ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
29ΜΑΙΟΣ 1984
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το "αυτοφυές" της Ελληνικής Γλώσσας — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΗΔΙΑΣ Λ. ΤΣΑΊΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
Τὸ «αὐτοφυές» τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας
στὸν ἑλληνικὸ χῶρο καὶ τὴν ἑλληνικὴ φύση
(Μιὰ ἄποψη ἀντίθετη πρὸς τὶς ἰσχύουσες θεωρίες)
Ι.
Ἢ ἑλληνικὴ γλώσσα, ὅποια μορφὴ κι ἂν πῆρε ἀπ᾽ τὴ γέννησή της μέχρι σήμερα, ἐ-
ξακολούθησε, παρὰ τὶς προσπάθειες τῶν διωκτῶν της, νὰ παραμένει μοναδικὸ µνη-
μεῖο πολιτισμοῦ. Γέννημα, ὅπως θ ᾿ἀποδειχθῆ, τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου καὶ τῆς ἑλληνικῆς
φύσεως, ἔγινε ὄχι μόνον ἡ τέλεια ἔκφραση τοῦ Ἑλληνικοῦ Λόγου, ἀλλὰ κατόρθωσε,
µέσω τῶν λέξεών της, ν᾿ ἀποταμιεύσει τὴ σοφία χιλιετιῶν καὶ νὰ καταστεῖ, μ᾽ αὐτὸ τὸν
τρόπο, τὸ μεγαλύτερο ταμεῖο γνώσεων τοῦ ἀρχαίου κόσμου καὶ ἀρχεῖο πολύτιμο τῆς ἱ-
στορίας τοῦ πολιτισμοῦ.
Ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ «Λόγου», ποὺ ἀποταμιευμένος βρίσκεται ἐντὸς τῆς ἑλληνι-
κῆς γλώσσας, στρέφονται ἐκ νέου σήµερα ὅλοι οἱ δογματικοὶ «-ισμοὶ». Εἴμαστε µάρ-
τυρες μιᾶς νέας μεθοδευµένης προσπάθειας τῶν ἀντιπάλων τῆς «ἐνάρχου τάξεως» καὶ
τοῦ «διαλόγου», ποὺ ἐκπροσωπεῖ ὁ Ἑλληνικὸς Λόγος. Σ᾽ αὐτὴ τὴν νέα «προσπάθεια»
ἀπειλοῦνται τόσο ὁ ἑλληνικὸς χῶρος, ὅσο καὶ ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ ὁ ἑλληνικὸς λα-
ός. «Ἡ γλωσσική µας ὑποβάθμιση δὲν εἶναι θέµα κάποιων λέξεων καὶ τύπων»
--ὑποστήριξε ὁ καθηγητὴς τῆς Γλωσσολογίας τοῦ Πανεπιστηµίου ᾿Αθηνῶν κ. Γεώργ.
Μπαμπινιώτης. «Εἶναι θέµα Παιδείας, ἐλευθερίας καὶ νοοτροπίας. Δὲν εἶναι «παιδική ᾱ-
σθένεια» ποὺ θὰ περάσει. Εἶναι ἐνδημοῦσα νόσος. Καὶ ἀπαιτεῖ ἄμεση, γενναία ἀντιμετώ-
πισή, μὲ κριτήρια τὴν ἐλευθερία στὴ γλώσσα --ποὺ θὰ πῆ ἐλευθερία στὴν ἔκφραση καὶ
στὴ σκέψη--- καὶ στὴν ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια.
» Μακρυὰ ἀπὸ µικροσκοπιµότητες, ἀπὸ ἀδικαιολόγητους σήµερα φανατισμούς, ᾱ-
πὸ πονηρὲς ὅσο καὶ ἀφελεῖς ταξινομήσεις σὲ δεξιούς καὶ ἀριστεροὺς τῆς γλώσσας, σὲ
ἀντιδραστικοὺς καὶ προοδευτικούς. Καὶ κυρίως μακρυά ἀπὸ τὴν ὕποπτη σήµερα συντή-
ρήση τοῦ πολωτικοῦ σχήματος μιᾶς τεχνητῆς ἀντιδικίας μεταξὺ λογίας καὶ δημοτικῆς
γλώσσας, ἑνὸς σχήματος ποὺ ἔεπέρασε ὀργανικὰ καὶ ἱστορικὰ ἡ ἴδια ἡ γλῶσσα µας.
