ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ λθ. Ἰκτῖνος ὁ ̓Αθηναῖος “Ὅσο κι ἂν φαίνεται περίεργο, ἀχλὺς καλύπτει τὴν ζωὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ μεγαλύτερου ἀρχιτέκτονος καὶ καλλιτέχνου ὅλων τῶν ἐποχῶν, τοῦ ̓Ικτίνου, ὁ ὁποῖος μᾶς χάρισε τὸ ἐπιδλητικώτερο, χαριέστερο ἀλλὰ καὶ «μαθηματικώτερο» τῶν ἀθανάτων μνημείων ποὺ κοσμοῦν τὸν ἱερὸ όράχο τῆς) Ακροπόλεως , τὸν Παρθενῶνα. Δὲν ξέρουμε τὸ γένος του, οὔτε εἶναι δέδαιο πὼς ἦταν ̓Αθηναῖος: γνωρίζουμε, ὅτι ἦταν στενὸς φίλος τοῦ ἀνεπανάληπτου ἐπίσης ἀγαλματοποιοῦ Φειδίου, ὅτι ἐργάσθηκε ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Περικλέους καὶ ὅτι συνέγραψε ἐν συνεργασίᾳ μὲ κάποιον Κάρπιον τεχνικὴν μελέτη «Περὶ τοῦ ἐν ̓Αθήναις δωρικοῦ ναοῦ τῆς ̓Αθηνᾶς» (Βιτρούδιος). ̓Εξόριστος μετὰ τοῦ Φειδίου στὴν ̓Αρκαδία, ἀνέλαδε τὸν σχεδιασμό, τὴ μελέτη καὶ τὴν ἐπίόλεψιν τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ ἐν Φιγαλείᾳ ναοῦ τοῦ ̓Επικουρίου ̓Απόλλωνος, τοῦ ὁποίου σήμερα τὰ ἐρείπια μόνο προκαλοῦν τὸν θαυμασμὸ τῶν ἐπισκεπτῶν. Ὃ ἐν λόγῳ ναὸς ἀνηγέρθη μετὰ τὸν Παρθενῶνα, ὅπως μαρτυροῦν οἱ ἀρχιτεκτονικὲς μορφὲς καὶ ἡ τεχνοτροπία τῆς ζωφόρου, ποὺ κατὰ τοὺς εἰδικοὺς ἀντιπροσωπεύουν τὴν «μεταπαρθενώνειον» τέχνη. Ὃ ναὸς διεκρίνετο γιὰ τὴν παράδοξη ἐπένδυσιν τοῦ σηκοῦ μὲ κίονες, οἱ ὁποῖοι, προσαρμοσμένοι καταλλήλως στοὺς τοίχους, στένευαν ἀρκετὰ τὸν χῶρο τοῦ σηκοῦ. Ὃ συνδυασμὸς τέλος ἰωνικῶν καὶ κορινθιακῶν κιονοκράνων ἀποτελεῖ μαρτυρικὸ στοιχεῖο, ὅτι ἡ ἀρχιτεκτονικὴ τοῦ ναοῦ ἀνήκει στὸν ̓Ικτῖνο. Ὃ ναὸς τῆς Δήμητρος στὴν ̓Ελευσῖνα, τὸ Τελεστήριον, ὅπου ἐτελοῦντο τὰ Ελευσίνια Μυστήρια, ἦταν ὁ μεγαλύτερος στεγαξόμενος ναὸς στὴν Ελλάδα, ποὺ μποροῦσε νὰ χωρέσῃ κόσμον ὅσο καὶ ἕνα θέατρο, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Στράδων. ̓ Ανηγέρθη ταυτοχρόνως μὲ τὸν Παρθενῶνα καὶ ἦταν έπίσης δωρικοῦ θυθμοῦ. Ἥ στέγη του, ξύλινη κατὰ τὸν Νόακ, δὲν στηριζόταν σὲ ἐξωτερικοὺς κίονες, ὥστε νὰ ἐξοικονομῆται χῶρος γιὰ τὴν τέλεσιν τῶν Μυστηρίων. ́Ο Στράδων δὲν ἀμφιδάλλει, ὅτι «τὸ τῆς Δήμητρος ἱερὸν τῆς ̓Ελευσινίας καὶ τὸν μυστικὸν σηκὸν ̓Ικτῖνος κατεσκεύασεν»' ὁ Πλούταρχος ὅμως, ἄγνωστο γιατί, ἀφαιρεῖ τὸ στεφάνι τῆς δόξας ἀπὸ τὸν ̓Ικτῖνο καὶ στεφανώνει τὸν ἐογολάδο Καλλικράτη καὶ τοὺς δοηθοὺς τοῦ ἀρχιτέκτονος ̓Ἱκτίνου: «εἰς μὲν τὸν ἑκατόμπεδον Παρθενῶνα εἰργάζοντο ὁ Καλλικράτης καὶ ὁ κεῖνος, τὸ δὲ Τελεστήριον τῆς Ελευσῖνος ἤρχισεν οἰκοδομῶν ὁ Κόροιόος, ὁ ὁποῖος ἔστησε τοὺς στύλους, ποὺ ὑψώνονται ἀπὸ τὸ ἔδαφος, καὶ τοὺς ἥνω- | σε ἄνωθεν διὰ τῶν ἐπιστυλίων: ἀφοῦ δὲ ἀπέθανεν αὐτός, ὁ Ξυπέτιος ὁ Μεταγένης ἔστησεν ἐπάνω τους διάζωμα καὶ τοὺς ἄνω κίονας. Τὸν φεγγίτην ὡστόσο στὴν κορυφὴ τοῦ ἀνακτόρου προσέθεσεν ὁ Ξενοκλῆς ὁ Χολαργεύς...» («Περικλῆς» 15). Λεπτόλογες ὡστόσο καὶ ἐμπεριστατωμένες μελέτες συγχρόνων ἀρχαιολόγων καὶ ἀρχιτεκτόνων, Ελλήνων καὶ ξένων, κατέληξαν στὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ Τελεστήριον καὶ ὁ Παρθενὼν ἔχουν ὅλα τὰ χαρακτηριστικὰ τῶν δημιουργιῶν τοῦ ̓Ικτίνου. "Οσο γιὰ τὸν ναὸ τοῦ Απόλλωνος στὴν