ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
29ΜΑΙΟΣ 1984
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Μεταξύ σοβαρού και αστείου — ΚΑΡΦΙΑΣ, ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΜΕΤΑΞΥ ΣΟΒΑΡΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΕΙΟΥ
ΕΗ δὴ τὸ ἀνὰ χεῖρας τεῦχος τοῦ.
«Δαυλοῦ» ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀλήστου
μνήμης ἑλληνικὴν γλῶσσαν καὶ δεδομένου
ὅτι καὶ ἐγὼ ὅτε «ἤμην νήπιος καὶ ὡς νήπιος
ἐλάλουν», διετήρουν ἀγαθὰς σχέσεις μὲ
τὴν μιαρὰν νεκράν, ἀπεφάσισα νὰ μὴ σχο-
λιάσω σήμερον τὰ τρέχοντα μεγάλα ζητή-
ματα ---ὡς ἡ ἐκτροπὴ τοῦ Πηνειοῦ, ἥτις θὰ
μεταβάλη τὴν Λάρισαν εἰς Κοπεγχάγην ἤ ἡ
βαρυσήμαντος πρωθυπουργικὴ διαπίστω-
σις τὴν ἡμέραν τῆς Λαμπρῆς, περὶ τῆς ὑ-
ψηλῆς ἐπιχειρησιακῆς ἑτοιμότητος τοῦ
στρατεύματος καταφανείσης ἀπὸ τὴν ἄρι-
στον σούβλισιν τῶν πασχαλινῶν ἀμνῶν
καὶ τὴν ἐπιτυχῆ θραῦσιν τῶν ὠῶν--- ἀπεφά-
σισα, λέγω, νὰ παραβλέψω πάντα ταῦτα
τὰ μεγάλα ἐθνικὰ θέματα, ἀφιερῶν τὴν
στήλην µου εἰς τὴν ἐπάρατον ἑλληνικήν, ἥ-
τις, μέχρι πρότινος, ἐβασάνιζε τὸν πολυπα-
θῆ τοῦτον τόπον, ὅσον δὲν ἐβασάνισαν τὴν
ἀρχαίαν Αἴγυπτον καὶ αἱ δέκα ὁμοῦ πληγαὶ
τοῦ Φαραώ. .
Ἐὰν οἱ ἀρχαῖοι ᾿Αθηναῖοι, κατ᾽ εἰσήγη-
σιν τοῦ Δημοφάντους, εὐγνωμονοῦντες, ἔ-
στησαν προτομὰς εἰς τοὺς τυραννοκτό-
νους, φαντασθῆτε ὁποίαν εὐγνωμοσύνην ὁ-
φείλομεν εἰς τοὺς συγχρόνους γλωσσοκτό-
νους, τοὺς τολμηροὺς αὐτοὺς ἐκτελεστὰς
τῆς γλωσσικῆς Μεδούσης, οἵτινες ἀπήλλα-
ἔαν ἅπαξ διὰ παντὸς τοὺς νεοέλληνας, καὶ
δὴ τοὺς μαθητάς, ἀπὸ τὸ ἆγος τῆς γλωσσι-
κῆς παιδείας, τὸ ὁποῖον ἐπὶ χιλιετίας μᾶς
καταπίεζεν καὶ ἀνέκοπτε τὴν πρόοδον τοῦ
λαοῦ.
Σκεφθῆτε μόνον, ὅτι γενεαὶ γενεῶν ἑλλή-
νῶν μαθητῶν ἐβασανίζοντο, διὰ νὰ μάθουν
π.χ. ὅτι τὸ ἁρμόζω καὶ τὸ ἱδρύω, δασύνον-
ται. Ποῖον τὸ ὄφελος; Διὰ νὰ γνωρίζουν
--ὠἀπαντοῦν οἱ ἐλάχιστοι νοσταλγοὶ τοῦ
καταπιεστικοῦ παρελθόντος-- ἀπὸ ποῦ
προέρχονται αἱ λέξεις ἐφαρμογὴ καὶ ἐγκα-
θίδρυσις.
