περίπτωσιν δὲν ὑπῆρξε πολιτιστικὸς δεσμός. Οἱ οἰκονομικοὶ δεσμοὶ ἦταν αὐτοὶ ποὺ καθώριζαν πλέον τὶς σχέ- σεις καὶ ἦταν ἄμεσα συνδεδεμένοι μὲ τὰ σύνορα τῆς ἐπικράτειας, εἴτε αὐτὰ ἦταν τοπικὰ εἴτε κρατικά. Αὐτὸ εἶναι ἡ καρδιὰ τοῦ κρατισμοῦ. Δη- λαδὴ τὶς σχέσεις πλέον δὲν τὶς καθορίζει ὁ πολιτισμός, ἀλλὰ τὰ στενὰ