ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
226ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2000
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το ελληνικό γράμμα Δ και η ονομασία "Δελφοί": αποκλείεται η σημιτική προέλευσή του — ΚΟΛΛΙΑΣ, ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ
Κείμενο φύλλου
Μὲ ἀφορμὴ τὸ ἐνδιαφέρον ἄρθρο τοῦ καθηγητοῦ τοῦ ̓Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου κ. Κώστα Θανασουλόπουλου
(«Δαυλὸς» Μαρτίου 2000) περὶ τῆς ἐτυμολογίας τῆς λέξης
«Δελφοὶ» καὶ τῆς ἀναφορᾶς του στὴν ἐκδοχὴ ποὺ ἔχω ἀναπτύξει
στὸ ἔργο μου «Ἡ Γλῶσσα τῶν Θεῶν» θὰ ἤθελα νὰ διασαφηνίσω
τὰ ἑξῆς:
Δικαιολογημένα ὃ κ. Θανασουλόπουλος δὲν θρῆκε τὸ ρῆμα ἀεὶ (Ξ- θγαίνει)
στὰ γνωστὰ ἑλληνοαλθανικὰ λεξικά. Τὸ ἀεὶ εἶναι γ ́ ἑνικὸ πρόσωπο
τοῦ ρήματος «αἱ -- θγαίνω, προθάλλω, φΦανερώνομαι, ἀνατέλλω, ἀνθίζω.
Εἶναι ἀνώμαλο ρῆμα: Τὸ α πρόσωπο τοῦ ἀορίστου εἶναι ἀῑοἰ]α ἢ ἀοννα, ἐνῷ
τὸ γ ́ ἐνικοῦ ἀομὶ ἢ ἀιιαί! καὶ ἄμανν, καὶ τέλος ἡ προστατικὴ αΙ].
Τὸ ρῆμα αὐτὸ οἱ 1. Σταματάκος («Λεξικὸν τῆς ̓Αρχαίας Ἑλληνικῆς
Γλώσσης») καὶ 1. Β. Ποίπιαπη («Ἐτυμολογικὸν Λεξικὸν τῆς ̓Αρχαίας
"Ἑλληνικῆς Γλώσσης») θεωροῦν σχετικὸ μὲ τὸ κλασικὸ ἀρχαιοελληνικὸ
ρῆμα «θάλλω» - ἀνθίζω, ἀκμάζω, ὀγκοῦμαι. Χαρακτηριστικὴ εἶναι καὶ
ἡ ἐκδοχὴ «θηλέω» (4εΙΙεο). Τέλος νομίζω, ὅτι σχετικὸ εἶναι καὶ τὸ ἄρχαιοελληνικὸ
ρῆμα «τέλλω» Ξ ἀνατέλλω, κάμνω τι νὰ ἐγερθῇ (νὰ ἀνατείλῃ),
ἐμφανίζομαι, ἐγείρομαι, φανερώνομαι. Σχετικὸ ἐπίσης εἶναι καὶ τὸ ρῆμα
«τελέθω» -- προθαίνω, ἐμφανίζομαι. Περὶ τῆς ἀντιστοιχίας καὶ ἀλληλομετάπτωσης
τῶν ὀδοντικῶν Τ.Θ,Δ (Γ), καθώς καὶ τῆς μετατροπῆςτοῦ Α
σὲ Ε.Η.Ο δὲν χρειάζονται ἐπεξηγήσεις.
Καθὼς φαίνεται, ἡ ἀρχικὴ ρίζα ὅλων αὐτῶν τῶν ρημάτων εἶναι «αἱ -, ἀεἰμὲ
τὴν ἀρχικὴ ἔννοια ὀγαίνω, προθάλλω, ἐμφανίζομαι. Ἡ ρίζα αὐτὴ ἔχει
νὰ κάνῃ μὲ τὴν ὀνομασία τοῦ γράμματος Δέλτα (Δ), ἀλλὰ αὐτὸ γιὰ νὰ ἐπικυρωθῇ,
πρέπει νὰ ἀναλύσουμε καὶ τὴν προέλευση τοῦ σχήματος τοῦ
γράμματος αὐτοῦ.
Οἱ ἄνθρωποι ὀγαίνουν, ἐμφανίζονται, προδάλλουν ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦ
σπιτιοῦ τους κανονικά. Στὴ Βαλκανικὴ σὲ πανάρχαιες ἐποχὲς καὶ μέχρι
σήμερα οἱ τσοπάνηδες εἶχαν τὰ καλύδια τους, τὶς γνωστὲς κατσοῦλες, σὲ
σχῆμα τριγωνικὸ (κωνικό). Τὸ ἴδιο σχῆμα εἶχε και ἡ πόρτα εἰσόδου - ἐξό-