μως, πρὸς τί, ἐρωτῶ ἐγώ. Διὰ νὰ
διορισθῆ τις δημόσιος ἤ κοινωνικοποι-
ημένος ὑπάλληλος ἤ σερβιτόρος, δὲν ἆπαι-
τεῖται νὰ γνωρίζη πόθεν προέρχονται αἱ λέ-
ξεις «ἐφαρμογὴῆ» καὶ «ἐγκαθίδρυσιςο». Διὰ
μὲν τὰ πρῶτα ἐπαγγέλματα --ὼὡς
γνωρίζοµεν-- σήμερον μὲν ἀρκεῖ τις νὰ
σχετίζεται μὲ δασύτριχον τινα ὁραματι-
στὴν τοῦ τρίτου δρόµου πρὸς τὸν σοσιαλι-
σµόν, χθὲς δὲ ἤ καὶ αὔριον μὲ κάποιον «ἰ-
διαίτερον» βουλευτοῦ. "Οσον διὰ τὴν εἰς
δηµόσια κέντρα καὶ ξενοδοχεῖα σταδιο-
δροµίαν τοῦ ὑπηῤέτου, τὸ «γουὰτ ντοὺ γιοὺ
λάικ» καὶ τὸ «θὰνκ γιού» ὑπεραρκοῦν. Μὲ
ὀλίγας ἀγγλικὰς ἤ γαλλικὰς λέξεις, ἐξ ἄλ-
λου, ἀσκοῦνται ἀνέτως καὶ τὰ ἐπικερδέ-
στερα ἐν Ελλάδι ἐλευθέρια ἐπαγγέλματα,
ὡς τὸ τοῦ ὑπουργοῦ ἤ τὸ τρυφεροῦ συνοδοῦ
ἡλικιωμένων περιηγητριῶν.
Πρὸς τί λοιπὸν νὰ βασανίζωµεν τοὺς νέ-
ους µας, διὰ νὰ μάθουν ὅτι τὸ αἷμα δασύνε-
ται; Παρὰ ταῦτα, καὶ διὰ νὰ καμφθῆ πᾶσα
τῶν νοσταλγῶν τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης
ἀντίδρασις, προσφυῶς ἐξωβελίσθησαν ἀπὸ
τὸ νέον λεξιλόγιον τοῦ λαοῦ αἱ σύνθετοι ἤ
δύσκολοι λέξεις. Εἰς ἀντικατάστασίν των
καὶ πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὴν διὰ νευµά-
των ἤ γρυλλισμῶν συνεννόησιν, προσωρι-
νῶς ἐδανείσθημεν ἑνίας ξένας --κυρίως
ἀμερικανικὰς--- λέξεις. Οὕτω, ἀντὶ π.χ. νὰ
λέγωμεν ἑστιατόριον, τὸ ὁποῖον εἶναι δύ-
σκολον εἰς τὴν ὀρθογραφίαν, λέγομεν
«σνὰκ-μπάρ». ᾽Απλοῦν, σύντομον καὶ εὔη-
χον.
Πλήν, τὸ «βάθεμα καὶ πλάτεμω τῆς δη-
µοκρατίας ἀπήτει καὶ τὴν κατάργησιν τῶν
δύο συμφώνων, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξουν «πισω-
γυρίσματα» Πράγματι, δὲν ἧτο νοητὸν µία
δημοκρατικὴ σοσιαλιστικὴ γλῶσσα νὰ δί-
δη τὸ δικαίωμα εἰς τὴν βασίλισσαν νὰ χρη-
«σιμοποιῆ δύο σῖγμα, ὅταν ὁ σοσιαλισμός,
καὶ αὐτὸς ὁ λαός, χρησιμοποιεῖ ἕνα µόνον.
Μὴ μὲ ἐρωτήσετε, πῶς τώρα θὰ διακρίνω-
μεν τὸ φύλλον ἀπὸ τὸ φῦλον. Διὰ τῶν ὁ-
φθαλμῶν ἤ ἐν ἀνάγκῃ διὰ τῆς ἀφῆς, ἀνόη-
τοι!
Θ. ἐπεθύμουν τώρα νὰ ἀντικρούσω
ὡρισμένους ὑπόπτους ψιθύρους, ποὺ
διαδίδουν ἀντιδραστικὰ τινὰ μορμολύκεια
καὶ οἵτινες λέγουν ὅτι δὲν θὰ δυνάμεθα πλέ-
ον νὰ ἀναγνώσωμεν Παπαρρηγόπουλον,
Βιζυηνὸν ἤ Παπαδιαμάντην.