OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ λζ. Εὔδοξος Ὁ Εὔδοξος ὑπῆρξε ἕνας ἐκ τῶν διασημοτέρων μαθηματικῶν τῆς ἀρχαιό- τητος καὶ ὅλων τῶν ἐποχῶν· διεκρίθη προσέτι καὶ ὡς ἀστρονόμος, μετεωρο- λόγος, γεωγράφος, ῥήτωρ, νομοθέτης, ἰατρὸς καὶ φιλόσοφος. Ὡς πρὸς τὶς ὀντολογικὲς ἀντιλήψεις του φαίνεται ν’ ἀκολουθοῦσε τὸ σύστημα τοῦ Ἀνα- ξαγόρου, ὅσον ἀφορᾷ ὅμως στὴν ἠθική, συνέπλεε μὲ τὸν Ἀρίστιππο τὸν Κυ- ρηναῖο. Τὸ ἔργον τοῦ Εὐδόξου ὑπῆρξε ὄντως θαυμαστὸ καὶ μεγάλο· καλύπτει ὅλους τοὺς χώρους τοῦ ἐπιστητοῦ. Φέρεται ὡς συγγραφέας τῶν ἑξῆς ἔργων: 1. «Ἀστρολογούμενα καὶ γεωμετρούμενα», 2. «Γῆς περίοδοι», 3. «Περὶ ταχῶν», 4. «Φαινόμενα καὶ ἔνοτροπον ἢ κάτοπτρον», 5. «Ὀκτωετηρίς», 6. «Κυνῶν διάλογος» καὶ 7. «Τοῖς ἰδίοις πολίταις νόμοι». Ἐκ τῶν συγγραμμάτων του αὐτῶν οὐδὲν διεσώθη· ἀποσπάσματά τους ὅμως μᾶς μεταφέρουν ὁ Ἵππαρ- χος, ὁ Πλούταρχος, ὁ Κικέρων, ὁ Πετρώνιος, ὁ Πτολεμαῖος, ὁ Σέξτος καὶ ὁ Στράβων, ποὺ τὸν θεωρεῖ ἀξιόλογο γεωγράφο. Ὁ Εὔδοξος, ὁ Μέτων καὶ ὁ Αὐτόλυκος μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς συν- δημιουργοὶ τῆς Θεωρητικῆς Ἀστρονομίας καὶ τῆς Οὐρανίου Μηχανικῆς. Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἵδρυσε τὸ ἐν Ἡλιουπόλει ἀστεροσκοπεῖο, ὅπου μελέτησε τὶς τροχιὲς τῶν πλανητῶν, τὶς ἀνατολὲς καὶ τὶς δύσεις τους καὶ τὶς φαινόμενες κινήσεις τους. Ὡς ὄργανα χρησιμοποιοῦσε τὴν «σφαῖρα», τὴν «ἀράχνη» (= χάρτης τῆς οὐρανίου σφαίρας), τὸν «ἀστρολάβο» καὶ τὸν «πόλο», τὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος εἶχε κατασκευάσει. Ἡ θεωρία του «περὶ τροχιᾶς τῶν πλανητῶν» καὶ ἡ περίφημη «καμπύλη Εὐδόξου ἢ λιμνίσκος» ἑρμήνευαν πλήρως τὶς φαινό- μενες κινήσεις τῶν πλανητῶν· ἐξ οὗ καὶ ἡ περίφημη φράσις του «διασῶσαι τὰ φαινόμενα». ὉΒιργίλιος Σκιαπαρέλλης ἀνασυνέστησε τὴν θεωρία τοῦ Κνιδίου «περὶ ὁμοκέντρων σφαιρῶν», ἐνῷ ὁ Ἰωάννης-Δομίνικος Κοσσίνης διετύπωσε πολλὲς παραλλαγὲς τῆς «Ἱπποπέδης» τοῦΕὐδόξου, θέλοντας νὰ τὴν ἐμφανίσῃ ὡς δική του ἐφεύρεσιν. Ὁ Ἄρατος ὁ Σολεύς, εὑρισκόμενος στὴν Μακεδονία, πείσθηκε ἀπὸ τὸν βα- σιλέα ἈντίγονοΓονατᾶ νὰ μεταγράψῃ σὲ ποιητικὸ λόγο τὸ ἔργο τοῦ Εὐδό- ξου «Φαινόμενα καὶ ἔνοπτρον». Πρόκειται περὶ τοῦ γνωστοῦ ἔργου «Φαι- νόμενα καὶ διοσημεῖαι», τὸ ὁποῖο ἐξεπόνησεν ὁ Σολεύς, ἀνίδεος ὢν ἀστρο- νομίας σύμφωνα μὲ τὸν Διονύσιο τὸν Ἡρακλειώτη. Καὶ τὰ μὲν «φαινόμενα» (στίχ. 1-732) ἀναφέρονται στοὺς ἀστερισμοὺς καὶ τὰ φαινόμενά τους, οἱ δὲ «διοσημεῖαι» (στίχ. 733-1154) στὴν πρόγνωσιν τοῦ καιροῦ διὰ διαφόρων ση- μείων. Πρόκειται περὶ ἑνὸς χρησίμου ὀργάνου γιὰ τοὺς ἀγρότες καὶ τοὺς ναυτικούς, ποὺ κατὰ κάποιον τρόπο ἐνθυμίζει τὸ «Ἔργα καὶ Ἡμέραι» τοῦ Ἡσιόδου. Ὁ Εὔδοξος ὑπῆρξε καὶ ἀξιόλογος γεωγράφος· ὁ Στράβων μάλιστα τὸν το- ποθετεῖ ἀμέσως μετὰ τὸν Δημόκριτο. Ἀπέδειξε τὸ σφαιροειδὲς τῆς Γῆς καὶ χώρισε αὐτὴν σὲ ζῶνες, περιγράφοντας τὸ κλῖμα τῆς καθεμιᾶς ἐπὶ τῇ βάσει