Μοναδικὸς στόχος σήµερα πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀνύψωση τῆς στάθµης τῆς γλωσσικής µας
ἐπικοινωνίας: Καλύτερη ποιότητα γλώσσας. Ὁ ἀγῶνας γιὰ τὴν βαθμιαία ἐξάρτησή της
ἀπὸ τὶς ἔένες γλῶσσες ἐπιβάλλεται σήµερα ὅσο ποτὲ ἄλλοτε καὶ εἶναι ἀγῶνας γιὰ τὴν ἐ-
θνική µας ταυτότητα». (Απὸ τὴ συζήτηση στὴν ᾿Αρχαιολογικὴ '᾿Εταιρία, 20/3/1984).
Εἶναι χρέος πιὰ ν᾿ ἀποκαλύπτουμε τὸ ἀνόσιο παιχνίδι τῆς δολιοφθορᾶς. 'Ο Ἑλλη-
νικὸς Λόγος μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει τοὺς νέους ὅλης τῆς γῆς ἔξω ἀπὸ τοὺς λαβύρινθους
τῆς πάσης μορφῆς «-«ισμῶν» καὶ τῶν ἐκτροπῶν. Χιλιετίες τώρα θυσιάζονται οἱ νέοι
στὶς παρανοϊκότητες τῶν δογματισμῶν, χωρὶς νὰ βρίσκουν τὴν ποθητὴ εὐτυχία. Γρά-
φει ὁ Πουλαντζᾶς στὸ «Κράτος, Ἐξουσία καὶ Σοσιαλισμός» (ἐκδόσεις «Θεμέλιο», μετ.
Εἰρήνης Λεβίδη): « Ἡ αἰσιοδοξία ὡς πρὸς τὸ δημοκρατικὸ δρόμο τοῦ σοσιαλισμοῦ, ὦ-
στόσο, δὲν πρέπει νὰ μᾶς κάνει νὰ τὸν θεωροῦμε σὰν μιὰ βασιλικὴ ὁδό, εὔκολη καὶ ἀκίν-
δυνη. Κίνδυνοι ὑπάρχουν, κατὰ κάποιο τρόπο ὅμως μετατοπισμένοι: σὲ τελευταία ἀνά-
λυση, οἱ κίνδυνοι εἶναι νὰ πορευτοῦμε κι ἐμεῖς σὰν θύματα πρὸς τὰ κατονομασμένα
στρατόπεδα καὶ τὶς σφαγές. Σὲ τοῦτο θὰ ἀπαντοῦσα ὅτι σὲ σύγκριση καλύτερα αὐτὸ πα-
ρὰ νὰ σφαγιάσουµε τοὺς ἄλλους γιὰ νὰ τελειώσουµε καὶ οἱ ἴδιοι κάτω ἀπ᾿ τὴ λεπίδα κά-
ποιας Επιτροπῆς Δημόσιας Σωτηρίας ἢ κάποιου δικτάτορα τοῦ Προλεταριάτου».
᾽Αλλοτριωμένοι, καθὼς εἴμαστε ὅλοι µας, στὰ γνωστὰ «μοντέλα ζωῆς», ποὺ μᾶς
σερβίρουν ἤ μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ ζοῦμε, εἶναι, θὰ μᾶς ποῦν, οὐτοπία νὰ περιμένουμε ὅ-
τι οἱ ἐξουσιασμοὶ θὰ νικηθοῦν. Προσωπικά πιστεύω, ὅτι στυλοβάτης τοῦ ἐξουσιασμοῦ
εἴμαστε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι... Ἣ διαπίστωσή µου εἶναι, ὅτι εἴμαστε ὑποχείρια ἑνὸς φαύλου
κύκλου. ᾽Ακριβῶς ὅμως ἐπειδὴ εἶναι φαῦλος, ὑπόκειται σὲ μιὰ διάσπαση. Τὸ φαινόμε-
νο, προσέξτε, δὲν εἶναι καινούργιο.
«Οὐδὲ τις εὐόρκου χάρις ἔσσεται οὔτε δικαίου
οὔτ᾽ ἀγαθοῦ, μᾶλλον δὲ κακῶν ῥεκτῆρα καὶ ὕβριν
ἀνέρα τιμήσουσι᾽ δίκη δ᾽ ἐν χερσί, καὶ αἰδὼς