Ἐράνισμα ἀπὸ διάφορους ἱστορικοὺς γιὰ τὸυς Ἑβραίους τῆς Θεσσαλονίκης Κύριε διευθυντά, Τὰ ὅσα λέγονται καὶ γίνονται στὶς μέρες μας ὑπὲρ τῶν Ἑβραίων τῆς Θεσ- σαλονίκης μὲ ὤθησαν νὰ ξαναδιαβάσω τὴν ἱστορία τοῦ τόπου μας τῶν τε- λευταίων ἑκατὸ χρόνων, μέρους ἀπὸ τὰ 2000 χρόνια σκλαβιᾶς ποὺ ἐπέβαλε τὸ Φῶς τῆς Ἀνατολῆς, καὶ νὰ ἐρευνήσω τούτη τὴ φορὰ τὸ ρόλο ποὺ ἔπαιξε στὸν τόπο μας ἡ ἐκεῖ ἑβραϊκὴ παροικία. T’ ἀποτέλεσμα μ’ ἄφησε ἄναυδο. Ἂς δοῦμε τὰ γεγονότα σὲ συντομία, ὅπως τὰ σημειώνουν ἔγκριτοι ἱστορι- κοὶ συγγραφεῖς, συνοδευόμενα ἀπὸ ἐπεξηγηματικὰ σχόλια, ὅπου χρειάζο- νται. •Μέχρι τὸ 1940 ἡ ἑβραϊκὴ παροικία τῆς Θεσσαλονίκης εἶχε περίπου 60.000 πληθυσμό, ἀκμαιότατη οἰκονομία (ἑβραϊκὴ κεφαλαιοκρατία) κι ἀξιοζήλευ- το πολιτισμικὸ καὶ κοινωνικὸ ἐπίπεδο. Ὑπῆρχαν 56 συναγωγὲς μὲ ἰδιαίτερη θρησκευτικὴ ἡγεσία, ποὺ ἀποτελοῦσε ἕνα εἶδος ἐθναρχίας (Γ. Ροῦσσος). •Αὐτὴ ἡ ἰσχυρὴ ἑβραϊκὴ παροικία στὴν νότια Εὐρώπη ἐνεργοῦσε δρα- στήρια, ὥστε νὰ καταστῇ αὐτόνομη πολιτεία ἡ Θεσσαλονίκη μὲ ἑβραϊκὴ δι- οίκηση (Γ. Ροῦσσος). Ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλληνοσύνης γιὰ ἀπελευθέρωση καὶ ἐνσωμάτωση τῆς πόλης στὴν Ἑλλάδα θ’ ἄλλαζε ριζικὰ τὶς ἰσορροπίες δυνά- μεων κι ἑπομένως ἀποτελοῦσε θανάσιμο κίνδυνο στὰ σχέδια τῶν Ἑβραίων γιὰ ἐπικυριαρχία κι ἐξουσία στὰ Βαλκάνια. Ἔπρεπε νὰ παρθοῦν μέτρα, ὥστε ἡ ἑλληνικὴ πολιτικὴ ν’ ἀποτύχῃ στὸ σύνολό της. (Ἀπὸ τότε μέχρι καὶ σήμερα ἡ Θεσσαλονίκη θεωρεῖται ὡς καίρια τοποθεσία γιὰ βάση τοῦ σιωνισμοῦ, κι ἡ προσπάθεια συνεχίζεται). •Τὸ 1904 ἱδρύεται ἡ ἑβραϊκὴ σοσιαλιστικὴ ὀργάνωση «Φεντερασιόν» στὴν ἑβραϊκὴ παροικία τῆς Θεσσαλονίκης (Γ. Κορδᾶτος). •Τὸ 1908 οἱ Ἑβραῖοι μασόνοι τῆς Θεσσαλονίκης δημιουργοῦν τὸ ὑπὸ τὸν ἐξισλαμισθέντα ἑβραῖο («ντονμέ») Κεμὰλ Ἀτατούρκ «Κίνημα τῶν Νεοτούρ- κων» (Σπ. Μαρκεζίνης). Ἡ ἵδρυση τῆς «Φεντερασιόν» σχετίζεται μὲ τὴ Νε- οτουρκικὴ ἐπανάσταση (Γ. Κορδᾶτος). Τὸ «Κίνημα» ἔκανε τοὺς ἀγῶνες ἀνά- μεσα στοὺς Ἕλληνες (Μακεδονομάχους) καὶ στοὺς Βούλγαρους νὰ περιπέ- σουν σὲ (πρόσκαιρη) νάρκη (Παρνέλ, «Ἱστορία 20οῦ αἰῶνος»). Τὸ «Κίνημα» ἀναδιοργανώνει τὸν τουρκικὸ στρατό, ποὺ ἐξαπολύει ἀργότερα ἐναντίον τοῦ ἑλληνικοῦ τὴν ἀντεπίθεση στὴν Μικρὰ Ἀσία. •Τὸ 1912 ἡ ἡγεσία τῆς ξενόγλωσσης μασονικῆς στοᾶς «Ἀλλιὰνς» καὶ τῆς ἑβραϊκῆς παροικίας ζητοῦν ἀπὸ τὸν Τοῦρκο διοικητὴ νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἵδρυ- ση ἐθελοντικοῦ σώματος ἐξ Ἑβραίων τῆς Θεσσαλονίκης, γιὰ νὰ πολεμήσῃ στὸ πλευρὸ τῶν Τούρκων τὸν ἐπερχόμενο ἑλληνικὸ στρατὸ καὶ προσφέρουν