OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ λζ. Εὔδοξος Ὁ Εὔδοξος ὑπῆρξε ἕνας ἐκ τῶν διασημοτέρων μαθηματικῶν τῆς ἀρχαιότητος καὶ ὅλων τῶν ἐποχῶν· διεκρίθη προσέτι καὶ ὡς ἀστρονόμος, μετεωρολόγος, γεωγράφος, ῥήτωρ, νομοθέτης, ἰατρὸς καὶ φιλόσοφος. Ὡς πρὸς τὶς ὀντολογικὲς ἀντιλήψεις του φαίνεται ν’ ἀκολουθοῦσε τὸ σύστημα τοῦ Ἀναξαγόρου, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως στὴν ἠθική, συνέπλεε μὲ τὸν Ἀρίστιππο τὸν Κυρηναῖο. Τὸ ἔργον τοῦ Εὐδόξου ὑπῆρξε ὄντως θαυμαστὸ καὶ μεγάλο· καλύπτει ὅλους τοὺς χώρους τοῦ ἐπιστητοῦ. Φέρεται ὡς συγγραφέας τῶν ἑξῆς ἔργων: 1. «Ἀστρολογούμενα καὶ γεωμετρούμενα», 2. «Γῆς περίοδοι», 3. «Περὶ ταχῶν», 4. «Φαινόμενα καὶ ἔνοτροπον ἢ κάτοπτρον», 5. «Ὀκτωετηρίς», 6. «Κυνῶν διάλογος» καὶ 7. «Τοῖς ἰδίοις πολίταις νόμοι». Ἐκ τῶν συγγραμμάτων του αὐτῶν οὐδὲν διεσώθη· ἀποσπάσματά τους ὅμως μᾶς μεταφέρουν ὁ Ἵππαρχος, ὁ Πλούταρχος, ὁ Κικέρων, ὁ Πετρώνιος, ὁ Πτολεμαῖος, ὁ Σέξτος καὶ ὁ Στράβων, ποὺ τὸν θεωρεῖ ἀξιόλογο γεωγράφο. Ὁ Εὔδοξος, ὁ Μέτων καὶ ὁ Αὐτόλυκος μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς συνδημιουργοὶ τῆς Θεωρητικῆς Ἀστρονομίας καὶ τῆς Οὐρανίου Μηχανικῆς. Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἵδρυσε τὸ ἐν Ἡλιουπόλει ἀστεροσκοπεῖο, ὅπου μελέτησε τὶς τροχιὲς τῶν πλανητῶν, τὶς ἀνατολὲς καὶ τὶς δύσεις τους καὶ τὶς φαινόμενες κινήσεις τους. Ὡς ὄργανα χρησιμοποιοῦσε τὴν «σφαῖρα», τὴν «ἀράχνη» (= χάρτης τῆς οὐρανίου σφαίρας), τὸν «ἀστρολάβο» καὶ τὸν «πόλο», τὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος εἶχε κατασκευάσει. Ἡ θεωρία του «περὶ τροχιᾶς τῶν πλανητῶν» καὶ ἡ περίφημη «καμπύλη Εὐδόξου ἢ λιμνίσκος» ἑρμήνευαν πλήρως τὶς φαινόμενες κινήσεις τῶν πλανητῶν· ἐξ οὗ καὶ ἡ περίφημη φράσις του «διασῶσαι τὰ φαινόμενα». Ὁ Βιργίλιος Σκιαπαρέλλης ἀνασυνέστησε τὴν θεωρία τοῦ Κνιδίου «περὶ ὁμοκέντρων σφαιρῶν», ἐνῷ ὁ Ἰωάννης-Δομίνικος Κοσσίνης διετύπωσε πολλὲς παραλλαγὲς τῆς «Ἱπποπέδης» τοῦ Εὐδόξου, θέλοντας νὰ τὴν ἐμφανίσῃ ὡς δική του ἐφεύρεσιν. Ὁ Ἄρατος ὁ Σολεύς, εὑρισκόμενος στὴν Μακεδονία, πείσθηκε ἀπὸ τὸν βασιλέα Ἀντίγονο Γονατᾶ νὰ μεταγράψῃ σὲ ποιητικὸ λόγο τὸ ἔργο τοῦ Εὐδόξου «Φαινόμενα καὶ ἔνοπτρον». Πρόκειται περὶ τοῦ γνωστοῦ ἔργου «Φαινόμενα καὶ διοσημεῖαι», τὸ ὁποῖο ἐξεπόνησεν ὁ Σολεύς, ἀνίδεος ὢν ἀστρονομίας σύμφωνα μὲ τὸν Διονύσιο τὸν Ἡρακλειώτη. Καὶ τὰ μὲν «φαινόμενα» (στίχ. 1-732) ἀναφέρονται στοὺς ἀστερισμοὺς καὶ τὰ φαινόμενά τους, οἱ δὲ «διοσημεῖαι» (στίχ. 733-1154) στὴν πρόγνωσιν τοῦ καιροῦ διὰ διαφόρων σημείων. Πρόκειται περὶ ἑνὸς χρησίμου ὀργάνου γιὰ τοὺς ἀγρότες καὶ τοὺς ναυτικούς, ποὺ κατὰ κάποιον τρόπο ἐνθυμίζει τὸ «Ἔργα καὶ Ἡμέραι» τοῦ Ἡσιόδου. Ὁ Εὔδοξος ὑπῆρξε καὶ ἀξιόλογος γεωγράφος· ὁ Στράβων μάλιστα τὸν τοποθετεῖ ἀμέσως μετὰ τὸν Δημόκριτο. Ἀπέδειξε τὸ σφαιροειδὲς τῆς Γῆς καὶ χώρισε αὐτὴν σὲ ζῶνες, περιγράφοντας τὸ κλῖμα τῆς καθεμιᾶς ἐπὶ τῇ βάσει