Ἐράνισμα ἀπὸ διάφορους ἱστορικοὺς γιὰ τὸυς Ἑβραίους τῆς Θεσσαλονίκης Κύριε διευθυντά, Τὰ ὅσα λέγονται καὶ γίνονται στὶς μέρες μας ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων τῆς Θεσσαλονίκης μὲ ὤθησαν νὰ ξαναδιαβάσω τὴν ἱστορία τοῦ τόπου μας τῶν τελευταίων ἑκατὸ χρόνων, μέρους ἀπὸ τὰ 2000 χρόνια σκλαβιᾶς ποὺ ἐπέβαλε τὸ Φῶς τῆς Ἀνατολῆς, καὶ νὰ ἐρευνήσω τούτη τὴ φορὰ τὸ ρόλο ποὺ ἔπαιξε στὸν τόπο μας ἡ ἐκεῖ ἑβραϊκὴ παροικία. T’ ἀποτέλεσμα μ’ ἄφησε ἄναυδο. Ἂς δοῦμε τὰ γεγονότα σὲ συντομία, ὅπως τὰ σημειώνουν ἔγκριτοι ἱστορικοὶ συγγραφεῖς, συνοδευόμενα ἀπὸ ἐπεξηγηματικὰ σχόλια, ὅπου χρειάζονται. • Μέχρι τὸ 1940 ἡ ἑβραϊκὴ παροικία τῆς Θεσσαλονίκης εἶχε περίπου 60.000 πληθυσμό, ἀκμαιότατη οἰκονομία (ἑβραϊκὴ κεφαλαιοκρατία) κι ἀξιοζήλευτο πολιτισμικὸ καὶ κοινωνικὸ ἐπίπεδο. Ὑπῆρχαν 56 συναγωγὲς μὲ ἰδιαίτερη θρησκευτικὴ ἡγεσία, ποὺ ἀποτελοῦσε ἕνα εἶδος ἐθναρχίας (Γ. Ροῦσσος). • Αὐτὴ ἡ ἰσχυρὴ ἑβραϊκὴ παροικία στὴν νότια Εὐρώπη ἐνεργοῦσε δραστήρια, ὥστε νὰ καταστῇ αὐτόνομη πολιτεία ἡ Θεσσαλονίκη μὲ ἑβραϊκὴ διοίκηση (Γ. Ροῦσσος). Ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλληνοσύνης γιὰ ἀπελευθέρωση καὶ ἐνσωμάτωση τῆς πόλης στὴν Ἑλλάδα θ’ ἄλλαζε ριζικὰ τὶς ἰσορροπίες δυνάμεων κι ἑπομένως ἀποτελοῦσε θανάσιμο κίνδυνο στὰ σχέδια τῶν Ἑβραίων γιὰ ἐπικυριαρχία κι ἐξουσία στὰ Βαλκάνια. Ἔπρεπε νὰ παρθοῦν μέτρα, ὥστε ἡ ἑλληνικὴ πολιτικὴ ν’ ἀποτύχῃ στὸ σύνολό της. (Ἀπὸ τότε μέχρι καὶ σήμερα ἡ Θεσσαλονίκη θεωρεῖται ὡς καίρια τοποθεσία γιὰ βάση τοῦ σιωνισμοῦ, κι ἡ προσπάθεια συνεχίζεται). • Τὸ 1904 ἱδρύεται ἡ ἑβραϊκὴ σοσιαλιστικὴ ὀργάνωση «Φεντερασιόν» στὴν ἑβραϊκὴ παροικία τῆς Θεσσαλονίκης (Γ. Κορδᾶτος). • Τὸ 1908 οἱ Ἑβραῖοι μασόνοι τῆς Θεσσαλονίκης δημιουργοῦν τὸ ὑπὸ τὸν ἐξισλαμισθέντα ἑβραῖο («ντονμέ») Κεμὰλ Ἀτατούρκ «Κίνημα τῶν Νεοτούρκων» (Σπ. Μαρκεζίνης). Ἡ ἵδρυση τῆς «Φεντερασιόν» σχετίζεται μὲ τὴ Νεοτουρκικὴ ἐπανάσταση (Γ. Κορδᾶτος). Τὸ «Κίνημα» ἔκανε τοὺς ἀγῶνες ἀνάμεσα στοὺς Ἕλληνες (Μακεδονομάχους) καὶ στοὺς Βούλγαρους νὰ περιπέσουν σὲ (πρόσκαιρη) νάρκη (Παρνέλ, «Ἱστορία 20οῦ αἰῶνος»). Τὸ «Κίνημα» ἀναδιοργανώνει τὸν τουρκικὸ στρατό, ποὺ ἐξαπολύει ἀργότερα ἐναντίον τοῦ ἑλληνικοῦ τὴν ἀντεπίθεση στὴν Μικρὰ Ἀσία. • Τὸ 1912 ἡ ἡγεσία τῆς ξενόγλωσσης μασονικῆς στοᾶς «Ἀλλιὰνς» καὶ τῆς ἑβραϊκῆς παροικίας ζητοῦν ἀπὸ τὸν Τοῦρκο διοικητὴ νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἵδρυση ἐθελοντικοῦ σώματος ἐξ Ἑβραίων τῆς Θεσσαλονίκης, γιὰ νὰ πολεμήσῃ στὸ πλευρὸ τῶν Τούρκων τὸν ἐπερχόμενο ἑλληνικὸ στρατὸ καὶ προσφέρουν